چین د منځني ختیځ په شخړه کې د پوځي عملیاتو د درولو غوښتنه کړې

نوموړي ټینګار کړی چې له زده‌کړو څخه د ښځو او نجونو محرومول د هېواد راتلونکې زیانمنوي او د افغانستان د ټولو ټولنو پرمختګ ټکنی کوي.

لینډسي زیاته کړې چې زده‌کړه باید د ټولو لپاره برابره او د لاسرسی وړ وي، څو د افغانستان د دوامدار پرمختګ لپاره بنسټونه پیاوړي شي.

په افغانستان کې تعلیمي کال په داسې حال کې پیلېږي چې په هېواد کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته، د نجونو پر زده‌کړو پراخ محدودیتونه لګول شوي دي. له شپږم ټولګي پورته د نجونو ښوونځي تړل شوي او ښځې له پوهنتونونو څخه منع شوې دي.

دغه بندیزونه له د ۲۰۲۱ کال راهیسې دوام لري او په نړیواله کچه یې پراخ غبرګونونه راپارولي دي. د بشري حقونو سازمانونه او نړیوالې ادارې دا پرېکړې د نجونو د بنسټیزو حقونو ښکاره سرغړونه بولي.

کارپوهان وايي چې د نجونو له زده‌کړو محرومول نه یوازې د فردي ودې مخه نیسي، بلکې د افغانستان پر اقتصادي، ټولنیز او کلتوري پرمختګ هم ژور منفي اغېز کوي.

د راپورونو له مخې، د روسیې د نفتو دوو سترو صادراتي بندرونو، پریمورسک او اوست لوګا، د یکشنبې راهیسې د نفتو او سون توکو صادرات ځنډولي دي. سرچینو ویلي چې دا پرېکړه وروسته له هغې وشوه چې پر دغو سیمو ډرون بریدونه ترسره شول.

د لیننګراد سیمې والي الکساندر دروزدنکو ویلي چې په پریمورسک کې د تېلو څو زیرمې د بریدونو له امله اور اخیستی، خو د صادراتو د درېدلو په اړه یې څه نه دي ویلي. تر اوسه روښانه نه ده چې اوست لوګا بندر ته زیان اوښتی که نه.

د معلوماتو له مخې، پریمورسک هره ورځ تر یو میلیون بېرله زیات نفت صادروي، او اوست-لوګا تېر کال نږدې ۳۲.۹ میلیونه مټریک ټنه نفتي محصولات صادر کړي دي.

دا پرمختګ په داسې حال کې رامنځته کېږي چې د منځني ختیځ جګړې او د هرمز تنګي تړل کېدو له امله نړیوال بازار له مخکې د انرژۍ له کمښت سره مخ دی.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زیلنسکي مخکې ویلي وو، چې«پوتین خپلو موخو ته نه دی رسېدلی. هغه ونه توانېد چې د اوکراین خلک مات کړي او دا جګړه یې نه ده ګټلې.»

په داسې حال کې چې د امریکا پوځي مرستې اوکراین ته نږدې درېدلې دي، خو نورو لوېدیځو هېوادونو اعلان کړی چې له کییف سره به خپلو مالي، پوځي او سیاسي مرستو ته دوام ورکړي.

د اوکراین جګړه، چې د ۲۰۲۲ کال د فبرورۍ په ۲۴مه پیل شوې، لا هم روانه ده او د دې هېواد په ختیځ کې جګړې دوام لري. دا جګړه چې د دویمې نړیوالې جګړې راهیسې د اروپا تر ټولو خونړۍ نښته بلل کېږي تر اوسه یې د دواړو لورو ځواکونو کې سلګونه زره کسان مړه او ټپیان کړي دي.

لسګونه زره اوکرایني ملکي وګړي هم د توغندیو او بې‌پیلوټه الوتکو په بریدونو کې خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.

د امریکا په منځګړیتوب د سولې خبرې اترې هم د ځمکې د لیږد په مسله په ځانګړې توګه د دونیتسک په سیمه کې په ټپه دریدلي دي.

د راپورونو له مخې، د الوتکې پیلوټ او همکار پیلوټ په جدي ډول ټپیان شوي، پداسې حال کې چې د اور وژنې ټرک دوه پولیس افسران د خپلو لاسونو او پښو د ماتېدو له امله روغتون ته انتقال شوي، او حالت یې مستحکم دی.

د CRJ-900 الوتکه چې له مونتریال څخه را روانه وه، د شاوخوا ۳۹ کیلومتره په ساعت کې د ټرک سره ټکر وکړ.

د امریکا د فدرالي هوايي چلند ادارې (FAA) ویلي چې ډګر به د دوشنبې ورځې ۲ بجو پورې تړلی پاتې شي، او شاوخوا ۱۸ الوتنې نورو هوايي ډګرونو ته شوي.

د دغه اژانس په وینا، په متحده ایالاتو کې د وېسټ ټېکزاس انټرمدیټ سپک او خواږه اومه تېل د یکشنبې په ماښام (د وري ۲مه) د شیکاګو د کالیو په بورس کې د معاملاتو په بیا پیل سره د لنډ وخت لپاره لوړ شول، خو وروسته بیا ۹۷.۸۶ ډالرو ته راټیټ شول. دا شمېره د جمعې ورځې له ۹۸.۳۲ ډالرو بیې څخه یو څه ټیټه ده.

اسوشېټېډ پرېس زیاته کړې، چې د یکشنبې په ورځ د نړۍوال سټندرد یا برنټ خامو تېلو د هر بېلر بیه له ۱۱۱ ډالرو څخه یو څه پورته وه. د دغو تېلو بیه د جمعې په ورځ ۱۱۲.۱۹ ډالره او د تېرې اوونۍ په پیل کې ۱۱۹.۵۰ ډالرو ته رسېدلې وه.

یاد اژانس زیاته کړې، چې د بازار تحلیلګران وضعیت له نږدې څاري او په ځانګړي ډول وروسته له هغه چې د ایران اسلامي جمهوریت اعلان وکړ، که د انرژۍ پر تاسیساتو د برید په اړه د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ ګواښ عملي شي، د هرمز تنګی به سمدستي او په بشپړ ډول وتړل شي.