امریکايي قاضي د اېف‌بي‌ای د پخواني مشر او د نیویارک د لویې څارنوالې پر ضد قضيې لغوه کړې

ټرمپ د دوشنبې په ورځ (د لیندۍ ۳مه) پر «ټروث سوشال» لیکلي، چې د چین له ولسمشر سره یې د اوکراین د جګړې، له روسیې سره د اړیکو، د فینټانیل د ناورین او د کرنیزو محصولاتو د سوداګرۍ په ګډون یې د یو شمېر مهمو موضوعاتو په اړه «ښې خبرې» کړې دي.

ټرمپ وویل، چې په دې ټلیفوني خبرو کې د امریکایي کروندګرو لپاره مهمه هوکړه وشوه او ژمنه یې وکړه، چې دا به «لا هم ښه» شي.

نوموړي ټینګار وکړ: «د امریکا او چین اړیکې ډېرې پیاوړې دي.» د ټرمپ په وینا، دا اړیکه د درې اوونۍ وړاندې په سوېلي کوریا کې د دواړو مشرانو د حضوري لیدنې دوام دی. نوموړي هغه لیدنه «ډېره بریالۍ» وبلله او زیاته یې کړه، چې له هغه راهیسې د دواړو هېوادونو د ژمنو په پلي کولو کې «ستر پرمختګونه» شوي دي.

ټرمپ وویل، چې واشنګټن او بېجینګ پر دې موافق دي چې «دوامداره اړیکې» ډېر اهمیت لري او نوموړی د دغو خبرو د دوام لېوالتیا لري.

د چین دولتي خبري اژانس هم لیکلي، چې په دې خبرو کې شي جین‌پینګ یو ځل بیا ټینګار کړی چې بېجینګ د هغو ټولو هڅو ملاتړ کوي، چې د اوکراین جګړه پای ته رسوي او له ټولو اړخونو یې غوښتي چې خپل اختلافات راکم کړي.

هغه زیاته کړه، اوسمهال نړۍ د څو قطبي کېدو پر لور روانه ده او نړۍوال ځواک پکې د بدلون په حال کې دی.

ګوترېش ټینګار وکړ، چې د دوامدار پرمختګ لپاره نړۍوال مالي سیسټم باید اصلاح شي او افریقایي هېوادونو ته د پرېکړو په پروسو کې پراخه ونډه ورکړل شي. نوموړي د اقلیم په برخه کې وویل، چې د افریقا سرچینې باید په ارزښتمنه توګه وکارول شي او نړۍواله همکاري اړینه ده څو د پاکې انرژۍ پراختیا یقیني شي.

ګوترېش د سولې او امنیت په اړه د اوکراین او غزې جګړې یادونه وکړه او ویې ویل، چې د روسیې د برید له امله په اوکراین کې ملکي وګړو ته سخت زیان اوښتی او د نړۍ پر اقتصاد یې منفي اغېز کړی دی. هغه همداراز د غزې د جګړې په تړاو وویل، چې د غزې مړینې او ویجاړۍ به د انسانیت د ناکامۍ په توګه تل په یاد پاتې شي.

ګوترېش د اروپايي ټولنې د تېرې لسیزې همکاري وستایله. هغه ټینګار وکړ، چې د افريقايي ټولنې په مشرۍ د سولې عملیاتو لپاره ثابته بودیجه او د افریقا دایمي څوکۍ د نړۍوالې ټولنې د سولې د ټینګښت لپاره اړینې دي.

هغه په پای کې وویل، چې د افریقایي او اروپایي ټولنو ترمنځ همکاري کولی شي نړۍ ته ثبات، برابري او سوله راولي او د هیلو او یووالي یوه نوې دوره جوړه کړي.

ملګري ملتونه وايي، د دغې هوکړې پر بنسټ به تر ۲۰۳۰ کال پورې څه باندې ۷ میلیونه ماشومان د ملاریا له واکسین څخه برخمن شي او همداراز به د دغې ادارې په بودیجه کې شاوخوا ۹۰ میلیونه ډالره سپما هم وشي.

ملاریا لا هم د نړۍ له خطرناکو ساري ناروغیو څخه ده. یوازې په ۲۰۲۳ کال کې د دغې ناروغۍ له امله شاوخوا ۵۹۷ زره کسان مړه شوي او د مړینې ډېرې پېښې هم په افریقايي هېوادونو کې رامنځته شوې دي.

تر دې مخکې، د ګاوي په ملاتړ د پروګرامونو له لارې ۴۰ میلیونه ډوزه واکسین ویشل شوي او همداراز ۲۴ افریقايي هېوادونو ملاریا واکسین د عادي واکسیناسیون یوه برخه ګرځولې ده.

سره له دې چې د ملاریا د ناروغۍ کچه په افریقايي هېوادونو کې لوړه ده، خو د روغتیا نړۍوال سازمان د اګسټ میاشتې په راپور کې ویلي و، چې په افغانستان کې هم د ملاریا ناروغۍ په پېښو کې د پام وړ زیاتوالی راغلی دی.

د امریکا، متحده عربي اماراتو، مصر او سعودي عربستان هغه هېوادونه چې د "کواډ" په نوم پېژندل کېږي، روانه میاشت یې د درېیو میاشتو اوربند او د سولې د خبرو وړاندیز کړی دی.

ار‌اېس‌اېف وویل، چې دغه وړاندیز مني، خو لږ وروسته یې د پوځ پر سیمو د ډرون بریدونه پیل کړل.

د دوشنبې د ورځې اعلان یو اړخيز اوربند ښکاري. دا اعلان یوه ورځ وروسته له هغه شوی، چې د سوډان د پوځ مشر د "کواډ" وړاندیز رد کړ او متحده عربي امارات یې پر دې تورن کړل، چې ګواکې ار‌اېس‌اېف ته وسلې ورکوي. امارات دغه تورونه رد کړي او ویلي یې دي، چې د جګړې د ختمولو لپاره کار کوي.

که څه هم د خبرو جزئیات نه دي افشا شوي، خو دغو خبرو ته د اوکراین ځینو متحدینو په احتیاط هرکلی ویلی.

ولسمشر ولادیمیر زیلینسکي وویل چې اوکرایني پلاوی به د دوشنبې په ورځ بېرته هېواد ته ستانه شي.

امریکا تېره اونۍ په ناڅاپي ډول کییف او اروپايي هېوادونه د خپلې ۲۸ مادیزې سولې طرحې سره مخ کړل او اوکراین ته یې د پنجشنبې تر ورځې وخته ورکړ چې د جګړې د ختمېدو لپاره چوکاټ ومني.

د دې طرحې له مخې به اوکراین اړ وځي چې نوره خاوره هم له لاسه ور کړي، خپل پوځ محدود کړي او هېڅکله د ناټو د غړیتوب هڅه ونه کړي، خو اوکراین دا د تسلیمۍ په معنا بللي.

مسکو، چې د امریکا لومړنۍ طرحه یې د سولې د احتمالي بنسټ په توګه ستایلې وه، د اروپا طرحه رد کړې.