ایران د اسراییل پر شمال، جنوب او مرکزي سیمو توغندي توغولي

ولسمشر ولادیمیر زیلنسکي په خپل ایکس پوسټ کې ویلي، چې د تېرې شپې له پراخو بریدونو وروسته د هېواد په بېلابېلو سیمو کې د بیارغونې چارې روانې دي.

د نوموړي په وینا، د زاپوریژیا او پولتاوا په ښارونو کې استوګنیزې ودانۍ زیانمنې شوې او اورونه بل شوي دي، په داسې حال کې چې د سومي ولایت اړوند شوسټکا ښار پر لور نږدې ۴۰ بې‌پیلوټه الوتکې توغول شوې دي.

هغه زیاته کړې چې د خارکیف ولایت په سلاتینې سیمه کې یوه بې‌پیلوټه الوتکه پر برېښنايي اورګاډي لګېدلې ده. د ده په وینا، په ټوله کې د هېواد په ۱۱ سیمو کې د زیان راپورونه ورکړل شوي دي.

زیلنسکي ویلي: «په ټولیز ډول له ۳۹۰څخه ډېر بریدیز ډرونونه او ۳۴ بېلابېل ډوله توغندي، بالستیک، کروز او له هوا توغول کېدونکي هدایت شوي توغندي، کارول شوي دي.»

هغه ټینګار کړی چې دغه شمېرې ښيي، اوکراین ته د خلکو د ژوند ژغورلو لپاره لا ډېرې هوايي دفاعي مرستې اړینې دي، او نړیوال باید د دې هېواد ملاتړ ته دوام ورکړي.

زیلنسکي همداراز ویلي، چې د هوايي دفاع په اړه ټول تړونونه باید پر وخت عملي شي او اروپا باید وکولای شي د خپلو امنیتي اړتیاوو لپاره کافي دفاعي توغندي تولید کړي.

نوموړي د هغو ټولو هېوادونو او کسانو مننه کړې چې د اوکراین د هوايي حریم د پیاوړتیا په برخه کې مرسته کوي.

مایا ساندو په خپل ایکس پوسټ کې ویلي، چې د شپې له خوا د روسیې بریدونو نه یوازې اوکراین ته زیان رسولی، بلکې د سیمې پر نورو هېوادونو یې هم مستقیم اغېز کړی دی.

نوموړې ویلي: «د اوکراین د ملکي انرژۍ پر زیربناوو د روسیې بریدونه جنګي جنایت دی او دا پر موږ ټولو برید دی.»

د هغې په وینا، د دغو بریدونو له امله د مالدووا هغه مهمه برېښنايي اړیکه چې له اروپا سره یې نښلوله، پرې شوې ده.

ساندو زیاته کړې، که څه هم بدیلې لارې برابرې شوې دي، خو وضعیت لا هم نازک پاتې دی او هر وخت د خرابېدو احتمال لري.

د مالدووا ولسمشرې ټینګار کړی چې د روان وضعیت بشپړ مسوولیت د روسیې پر غاړه دی.

د کولمبیا دفاع وزیر جان پېدرو سانچز وایي، د الوتکې د غورځېدو علت لا هم نه دی معلوم او تر دې دمه داسې هېڅ نښه نه ده لیدل شوې، چې دا پېښه دې د کومو وسله‌والو یا جرمي ډلو د برید پایله وي. هغه زیاته کړې، چې الوتکه د الوتنې لپاره په ښه تخنیکي حالت کې وه او عملې یې هم لازمې وړتیاوې لرلې.

د کولمبیا د هوايي ځواک قوماندان کارلوس سیلوا ویلي، چې په دې الوتکه کې ۱۱۴ مساپر او ۱۱ تنه عمله سپاره وو. د پوتومایو والي په وینا، له مساپرو څخه دوه تنه د پولیسو افسران وو او پاتې ۱۱۲ تنه نور پوځیان وو.

سي‌اېن‌اېن راپور ورکړی، هغه ویډیو یې ارزولې چې د پېښې ځای په‌کې تثبیت شوی دی. دا ویډیو ښيي، چې د سي-۱۳۰ هرکولس الوتکه د کاوکایا له هوايي ډګر څخه پورته شوه، خو وروسته د یوې کلیوالې سیمې پر سر ورو ورو خپله لوړه ارتفاع له لاسه ورکړه. د انځورونو له‌مخې، الوتکه له هوايي ډګر څخه تر دوو میلو هم کم واټن کې ولوېده.

د پېښې له ځایه اخیستل شوي انځورونه ښيي، چې له دړې وړې شوې الوتکې څخه توره لوخړه او د اور لمبې پورته کېدې.

د سي-۱۳۰ ډوله بار وړونکې الوتکې په نړۍ کې په پراخه کچه کارېږي او دا وړتیا لري، چې په لېرې پرتو سیمو او سختو شرایطو کې هم فعالیت وکړي.

ټرمپ وویل چې د منځني ختیځ لپاره د هغه استازي سټیو ویتکوف او د هغه نږدې سلاکار او زوم جیرډ کوشنر د یکشنبې په ورځ له ایراني چارواکو سره خبرې کړې دي او دا بهیر به د دوشنبې په ورځ هم دوام وکړي.

هغه خبریالانو ته وویل: «موږ ډېرې پیاوړې خبرې درلودې. وګورو چې پایله یې څه کېږي. موږ پر مهمو ټکو، نږدې پر ټولو ټکو موافقه لرو».

ټرمپ وروسته په ټېنېسي ایالت کې وویل چې د یوې هوکړې امکان ډېر لوړ دی: «له ایران سره موږ له ډېر وخت راهیسې خبرې کوو، خو دا ځل هغوی جدي دي».

د روسي «ایزوستیا» خبري اژانس د راپور له مخې، ولادیمیر چبان، چې د مولداوی د مخدره موادو ضد پولیسو پخوانی مشر و، ویلي چې په ډېرو مواردو کې د قومې ځانګړتیاوو لرونکې جرمې ډلې په دې شبکو کې رول لري.

چبان زیاته کړې: «په هغو قضیو کې چې موږ یې څېړنه کړې، په ډېرو هیرویینو پورې اړوند جرمونو کې د کرد قومې ډلې ښکېلې وې، ځینې یې له کردستان د کارګرانو ګوند سره مخکې اړیکې لرلې.»

هغه همدارنګه ویلي چې د ترکیې چارواکو په دې موضوع کې محتاطانه عمل کاوه او معلومات یې محدودو کسانو ته ورکول، ځکه چې دا مسله د هېواد د کورني امنیت سره تړلې وه.

چبان په خپلو خبرو کې د هیرویینو د لېږدولو دوه اصلي لارې هم تشریح کړي، هغه وایي چې یوه لاره د اذربایجان، گرجستان او روسیې له لارې اروپا ته رسیږي او بله لاره د ترکیې له لارې بلغاریا ته ځي او بیا اروپا ته رسېږي.

د راپور له مخې، د بلغاریا د سرحدي کنټرول د پیاوړتیا له امله، د قاچاق یوه برخه لاره بدله شوې او اوس د هیرویین انتقال له ترکیې څخه اروپا ته په عمده توګه د سمندر له لارې ترسره کېږي.

دا شواهد ښيي چې د افغانستان څخه اروپا ته د نشه يي موادو قاچاق لارې په دوامداره توګه بدلېږي او د امنیتي اقداماتو او سیمه‌ایزو بدلونونو له اغېزو سره مخ دي.

په ورته وخت کې، طالبان د بیا واکمنېدو له وخت راهیسې ادعا کوي چې د افغانستان په کچه د نشه يي موادو د کرنې او قاچاق پر ضد مبارزه کوي او په دې برخه کې یې د پام وړ بریاوې ترلاسه کړي.