نړۍ له یوه لنډمهاله ټکان سره مخامخ نه ده، بلکې د اکمالاتي ځنځیرونو او اتحادونو له پاشل کېدو سره مخ ده. راسلفان چې د نړۍ د مایع طبیعي ګازو پنځمه برخه یې برابروله، له ۳ تر ۵ کلونو پورې له کاره لوېدلی او کلنی زیان یې شاوخوا ۲۰ میلیارده ډالره اټکل کېږي.
د هرمز تنګي له لارې د تېلو لېږد ۹۶سلنه کم شوی، یعنې په ورځ کې له ۱۹ میلیون بېلر څخه ۶۰۰ زره بېلرو ته راښکته شوی دی.
ایران د جګړې د پای ته رسولو هڅه نه کوي، بلکې د بریدونو د ریتم په برابرولو سره له 'غبرګوني او انتخابي تېرېدو' څخه د یوه فشار د وسیلې په توګه استفاده کوي.
د ټرمپ او شيجین پینګ ترمنځ ناسته له ۵ تر ۶ اوونیو پورې ځنډېدلې ده او چین له ایران سره د کښتیو د تېرېدو په اړه جلا خبرې اترې پیل کړې دي.
انرژي او کمښتونه:
فزیکي بازار له کاغذي بازار څخه جلا شوی دی: د برنټ ډوله تېلو بیه له ۱۰۰ تر ۱۱۹ ډالرو ده، خو د عمان تېل چې د هرمز تنګي له لارې نه لېږدول کېږي، بیه یې ۱۵۴ ډالرو ته رسېدلې ده او علت یې هم دا دی چې د هرمز تنګي شاته ایسار شوي تېل د "منځني-تراش ډول دي یعنې هغه ډول چې د جاپان، سوېلي کوریا او اندونیزیا تصفیهخونې ورته جوړې شوې دي. د دې تېلو پر ځای د برنټ یا WTI ډوله سپکو تېلو کارول د کیفیت له کمېدو پرته ممکن نه دي، نو له همدې امله د عمان تېل په ډېره لوړه بیه پېرودل کېږي.
پر راسلفان برید همدارنګه د کیمیاوي سرې نړۍوال تولید ۱۰ سلنه او د هیلیم ګاز چې د چېپونو او طبي وسایلو لپاره مهم دی ۳۵ سلنه تولید ګډوډ کړی دی. د بیارغونې لپاره له ۳ تر ۵ کلونو پورې وخت د مایع ګازو د کمښت تر ټولو کمه موده ټاکي.
روسیه:
په ۱۲ ورځو کې له ۱.۳ تر ۱.۹ میلیارده ډالرو پورې اضافي عاید ترلاسه شوی او میاشتنۍ ګټه یې له ۳.۳ تر ۴.۹ میلیارده ډالرو پورې اټکل کېږي. هند له روسیې څخه د تېلو واردات په ورځ کې ۱.۵ میلیون بېلرو ته زیات کړی او د اورالز تېل له برنټ څخه له ۲۰ تر ۳۰ ډالرو په لوړه بیه معامله کېږي. امریکا هم ځینې بندیزونه نرم کړي دي. چین بیا له روسیې څخه د ګازو د نللیکې جوړولو چارې ګړندۍ کړې دي.
عمان:
خپل تېل له رسمي نرخ څخه په لوړه بیه پلوري. د صحار، دقم او صلاله بندرونه د جګړې له سیمې بهر دي او هغه سوداګریز جریانونه جذبوي چې له خپلې اصلي لارې اوښتي دي.
د سپکو تېلو او مایع ګازو صادرونکي لکه ناروې، الجزایر، قزاقستان او امریکا بېسارې ګټې ترلاسه کوي.
لوجستیکي ضربه:
د اېماېسسي، مایرسک او کاسکو شرکتونو خلیج ته د کښتیو لېږدول او د ځای نیول بند کړي دي. شاوخوا ۳۲۰۰ کښتۍ په ټپه ولاړې دي او د جنګي بیمې لګښت ۱۲ چنده زیات شوی دی. سیمې ته د چین صادرات د ۲۰۲۶ کال په لومړیو دوو میاشتو کې ۳۰ میلیاردو ډالرو ته ورسېدل او پیکینګ له ټرانسپورټي شرکتونو غوښتي، چې بیې کنټرول کړي.
جیوپولیټیک او اسیا:
چین، هند، جاپان او کوریا د خپلو تېلو د وارداتو شاوخوا ۷۰ سلنه برخه له منځني ختیځ څخه د هرمز تنګي له لارې ترلاسه کوي. چین او هند له ایران سره په خبرو بوخت دي او ورته مهال یې له روسیې څخه د تېلو واردات زیات کړي دي. د امریکا او چین د ناستې ځنډېدو د واشنګټن او پیکینګ ترمنځ ستراتیژیک واټن نور هم زیات کړی دی.
پانګه او بندیزونه:
امریکا هند ته د روسیې پر صادراتو فشار کم کړی او ان د دې نرمښت د پراخېدو احتمال هم شته چې دا چاره د بندیزونو جوړښت کمزوری کولای شي. د قطر د پانګونې اداره (QIA) د ګازو د عایداتو د ۲۰ میلیارده ډالري کمښت له امله ښايي د خپلو شتمنیو پلور پیل کړي، چې دا به د املاکو او ونډو نړۍوالو بازارونو ته یو ګواښ وي.
د پورونو د پاڼو بازارونه د انفلاسیون دوام او د ګټې د نرخونو په راکمولو کې د ځنډ وړاندوینه کوي.
لرلید:ان که چېرې ژر اوربند هم وشي نو ښايي د عمان په منځګړیتوب ایران به د تضمینونو او بندیزونو د لېرې کولو غوښتنه وکړي. په هرمز تنګي کې به نوې واکمني چې انتخابي او سیاسي ده، په خپل حال پاتې شي. د بیمې شرکتونه به د سیمهییزو ځواکونو لهخوا د پرلهپسې ګواښونو له امله د دې لارې له پوښښ څخه ډډه وکړي.بنسټیزه پوښتنه دا ده، چې ایا پر امریکا د کښتیو د ازاد تګراتګ د تضمین کوونکي په توګه باور کمزوری شوی دی؟ د عمان د بهرنیو چارو وزیر ویلي، چې امریکا پر خپل بهرني سیاست کنټرول له لاسه ورکړی دی.په پایله کې، د پانګونې پرېکړې باید د انرژۍ د امنیت، د بدیلو لارو او د منځني-ترش تېلو د جوړښتي محدودیتونو پر بنسټ تنظیم شي.
