خوشحال سادات وايي افغانستان د انساني ځواک د پیاوړتیا له‌مخې پر پاکستان برلاسی دی

په دې لیکلو باندې په خواله رسنیو کې پراخې نیوکې او بحثونه شوې دي. د خواله رسنیو کاروونکو په دې متن کې یوې نیمګړې جملې د «را» کلمې دوه ځله په یوه جمله کې لیکل او د علي خامنه‌يي د لقب «ایت‌الله» غلط لیکل په ګوته کړي دي.

افغان لیکوال یونس نګاه په طنزیه ژبه لیکلي، چې دغه تسلیت لیک د املایي او دستوري تېروتنو ډک دی او د مبهمو نښو له امله هم ګډوډي رامنځته کوي او هم د خندا وړ تعبیرونه پیدا کولای شي.

د خواله رسنیو یوه کاروونکي امرالله نعمتي دا متن کمزوری بللی او د دې ابتدایي کیفیت ته یې اشاره کړې ده.
یو بل کاروونکي چې اخګر نومېږي د «عرض می‌دارم» د ډېر تکرار په تړاو نیوکه کړې او د ذبیح‌الله په نوم یو بل کس ویلي، چې متن هم د املایي او هم د انشاء له نظره نادرست دی او اصلاح ته اړتیا لري.

د طالبانو د ټرانسپورټ او هوايي چلند وزارت ویاند حکمت‌الله اصفي وايي، چې د افغانستان فضا د کورنیو او بهرنیو الوتنو لپاره په بشپړه توګه خوندي ده او ټول کورني او نړۍوال هوايي شرکتونه کولای شي په ډادمنه توګه د افغانستان له فضا څخه استفاده وکړي.

حکمت‌الله اصفي زیاده کړې:«د افغانستان پر فضا د عبوري الوتونو شمېر وخت ناوخت د بدلون په حالت کې وي، کله زیاتې او کله کمې وي. اوس مهال د عبوري الوتنو په شمېر کې زیاتوالی راغلی دی. ټولو هوايي شرکتونو ته ډاډ ورکوو چې کولای شي د افغانستان فضا انتخاب کړي».

د طالبانو د یاد وزارت ویاند ویلي، چې د افغانستان په ټولو هوايي ډګرونو کې خدمات فعال دي.

نوموړي دا څرګندونې پر داسې مهال کړې، چې د تیرې پنجشنبې ورځې راهیسې پاکستان د افغانستان د پلازمینې په ګډون په کندهار، خوست، ننګرهار او نورو ولایتونو کې څو ځله هوايي بریدونه کړي دي او یو شمېر سرچینو ویلي، چې د پاکستان د یادو بریدونو له امله د کندهار او کابل په هوايي ډګرونو کې د ځینو الوتنو په مهال وېش کې بدلون هم راغلی دی.

د اېکسپرېس ټرېبیون ورځپانې د راپور له‌مخې، ثناءالله وويل: «موخې، ستراتيژيکي پلانونه او لاسته راوړنې چې پاکستان يې په لټه کې و، نږدې ترلاسه شوي او اوس يې د ټينګښت مرحله روانه ده».

نوموړي ټينګار وکړ، چې «د پاکستان اصلي موخه دا ده چې د افغانستان له خاورې د ترهګریزو فعاليتونو مخنيوی وشي او د ملګرو هېوادونو تر ګډ څار لاندې يوه حایل سيمه رامنځته شي». نوموړي زياته کړه، چې کابل د دې طرحې مخالفت کړی او ترهګریز فعاليتونه لا هم روان دي.

د پاکستان د لومړي وزير سلاکار د دې سرحدي سيمې د جوړولو د څرنګوالي په اړه نور جزیيات ورنه کړل. دا لومړی ځل دی، چې يو لوړپوړی پاکستانی چارواکی په رسمي ډول پر ډیورنډ کرښه د حایل سيمې د جوړولو خبره کوي. د حایل سيمې موخه دا ده، چې پر ډیورنډ کرښه پاکستاني او بهرني ځواکونه ځای پر ځای شي او د پاکستان خاورې ته د وسله‌والو د ننوتلو مخنیوی وشي.

د افغان طالبانو له‌خوا څو ځلې دا ادعا رد شوې، چې پاکستاني وسله‌وال د افغانستان له خاورې پاکستان ته ننوتي دي او دوی وايي، چې دغه وسله‌وال په قبایلي سيمو کې ځينې ساحې تر کنټرول لاندې لري.

دې پاکستاني چارواکي ادعا وکړه، چې له طالبانو سره ډيپلوماتيکي هڅې د هند د لاسوهنې او نفوذ له امله ناکامې شوې دي. رانا ثناءالله زیاته کړه: «موږ له دوی څخه هېڅ څه نه غواړو، يوازې دا چې لاس واخلي. که لاسوهنه ونه کړي، موږ له هغوی سره جګړه نه لرو».

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو او پاکستان تر منځ نښتو د افغانستان د سوېل او ختیځو ولايتونو شاوخوا ۶۰ زره خلک بې کوره کړې دي.

فرید حمیدي په خپلو تازه څرګندونو کې ویلي، چې په افغانستان کې د کیفیت لرونکو زده‌کړو هېڅ امکانات شتون نه‌لري او په دغه وضعیت کې د برېتانیا د کورنیو چارو وزارت له‌خوا افغانانو ته د تعلیمي ویزو پر ورکړه د بندیز لګولو اقدام د بشري حقونو له بنسټیزو ارزښتونو سره په ټکر کې دي.

نوموړي زیاته کړې: «په داسې شرایطو کې د افغانستان د وګړو لپاره د تحصیلي او کاري ویزو پر ورکړه بندیز، ښځو او نجونو ته غبرګ ګوزار دی او هغوی له دوه ګوني تبعیض سره مخ کوي، هغه تبعیض چې هم په کورنیو ځپونکو پالیسیو کې ریښه لري او هم د نړۍوالو محدودیتونو له امله نور هم سختېږي».

نوموړي ویلي، چې برېتانیا په دې چلند سره نه یوازې پر عیني حقایقو سترګې پټوي، بلکې په عملي ډول له ځپلو څخه د تېښتې، زده‌کړو او کاري فرصتونو ته د لاسرسي هغه محدودې لارې هم بندوي چې یوازې تر ټولو ډېرو ځپل شویو ډلو ته پاتې وې.

نوموړي ویلي، چې د برېتانیا حکومت دې د خپل یاد اقدام په اړه له سره غور وکړي، ترڅو د کډوالۍ د ملاحظاتو، اخلاقي او بشري حقونو د ژمنو ترمنځ یو تعادل رامنځته شي.

دا په داسې حال کې ده، چې د برېتانیا د کورنیو چارو وزارت تېره ورځ اعلان وکړ، چې د افغانستان، کامرون، میانمار او سوډان اوسېدونکو ته د تحصیلي ویزو بهیر دروي. دغه وزارت همداراز ویلي، له دې سربېره افغانانو ته د کاري ویزې بهیر هم بندوي.

په کندهار کې د طالبانو ښاروالۍ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د یاد ښار په ۱۵ ناحیو کې یې د خوراکي توکو د بیو کنټرول ترسره کړی.

د ښاروالۍ په خپرپاڼه کې راغلي، چې له څار وروسته یې موندلي چې سوداګرو او هټۍ‌والو په خپلسري توګه د خوراکي توکو بیې لوړې کړې دي، چې له امله یو شمېر مارکېټونه، هټۍ او منډیئ تړل شوې دي او مالکان یې عدلیې ادارو ته پېژندل شوي دي.

د کندهار ښاروالۍ د معلوماتو له‌مخۍ، د بیو د کنټرول د څار په مهال یې د چهارشنبې په ورځ له ۳۰۰ ډېرې هټۍ تړلې دي او یاد کمپاین به سبا ورځ هم دوام ولري.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د تازه شخړې او پر ایران د امریکا او اسراییل له بریدونو وروسته په ګڼو ولایتونو کې د خوراکي توکو بیې لوړې شوې دي‌.