د طالبانو ټولګټو وزارت وايي چې ددغه وزارت پلاوي د ترکیې هېواد ته د سفر پرمهال د یو تخنیکي ټیم په ملتیا د رېل پټلۍ د نړیوالې اتحادې په ۳۶مه سیمه ییزه غونډه کې کډون کړی. دوی زیاتوي په دې غونډه کې د غړو هېوادونو ترمنځ تخنیکي او مدیریتي برخو کې خبرې شوي دي.
د طالبانو د ټولګټو وزارت نن شنبه (د لړم ۳مه) پر اېکسپاڼې لیکلی، چې په دې غونډه کې د یاد وزارت تخنیکي پلاوي د افغانستان د رېلپټلۍ د څېړنو، ډیزاین، جوړولو، ګټې اخیستنې او د رېلپټلۍ د زیربناوو د ساتنې او څارنې په برخو کې خپل فعالیتونه، پرمختګونه او لاسته راوړنې د پریزینټیشن له لارې شریک کړل.
طالبان زیاته کړې، چې د دوی وړاندې شوی پریزېنټېشن د غونډې کډونوالو لخوا تایید او وستایل شو.
د یادونې وړ ده، چې په دې غونډه کې د طالبانو د ټولګو وزارت د اوسپنیزې کرښې مرستیال محمد اسحاق د پلاوي مشري کوله.
د طالبانو د ولوړو زده کړو وزیر ندا محمد ندیم په ارزګان کې د زده کړیالانو سره د یوې غونډې پرمهال وویل:«نړۍ د علم په مرسته ودانه ده او د دنیا او اخرت ابادي د علم په زده کړه کې نغښتې ده، چې ټول باید د علم حاصلولو لپاره هڅه وکړو.»
د طالبانو د ولوړو زده کړو وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې ندا محمد ندیم په روزګان کې د زده کړیالانو سره په غونډه کې پر زده کړی ټینګار کړی او ویلي يې دي، چې نړۍ د علم په مرسته ودانه ده.
دغه طالب وزیر د اروزګاني زده کړیالانو څخه په ټینګار غوښتنه کړې، چې د ځیرک مبایلونو استفاده کمه کړي.
د طالبانو د لوړو زده کړو وزیر پر داسې مهال د علم د زدهکړې پر ارزښت ټینګار کړی، چې د همدې ډلې له لوري په تېرو څلورو کلونو کې په افغانستان کې میلیونونه نجونې له شپږم ټولګي پورته ښوونځیو او لوړو زده کړو ته له تګ محرومې شوې دي.
د طالبانو د سوداګرۍ او صنایعو وزارت ویلي چې د یاد وزارت د وزیر نورالدین عزیز په مشرۍ یو پلاوی د افغان-قزاق فورم کې د کډون لپاره قزاقستان ته ولاړ. دغه وزارت زیاتوي چې له دې پلاوي سره په داخل او بهر کې د هېواد شاوخوا ۲۰۰ تنه د خصوصي سکیتور غړی ملتیا کوي.
د طالبانو د سوداکرۍ او صنایعو وزارت نن شنبه (د لړم ۳مه) په اېکسپاڼې لیکلی، چې د یاد وزارت وزیر نورالدین عزیزي د قزاقستان جمهوریت د لومړي وزیر مرستیال او د ملي اقتصاد وزیر سیرک ژومنګرین په رسمي بلنه دغه هېواد ته روان شو.
د طالبانو په اعلامیه کې راغلي، چې د افغان ـ قزاق سوداګریز فورم درېیمه غونډه د سوداګرۍ کنفرانس، دوهاړخیزو سوداګریزو ناستو او د افغان محصولاتو د نندارتون څخه جوړه ده.
دوی زیاتوي، چې ټاکل شوې ده افغان-قراق سوداګریز فورم درېیمه غونډه د ۲۰۲۵ کال د اکتوبر له ۲۵ څخه تر ۳۰ پورې د قزاقستان په شیکمنت ښار کې ترسره شي.
په دې نندارتون کې به د قالینو، لاسي صنایعو، خوړو، غیرالکولي مشروباتو او د اوسپنې ویلې کولو او وچو مېوو په ګډون په بېلابېلو سکتورونو کې افغان محصولات نندارې ته وړاندې شي.
د پاکستان د دفاع وزیر خواجه اصف خبرداری ورکړی، چې که د اسلاماباد او طالبانو ترمنځ په انقره کې روانې خبرې ناکامې شي نو پاکستان به مستقیمې جګړې ته داخل شي. هغه زیاته کړه: «هغه کسان چې موږ ورسره په دوحه کې خبرې وکړې ټول په پاکستان کې لوی شوي دي.»
د پاکستان د دفاع وزیر خواجه اصف دا څرګندونې نن شنبه، د لړم ۳مه په سیالکوټ کې خبریالانو ته وکړې.
دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ په استانبول کې خبرې روانې دي.
خواجه اصف د دوحې خبرو اترو کې د پاکستاني پلاوي مشري کوله.
د طالبانو په استازیتوب د دفاع وزیر یعقوب مجاهد او عبدالحق وثیق په خبرو اترو کې حاضر وو.
د دوحې په خبرو اترو کې، دواړو خواوو په سمدستي اوربند موافقه وکړه او د خبرو اترو دویم پړاو نن په استانبول کې پیل شوی دی.
د پاکستان د دفاع وزیر د دواړو خواوو ترمنځ ترینګلو اړیکو ته په اشارې سره وویل:«موږ له ۴۰ کلونو راهیسې د افغانانو کوربهتوب کړی. هغه کسان چې موږ ورسره په دوحه کې خبرې وکړې په پاکستان کې لوی شوي دي خو زه نه پوهېږم چې ولې افغانستان له موږ سره داسې چلند کوي.»
هغه دا هم وویل، چې افغان طالبان اوس مهال د پاکستان پر وړاندې د هند د نیابتي ځواک په توګه عمل کوي.
هغه وویل: «موږ باید یوازې یو هدف ولرو، او هغه دا چې د ګاونډیانو په توګه په ورورګلوۍ او درناوي سره یوځای ژوند وکړو.»
هغه د خپلې وینا په یوه برخه کې د دوحې د خبرو اترو پایلو ته په اشارې سره وویل: «په تېرو څلورو یا پنځو ورځو کې هېڅ پیښه نه ده رامنځته شوې، مګر که خبرې اترې یوې موافقې ته ونه رسیږي، موږ به له افغانستان سره په یوې مستقیمې جګړه کې ښکیل شو.»
پاکستاني طالبانو په دوحه کې د طالبانو او پاکستان د موافقې له رسیدو راهیسې بریدونه بند کړي دي.
د افغان طالبانو متحدې ډلې په خیبر پښتونخوا کې د پاکستاني امنیتي ځواکونو پر وړاندې هېڅ برید نه دی کړی ځکه چې افغان طالبان د پاکستان له حکومت سره د سولې تړون ته رسیدلي دي.
استانبول کې په خبرو اترو کې د طالبانو د کورنیو چارو، دفاع او بهرنیو چارو وزارتونو شپږ چارواکي او اووه پاکستاني ډېپلوماټانو او امنیتي چارواکو ګډون کړی.
د خبرو اترو په دې پړاو کې دواړه خواوې به د دوحې د موافقې د پلي کولو په جزییاتو خبرې وکړي.
پاکستان له طالبانو څخه غوښتي چې د ټيټيپي د فعالیتونو مخه ونیسي او طالبانو په اسلام اباد غږ کړی، چې د دې ډلې د مخالفینو ملاتړ ودروي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند عبدالمتین قانع د بدخشان ولایت د نوي والي په توګه د مولوي اسماعیل غزنوي د معرفي کېدو اعلان وکړ. اسماعیل غزنوي پخوا د اقوام او قبایلو چارو وزارت کې د سرحدي تفتیش مرستیال او د طالبانو د ځمکو د غصب مخنیوي کمېسیون غړی و.
د بدخشان پخوانی والي محمد ایوب خالد د ۲۱۵م العزم قول اردو د قوماندان په توګه ټاکل شوی دی.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند نن د شنبې په ورځ، د لړم ۳مه پر اېکسپاڼې د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي چې د بدخشان نوی والي د وزارت د پالیسۍ او ستراتیژۍ مرستیال عبدالحق مخدوم لخوا معرفي شو.
د طالبانو په اعلامیه کې د بدخشان د نوي والي د زده کړو او تخصص په اړه معلومات نه دي ورکړل شوي خو غزنوي د طالبانو یو تجربه لرونکی قوماندان دی چې د غزني اندړ ولسوالۍ اصلي اسیدونکی دی.
په کندهار کې د تازه مېوو سوداګر وايي، چې د پاکستان له خوا د سپین بولدک د لارې بندېدو له امله یوازې د انارو بار نږدې ۱۰۰ موټرونه پاکستان ته د اوښتو په تمه بند پاتې دي. یادو سوداګرو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د لارې بندښت له امله انار د خرابېدو له ګواښ سره مخ دي.
د طالبانو او پاکستان ترمنځ د نښتو سره هممهاله د افغانستان او پاکستان ترمنځ ټولې لارې د سوداګرۍ پر مخ وتړل شوي.
له پاکستان سره سوداګریزې لارې په کندهار کې د انارو د حاصلاتو رسېدو پر مهال وتړل شوې او کندهاري سوداګر وايي، چې د یادې لارې له بندېدو سره میلیونونه ډالر زیان ورته اوښتی دی.
په سپین بولدک کې د تازه مېوو د اتحاديي مسوول فضل محمد وطن دوست د افغانستان انټرنشنل ـ پښتو سره په خبرو کې وویل:«د انارو تر ۹۰ ډېر موټرونه په سپین بولدک کې ولاړ دي، همدارنګه د انګورو بار موټرونه هم ولاړ دي. د ټولو تازه مېوو بار موټر تر ۲۰۰ ډېر دي چې دروازې ته نږدې او پر لویه لاره ولاړ دي.»
د سپین بولدک د تازه مېوو د اتحایي مسوول زیاتوي، چې څو ورځې وړاندې یې د پاکستاني سوداګرو سره د لارې د خلاصېدو په اړه ګډه ناسته لرله، خو اوس د لارې خلاصېدل د استانبول د ناستې تر پریکړې ځنډول شوې ده.
د زمري الکوزي په نوم یو سوداګر افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د کندهار د تازه مېوو ډېره برخه صادرات پاکستان ته کوي، خو اوس د دواړو هېوادونو د سیاستونو له امله سخت زیانمن شوی دی.
نوموړي وویل:«هر کال چې د انارو باغ رانیسو، نو موږ ته له مخې تشویش پیدا وي، ځکه د تازه مېوو د صادراتو پرمهال حتماً پاکستان لار تړي، سږکال خو جګړه وشوه، تېر کال چې هېڅ خبره نه وه، پاکستان مالیات لوړ کړل او زه سخت تاواني شوم. اوس دې حکومت زموږ د تازه مېوو لپاره له پاکستان پرته بل مارکیټ پیدا کړي.»
پر همدغه مهال د کندهار د سوداګرۍ خونې مرستیال عبدالباقي بنا افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې د سپین بولدک د لارې بندېدو له امله د دواړو لوریو سوداګرو ته هره ورځ شاوخوا یو میلیون ډالر تاوان اوړي.
نوموړي ویلي، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ شخړې وړاندې هره ورځ د کندهار له انارو بار شاوخوا لس موټرونه پاکستان ته داخلیدل.
نوموړي زیاته کړې:« تقریبا ۱۵ ورځې وړاندې چې لا هم د انارو د حاصلاتو سیزن تازه شروع شوی و لس موټرونه پاکستان ته واوښتل اوس چې د انارو ټاپ سیزن دی باید هره ورځ تر ۴۰ موټرو انارو پاکستان ته اوښتلای، خو اوس چې لاره بنده ده د انارو ډک موټرونه دروازې مخ ته ولاړ دي او د خرابېدو سره مخ دي.»
نوموړی وايي، اقتصاد باید د سیاست قرباني نه شي او لارې دې د سوداګرۍ پر مخ خلاصې شي.
دمګړی د افغانستان او پاکستان ترمنځ ټولې لارې تړلې دي، خو یوازې د سپین بولدک له لارې افغان کډوالو کورنیو ته افغانستان ته د داخلیدو اجازه ورکول کېږي.
افغان سوداګر هیله لري، چې د طالبانو او پاکستاني پلاوي ترمنځ استانبول کې تر مذاکراتو وروسته ښايي لارې پرانېستل شي.