په خوست کې ډیورنډ کرښې ته څېرمه خلکو د پاکستان د بریدونو له امله خپل کورونه پرېښي

د طالبانو د اوبو او برېښنا وزارت نن سې شنبه، د وري پر ۴مه وویل، چې دغه سفر د سیمې او نړۍ په کچه د اوبو د مدیریت، همغږۍ او ګډو همکاریو د پیاوړتیا لپاره یو مهم ګام بلل کېږي.

د تاشکند د اوبو اونۍ فورم کې د بېلابېلو هېوادونو لوړپوړي چارواکي، تخنیکي متخصصان او د اوبو سکتور اړوند بنسټونه پکې برخه اخلي.

د طالبانو د اوبو او برېښنا وزارت وايي، د اوبو معین مجیب الرحمن عمر اخوندزاده به د دې فورم په ترڅ کې د افغانستان د اوبو سکتور وضعیت او لاسته راوړنې، له نړیوالو ګډونوالو سره شریک کړي.

د وزارت په وینا، نوموړی به د سیمه‌ییزو همکاریو د پراختیا، ګډو پروژو د پیل او د تخنیکي تجربو د تبادلې په برخه کې مهمې ناستې او لیدنې ولري.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د سې شنبې په ورځ وویل، چې د یاد وزارت وزیر امیرخان متقي په همدې تړاو د افغانستان لپاره د امریکا پخواني ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد، د متحده عربي اماراتو سفیر سیف الکتبي او د ډینس کویل د کورنۍ له غړي سره وکتل.

متقي ویلي، چې د هبت الله تر امر وروسته د طالبانو سترې محکمې د کویل د بند موده کافي وبلله او د هغه د خوشې کېدو پرېکړه یې وکړه. هغه زیاته کړې چې دوی هېڅوک د سیاسي فشار لپاره نه نیسي، بلکې د قانون د ماتولو په پایله کې محاکمه کېږي او د قضايي بهیر له بشپړېدو وروسته خوشې کېږي.

تر دې وړاندې، د ډونالډ ټرمپ یو تن سلاکار سباستین ګورکا طالبانو ته خبرداری ورکړی و، چې امریکا به د یرغمل نیولو ډېپلوماسي ونه زغمي.

متقي ټینګار کړی، چې دواړه لوري باید خپلو وګړو ته معیاري کونسلي خدمات یقیني کړي او طالبان په دې برخه کې لازمې همکارۍ ته چمتو دي.

نوموړي د متحده عربي اماراتو له دولت او په ځانګړي ډول د دغه هېواد له رییس محمد بن زاید ال نهیان څخه د ډینس کویل د خلاصون د اسانتیاوو په برابرولو کې د رول مننه کړې ده او امارات یې د افغانستان نږدې دوست هېواد بللی.

د طالبانو د بهرنیو چارو زوارت ویلي چې دا اقدام یې د بشري خواخوږۍ او نېک نیت پر بنسټ کړی او باور لري چې دا ډول ګامونه کولای شي د هېوادونو ترمنځ د باور فضا لا پیاوړې کړي.

هغه د قطر دولت له همکارۍ هم مننه کړې ده.

د یاد امریکايي وګړي له خوشې کېدو وروسته به لا هم درې نور بندیان محمود شاه حبیبي، پل اوربي او پولنیس جکسون د طالبانو په زندانونو کې پاتې وي.

په دې وروستیو کې د ډونالډ ټرمپ ادارې طالبانو ته خبرداری ورکړی و چې که ټول امریکایان خوشې نه کړي، له جدي پایلو سره به مخ شي.

په جینوا کې د ملګرو ملتونو کارپوهانو د سې شنبې په ورځ په یوه اعلامیه کې وویل، چې دوی له پاکستان او طالبانو غواړي دایمي اوربند ومني، د شخړې اصلي لاملونه حل کړي او له نړیوالو قوانینو د سرغړونو په تړاو حساب ور کړي.

د ۲۰۲۶ کال د فبرورۍ له ۲۶مې راهیسې په افغانستان کې لږ تر لږه ۲۸۹ ملکیان وژل شوي یا ټپیان شوي دي، چې ۷۶ کسان پکې وژل شوي او ۲۱۳ ټپیان دي، او له ۱۱۵ زرو ډېر خلک بې ځایه شوي دي.

ملکی زیربناوې، لکه روغتیايي مرکزونه، کورونه، بازارونه او د بې ځایه شویو خلکو ځایونه زیانمن شوي دي. ښوونځي او لارې تړل شوې او سوداګري ځنډول شوې ده.

د کارپوهانو په وینا، د مارچ پر۱۶مه د پاکستان هوایي برید چې د درملنې پر مرکز شوی، ښايي سلګونه کسان پکې وژل شوي او ټپیان شوي وي. کارپوهانو وویل: «موږ دا برید غندو، د قربانیانو له کورنیو سره خپله ژوره خواخوږي څرګندوو او د ټپيانو د ژر رغېدو هیله کوو».

هغوی د طالبانو په بریدونو کې په پاکستان کې هم د ملکیانو پرمرګ ژوبلې، بې ځایه کېدو او د ښوونځیو پر تړل کېدو اندېښنه ښودلې ده.

کارپوهانو غوښتنه کړې، چې ټولې خواوې د نړیوالو بشري حقوقو او نړیوال بشردوستانه قانون درناوی وکړي، په ځانګړې توګه ملکي وګړي او ملکی تاسیسات خوندي وساتي، ټولې احتمالي سرغړونې په شفافه، خپلواکه او بې پرې توګه وڅېړي، عاملان محاکمه شي او قربانیانو ته جبران ورکړل شي.

پاکستان ادعا کړې چې دا بریدونه له ټي ټي پي د طالبانو د ملاتړ په ځواب کې دي، خو طالبان یې ردوي.

کارپوهانو ټینګار کړی چې ټولې ادارې او طالبان باید د ټي ټي پي په څېر وسله والو نه خلک خوندي کړي.

کارپوهانو وویل: « پر افغانستان د پاکستان برید د ځواک د استعمال له بندیز سرغړونه ده او دلته پرته له دې چې طالبانو پر پاکستان برید کړی وي یایې ټي ټي پي جنګیالي ور لیږلي وي، د ځاني دفاع حق نشته».

هغوی زیاته کړې چې پاکستان لا داسې معتبر شواهد نه دي وړاندې کړي چې وښيي ټي ټي پي د دوی په خاوره کې د طالبانو په امر یا تر کنټرول لاندې بریدونه کړي وي.

د یادو کارپوهانو په وینا، د نړیوالې محکمې پرېکړه ښيي چې یوازې د وسله والو ډلو موجودیت د بل هېواد لپاره د ځاني دفاع حق نه جوړوي او پاکستان د ملګرو ملتونو امنیت شورا ته د ځاني دفاع د ادعا خبر نه دی ورکړی.

کارپوهانو ویلي، «د غیر قانوني ځواک استعمال دا معنا لري چې پاکستان د دې بریدونو د ټولو قربانیانو د ژوند حق تر پښو لاندې کړی دی. ځینې بریدونه چې ملکیان پکې وژل شوي، ښايي له نړیوال بشردوستانه قانون سرغړونه هم وي».

هغوی څرګنده کړې چې «حکومتونه مکلف دي خلک له ترهګرۍ وساتي، خو باید دا په بشپړه توګه د نړیوال قانون په رعایت وکړي».

هغوی ټینګار کړی، چې د نړیوال قانون له مخې، اړوندې خواوې باید د شخړو سوله ییز حل ته لاره پیدا کړي، چې نړیوال امنیت ته خطر پېښوي.

په روان کال کې له افغانستان سره د برېټانیا ټولې مرستې شاوخوا ۲۰۰ میلیونه ډالرو ته رسیږي.

د ملګرو ملتونو په وینا، تر ۲۰۲۶ پورې به په افغانستان کې له ۲۱ میلیونه څخه ډیر خلک، چې شاوخوا ۱۲ میلیونه ماشومان هم پکې شامل دي، بشري مرستو ته اړتیا ولري.

یاد سازمان د افغانستان په ګوټ ګوټ کې د میلیونونو خلکو لپاره د حیاتي مرستو د چمتو کولو لپاره د شاوخوا ۹۵۰ میلیونه ډالرو غوښتنه کړې ده.

سناتور مشتاق احمد خان د سې شنبې په ورځ پر اېکس ولیکل، چې که د اختر پر مهال بریالی اوربند ممکن وي، نو دایمي سوله هم رامنځته کېدای شي. هغه د پاکستان له حکومته وغوښتل چې د تلپاتې سولې لپاره جدي او عملي ګامونه پورته کړي او له طالبانویې وغوښتل چې د سولې پر لور رښتینی او صادقانه دریځ خپل کړي.

دغه پخواني سناتور ټینګار کړی چې سوله د دواړو هېوادونو ګډه اړتیا ده او د پاکستان او افغانستان امنیت له یو بل سره تړلی دی.

د هغه په وینا، ناامني په دواړو لورو کې پراخې ویجاړۍ او زیانونه رامنځته کوي.

په ورته وخت کې د پاکستان د واکمن ګوند جګپوړي سیاستوال خواجه سعد رفیق ویلي، چې دواړه هېوادونه چې سبا خبرو اترو ته کښیني، اوس باید اوربند وغځوي.

نوموړي پر طالبانو غږ کړی، چې د پاکستان روا غوښتنې واوري او د ستونزو د حل په برخه کې ګامونه واخلي.

دا څرګندونې داسې مهال دي، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ له وروستیو نښتو وروسته، د اختر په ورځو کې لنډمهاله اوربند اعلان شوی و، خو خو اسلام اباد ویلي، چې په افغانستان کې یې عملیات د « ترهګرۍ ضد» ستراتیژۍ برخه دي.