ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د ننګرهار په نیازیان او اچین ولسوالیو کې پر ډیورنډ کرښه د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ نښته روانه ده. دوی زیاتوي داوړو خواوو د درندو او سپکو وسلو ډزې پیل کړې دي. تروسه طالبانو او پاکستان ددې نښتو په اړه څه نه دي ویلي.
د طالبانو مالیې وزارت په یوه رپوټ کې په بېلابېلو سکټورونو کې د عوایدو د زیاتوالي نوې سرچینې په ګوته کړې او اټکل کوي، چې د نویو طرحو تر نهايي تایید او عملي کېدو وروسته به د طالبانو بودجه شاوخوا ۶۰ میلیارده افغانۍ ډېره شي.
د طالبانو د اقتصادي کمېسیون په نوبتي غونډه کې د نویو عوایدي فرصتونو په تړاو ددې ډلې د مالیې وزارت رپوت تایید شوی.
د راپور له مخې، وزارت په بېلابېلو سکټورونو کې د عوایدو د زیاتوالي نوې سرچینې په ګوته کړې دي. اټکل کیږي، چې د دغو طرحو تر نهايي تایید او عملي کېدو وروسته به په اوږدمهال کې د طالبانو بودیجه شاوخوا ۶۰ میلیارده افغانۍ زیاته شي.
د طالبانو د اقتصادي کمېسیون نوبتي غونډه د سې شنبې په ورځ د کب پر پنځمه، د طالبانو د ریاستالوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر په مشرۍ شوې ده.
په غونډه کې د معیار او کیفیت ادارې اړوند د داخلي معیارونو لپاره ۱۲ مسودې او د ازمایښت ۱۱ تګلارې هم تایید شوې دي. دغه مسودې د ودانیزو توکو، برېښنايي او طبي وسایلو او سامان الاتو، نساجي، پلاستیک او لبنیاتو اړوند دي.
بل لور ته، دطالبانو د اوبو او انرژۍ وزارت له پنجشیر څخه کابل ته د اوبو د انتقال د پایپ لاین پروژې په اړه راپور وړاندې کړی، چې د دغه کمېسیون له خوا تایید شوی. د پرېکړې له مخې، د طالبانو د مالیې وزارت به د یادې پروژې د سروې او ډیزاین لپاره اړینه بودجه ځانګړې کړي.
د طالبانو د اقتصادي معاونیت د رپوټ له مخې، مالیې وزارت ته لارښوونه شوې، چې له شاه او عروس بند څخه د کابل ښار شمالي سیمو ته د اوبو رسولو لپاره ځانګړې شوې بودجه د اوبو رسونې دولتي شرکت ته انتقال کړي، څو د سروې او ډیزاین چارې پیل شي.
یاد معاونیت وايي، چې په غونډه کې د یو شمېر تعقیبي موضوعاتو راپورونه هم وړاندې شوي او اړوندو ادارو ته لازمې سپارښتنې شوې او پرېکړې د نهايي منظورۍ لپاره د ملا هبتالله دفتر ته استول شوې دي.
د طالبانو د معیار او کیفیت ادارې رییس فیضالله تمیم د یو پلاوي په ملتیا د ترکمنستان د معیار او نورم له دولتي ادارې سره په عشق اباد ښار کې کتلي دي. په دې کتنه کې د دواړو لوریو ترمنځ د معیارونو، کیفیت لوړولو او دواړو خواوو د ګډو همکاریو پر پراختیا ټینګار شوی.
د طالبانو د معیار او کیفیت ادارې د سې شنبې په ورځ، د کب پر ۵مه وویل، چې د معیار او کیفیت اداره هڅه کوي د سیمې او نړۍ له ورته ادارو سره خپلې اړیکې پراخې کړي، څو د معیارونو د پلي کېدو، ظرفیت لوړونې او تخنیکي تجربو د شریکولو زمینه لا پیاوړې شي.
دوی دا لیدنه د دواړو هېوادونو ترمنځ د تخنیکي همکاریو د پراختیا پر لور یو مهم ګام بللی.
له دې لیدنې مخکې یادې ادارې په خپله خبرپاڼه کې ویلي و، چې د طالبانو د معیار او کیفیت ادارې پلاوی د باکیفیته تېلو د واردولو، د تېلو د سرچینو او تصفیه خونه څخه د لیدنې په موخه دغه هېواد ته تللی دی.
د طالبانو د معیار او کیفیت ادارې په خبرپاڼه کې راغلي وو، چې هغه به د دغه سفر په ترڅ کې د ترکمنستان هېواد له اړوندو چارواکو او مسوولینو سره د لیدنو ترڅنګ د تېلو له زېرمو، تاسیساتو او تصفیه خانو لیدنه وکړي او د نفتي توکو د تولید، تصفیې، زېرمه کولو او صادرولو بهیر به له نږدې وارزوي.
د خبرو اترو له بهیره خبرو شپږو سرچینو ویلي چې ایران له چین سره د بېړیو ضد کروز توغندیو د پېرلو تړون وروستیو پړاوونو ته رسېدلی دی. دا تر غږ چټک توغندي شاوخوا ۲۹۰ کیلومتره واټن ویشتلی شي او داسې طرحه شوي چې د بېړیو دفاعي سیستمونه په ټیټې او چټکې الوتنې تېر باسي.
دغه پرمختګ داسې مهال دی، چې واشنګټن پر تهران د احتمالي بریدونو تر چمتووالي وړاندې د ایران ساحل ته نږدې ستر سمندري ځواک ځای پر ځای کوي.
سرچینې وايي، د چین جوړو «سياېم–۳۰۲» توغندیو تړون نږدې بشپړ شوی، خو د سپارلو نېټه لا نه ده ټاکل شوې.
د وسلو دوو کارپوهانو ویلي، د دغو توغندیو ځای پر ځای کول به د ایران د برید وړتیاوې په څرګند ډول پیاوړې کړي او په سیمه کې به د امریکا سمندري ځواکونو ته ګواښ ډېر کړي.
د دغو وسلو د پېرلو خبرې لږ تر لږه دوه کاله مخکې پیل شوې وې، خو د جون په میاشت کې د ایران او اسراییل ترمنځ له ۱۲ ورځنۍ جګړې وروسته په چټکۍ سره مخته ولاړې.
د سرچینو په وینا، د خبرو وروستي پړاو ته له رسېدو سره سم، د ایران لوړپوړو پوځي او حکومتي چارواکو چین ته سفرونه کړي، چې د دفاع وزارت مرستیال مسعود اورايي هم پکې شامل و.
د اسراییل د ملي امنیت د مطالعاتو انستیتیوت لوړپوړي څېړونکي ډني سیترینوویچ ویلي: «که ایران د بېړیو پر ضد تر غږ د چټک برید وړتیا ترلاسه کړي، دا به لوبه په بشپړه توګه بدله کړي».
رویټرز ونه توانېد چې معلومه کړي په احتمالي تړون کې څو توغندي شامل دي، ایران به څومره پیسې ورکړي، او یا دا چې چین به د سیمهییزو ترینګلتیاوو په رڼا کې تړون عملي کړي او که نه.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت یوه چارواکي ویلي: «ایران له خپلو متحدینو سره پوځي او امنیتي تړونونه لري، او اوس مناسب وخت دی چې له دغو هوکړو ګټه واخلي».
په همدې حال کې، سپینې ماڼۍ د توغندیو د تړون په اړه مستقیمه تبصره نه ده کړې.
د طالبانو د اطلاعاتوا او کلتور وزارت وايي، د ګرځندوی شرکتونو اتحادیې مسوولینو خپلې ستونزې د طالبانو د ګرځندوی چارو معین سره شریکې کړې دي. د ګرځندوی شرکتونو اتحادیې ګرځندویانو ته د ویزو اخیستلو په برخه کې د شته ستونزو د حل غوښتنه کړې ده.
په دې لیدنه کې د ګرځندوی شرکتونو اتحادیې مسوولانو ویلي، چې د بهرنیو ګرځندویانو د څرګندونو له مخې افغانستان یو مېلمهپاله هېواد دی او د هغوی په وینا، ځینې بهرنۍ رسنۍ د هېواد انځور ناسم وړاندې کوي، خو هغه بهرني سېلانیان چې افغانستان ته راغلي، د افغانانو له مېلمهپالنې، کلتور او ښه چلنده خوښ دي.
د طالبانو په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې ددې ډلې د اطلاعاتو او کلتور وزارت د ګرځندوی چارو معین قدرتالله جمال ویلي، باید هغه ناسم تصویر چې د ځینو رسنیو له لوري نړیوالو ته وړاندې شوی، په عملي ډول ناسم ثابت شي.
نوموړي ټینګار کړی چې وزارت یې د ګرځندوی سکتور پیاوړتیا ته ژمن دی او د سیاحتي شرکتونو د جوازونو د وېش په برخه کې لازمې اسانتیاوې او اصلاحات شوي دي.
له دې وړاندې په غزني ولایت کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور رییس ملا حمیدالله نثار ویلي و، چې روان کال د دغه ولایت له تاریخي سیمو شاوخوا ۳۰۰ زره کسانو لیدنه کړې ده.
د هغه په وینا، په دې شمېر کې ۶۸۲ بهرني ګرځندویان شامل دي، چې دا د تېر کال په پرتله دوه برابره زیاتوالی ښيي.
د طالبانو په اړه ویل کیږي، چې بهرنیو ګرځندویانو ته یې ځانګړي امتیازات ور کړي او له دې لارې غواړي د خپلې ادارې او افغانستان په اړه نړۍ ته مثبت انځور ور کړي.
د طالبانو د شمال ختیځ زون د نظامي محکمې رییس ویلي، چې که مولوي هبت الله اجازه ور کړي، دویمه شپه به یې په کوټه او پېښور کې وي. نوموړي دغه راز ویلي، چې هرڅوک د طالبانو ادارې ته زیان رسوي، پر خلاف یې جهاد فرض عین دی.
د طالبانود شمال ختیځ زون د نظامي محکمې رییس شيخ عبدالهادي همت د سې شنبې په ورځ په کندز کې د دې ډلې د دفاعي ځواکونو د فراغت په غونډه کې ویلي، چې د ادارې دفاع او غچ اخیستل پر دوی فرض عین دي.
هغه په خپلو خبرو کې د پاکستان حکومت د «کفر خوشالوونکی» بللی او زیاته کړې یې ده، چې پر پکتیکا او ننګرهار د اسلام اباد د هوايي بریدونو غچ باید واخېستل شي.
هغه په خپلو خبرو کې وویل، چې « د امیر امر ته مجبور یو، که امیر احازه وکړي، په الله قسم چې دویمه شپه به مو په کوټه او پېښور کې وي».
هغه وویل چې په کابل کې د طالبانو شاوخوا دوه زره دیني عالمانو ددې ډلې د ادارې ددفاع په تړاو فتوا ورکړې او ددې فتوا له مخې چې هرڅوک د طالبانو ادارې ته زیان رسوي، پر خلاف یې جهاد فرض عین دی.