د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي محمد صادق ویلي چې د افغانستان لپاره د برېتانیا له ځانګړي استازي ریچارډ لېنډسي سره یې په اسلاماباد کې لیدلي او دواړو لوریو د افغانستان پر اوسني وضعیت او سیمې خبرې کړې دي.
محمد صادق د چارشنبې په ورځ د وري ۵مه، پر اېکس پاڼه لیکلي، په دې لیدنه کې دواړو لوریو د ګډو ګټو پر مهمو موضوعاتو رغنده خبرې کړې دي، چې پکې د افغانستان اوسنی وضعیت، د سیمې بدلېدونکي حالات او امنیتي وضعیت شامل وو.
محمد صادق زیاته کړې چې په خبرو کې د ترهګرۍ د زیاتېدونکي ګواښ په اړه هم بحث شوی او دواړو خپل نظرونه سره شریک کړي دي.
نوموړي همدارنګه ټینګار کړی چې د سیمې د ثبات او همکارۍ د پیاوړتیا لپاره دوامدار تعامل او اړیکې ډېرې مهمې دي.
د طالبانو ویاند ذبیحالله مجاهد ویلي چې جګړه طالبانو نه ده پیل کړې او د افغان او پاکستاني علماوو د وړاندیز په برخه کې مسوولیت تر ډېره پاکستاني پوځ ته راجع کېږي. هغه زیاته کړې چې د جګړې له پیل راهیسې دوی دفاعي دریځ خپل کړی دی.
د مجاهد په وینا، د هېواد د ځمکنۍ بشپړتیا ساتنه د هر افغان ګډ مسوولیت دی او ددوی امنیتي ځواکونو هم دا دنده په سمه توګه ترسره کړې ده.
مجاهد دا څرګندونې په داسي حال کې کړې چې دافغانستان او پاکستان یو شمېر دیني عالمانو د یوه غوښتنلیک په ترڅ کې د اسلاماباد او طالبانو ترمنځ د پای ته رسېدلي اوربند د غځولو غوښتنه کړې ده.
دغو علماوو ټینګار کړی، چې د دوی هڅې به د اوربند تر غځولو محدودې نه وي او هڅه به وکړي چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د دوامدارې سولې د ټینګښت لپاره خپل اقدامات روان وساتي.
طالبانو پر پاکستاني اړخ تور لګولی، چې په کونړ او نورستان کې یې بریدونه کړي او د اختر د ورځو اوربند یې مات کړی، خو پاکستاني اړخ ددغه هېواد رسنیو ته ویلي، چې د دوی اوربند پای ته رسېدلی او د جنګیالیو خلاف یې عملیات روان دي.
د نورستان د طالبانو د والي ویاند فریدون صمیم د چارشنبې په ورځ تایید کړه چې پاکستاني ځواکونه پر هغو موټرو بریدونه کوي چې غواړي د کامدیش او برګمتال ولسوالیو ته داخل شي، له همدې امله د دغو دواړو ولسوالیو لارې د ترافیکو پر مخ تړلې دي.
صمیم وویل چې د طالبانو سیمهییز مسوولین هڅه کوي د ترافیک لپاره بدیله لاره پرانیزي.
په سیمه کې محلي سرچینو افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، چې کامدیش، برګمټال او د کونړ ناړۍ ولسوالۍ پر یوه لیکه پرتې دي او د نورستان خلک د اکمالاتو لپاره د ناړۍ لار کاروي، خو پاکستاني ځواکونه له غره نه ډزې کوي او موټر نه شي پر لاره تېرېدای.
د سرچینې په وینا، طالبانو له پارون نه متبادله لاره پیل کړې، خو ددې لارې نښلول ډېر وخت غواړي.
هممهاله، یو پاکستاني چارواکي افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې د دغه هېواد امنیتي ځواکونو په کورمه ولسوالۍ، انګور اډې او د بلوچستان په ځینو برخو کې په لوړو او ستراتېژیکو سیمو کې د څو سرحدي پوستو کنټرول ترلاسه کړی دی. دغه چارواکي وویل چې دا پوستې د خپل تاکتیکي موقعیت او د کرښې په اوږدو کې د ارزښت له امله نیول شوې دي.
د هغه په وینا، د دې پوستو د کنټرول هدف د سرحدي نفوذ مخنیوی او د زیانمنو سرحدي سیمو امنیت ټینګول دي، نه د ځمکې نیول یا اشغال.
په نورستان کې د بې ثباتۍ په اړه اندېښنې
د وري په دویمه، د نورستان ولایت لږ تر لږه درېیو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې د پاکستاني ځواکونو «ورځنیو مرمۍ توغولو» د کامدیش او برګمتال سرحدي ولسوالیو ته تګ راتګ ستونزمن کړی دی. د یوې سرچینې په وینا، په وروستیو بریدونو کې لسګونه طالبان په دغو دوو ولسوالیو کې وژل شوي دي.
دغه سرچینه د طالبانو د وژل شویو شمېر شاوخوا ۴۰ تنه ښيي، خو تر اوسه رسمي سرچینو دا شمېر نه دی تایید کړی.
د ځايي سرچینو په وینا، وروسته له هغې چې د نورګرام او برګمتال ولسوالیو کې یو شمېر طالبان ووژل شول، د طالبانو له یوې لوا څخه دوه کنډکه تازه ځواکونه نورګرام ته واستول شول او له هغه ځایه ختیځ نورستان ته ولېږدول شول. د دې اقدام هدف د سرحدي ولسوالیو د خالي کېدو مخنیوی بلل شوی دی. سرچینې وايي چې طالبانو له ډېرو ولسوالیو څخه نورګرام او برګمتال ته ځواکونه استولي دي.
د خوراکي توکو کمښت
د نورستان اوسېدونکي وايي چې شاوخوا ۲۰ ورځې کېږي د ختیځ نورستان، په ځانګړي ډول د کامدیش او برګمتال ولسوالیو لارې د جګړو او د پاکستاني ځواکونو د بریدونو له امله تړلې دي. د هغوی په وینا، دې حالت د خوراکي توکو سخت کمښت رامنځته کړی او د خلکو ژوند یې له جدي ستونزو سره مخ کړی دی.
یوې سرچینې وویل، چې د اوړو د یوې بوجۍ بیه له پنځو زرو افغانیو لوړه شوې ده.
طالبانو د چارشنبې په ورځ وویل، چې سیمې ته یې د چورلکو له لارې خوراکي او روغتیايي توکي استولي او ځینې ناروغان یې ننګرهار ولایت ته انتقال کړي دي.
د داعش د نفوذ اندېښنه
یوې ځايي سرچینې ویلي چې په دې سیمو کې د ځینو اوسېدونکو ترمنځ د سلفي فکرونو موجودیت او د طالبانو لهخوا د ځینو دیني عالمانو د ځپلو له امله، د داعش ډلې د نفوذ لپاره زمینه برابره شوې ده. د هغه په وینا، د دې وضعیت دوام کولی شي په سیمه کې د بېثباتۍ خطر لا زیات کړي.
د طالبانو غبرګون
د طالبانو د ویاند مرستیال حمدالله فطرت ویلي چې د کوچني اختر د لومړۍ ورځې له غرمې مخکې، د کامدیش ولسوالۍ د باغچې په سیمه کې پاکستاني ځواکونو پر یوه ملکي موټر د هاوان ډزې وکړې.
د هغه په وینا، په دې برید کې یوه ښځینه ډاکټره چې سحر نومېده له خپل څلور کلن زوی میهن سره سیند ته ولوېدل او مړه شول.
فطرت زیاته کړه چې د دوامدارو ډزو له امله د هغوی جسدونه د څه مودې لپاره پر ځای پاتې وو، خو بالاخره د جمعې په ورځ له غرمې وروسته د سیمې د خلکو او طالبانو په مرسته پلي یو خوندي ځای ته ولېږدول شول.
د طالبانو له بنده خوشې شوی امريکايي وګړی ډينس کويل، چې طالبانو په افغانستان کې نږدې يو کال بندي کړی و، د طالبانو له بند څخه تر خوشې کېدو وروسته د چارشنبې په ماښام د امریکا ټېکساس ایالت ته ورسېد.
د ویډیوګانو او انځورونو له مخې، ۶۴ کلن کویل د سان انټونیو په یوه پوځي اډه کې له الوتکې ښکته کیږي او امریکایي چارواکي یې هرکلی کوي.
چارواکي وایي د هغه روغتیایي حالت ښه دی او له طبي معايناتو او لنډې پاملرنې وروسته به د خپلې کورنۍ له غړو سره يو ځای شي.
طالبانو د خپل مشر ملا هبت الله اخوندزاده په ځانګړي امر امریکايي بندي ډینس کویل خوشې کړی. د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت ویلي، دغه پرېکړه د یاد بندي د مور له لیک ور رسېدو وروسته شوې ده.
د طالبانو د بهرنیو چارو زویر امیر خان متقي ویلي، چې د هبت الله تر امر وروسته د طالبانو سترې محکمې د کویل د بند موده کافي وبلله او د هغه د خوشې کېدو پرېکړه یې وکړه. هغه زیاته کړې چې دوی هېڅوک د سیاسي فشار لپاره نه نیسي، بلکې د قانون د ماتولو په پایله کې محاکمه کېږي او د قضايي بهیر له بشپړېدو وروسته خوشې کېږي.
دغه امریکایی وګړی داسې مهال خوشې کیږي، چې لا هم د طالبانو په بند کې در نور امریکایان پاتې دي او متحده ایالاتو د خپلو وګړو د خوشې کولو په اړه واردمخه یادې ډلې ته خبرداری ور کړی دی.
د نورستان ولایت د طالبانو امنیه قوماندانۍ خبر ورکړی چې د دغه ولایت کامدیش او برګمټال ولسوالیو ته په چورلکو کې شاوخوا څلور ټنه خوراکي مواد، درمل، اکسېجن او نور اړین روغتیايي توکي لېږدول شوي دي.
د یادې قوماندانۍ په وینا، دا مرستې د دغه ولایت د عامې روغتیا ریاست په هڅو او د طالبانو د عامې روغتیا او د دفاع وزارتونو په همکارۍ، شوې دي.
یادې قوماندانۍ زیاته کړې، د دې الوتنو پر مهال هغه اووه تنه ناروغان چې تازه یې جراحي عملیات شوي وو او روغتیايي وضعیت یې د اندېښنې وړ و، د لا ښې درملنې لپاره ننګرهار ولایت ته انتقال شوي دي.
طالبانو دغه بیړنی اقدام وروسته له هغې کړی چې د پاکستان له پوځ سره د وروستیو نښتو له امله د نورستان ختیځې ځمکنۍ لارې د جګړې له لومړیو ورځو راهیسې تړل شوې دي.
د لارو تړل کېدو د سیمې اوسېدونکي له جدي ستونزو سره مخ کړي او اړتیاوې یې زیاتې کړې دي.
په ورته وخت کې د نورستان عامې روغتیا ریاست خلکو ته ډاډ ورکړی چې د هر ډول بېړنیو حالاتو لپاره بشپړ چمتووالی لري او هڅه کوي د ولسوالیو د اوسېدونکو روغتیايي اړتیاوې پر وخت پوره کړي.
طالبانو د یوې بلې متبادلې لارې پر پرانېستلو هم کار پیل کړی، چې دوه له اړیکو بې برخې شوې ولسوالۍ بېرته سره ونښلوي.
په سیمه کې عام خلک وايي، چې پاکستاني ځواکونه په لوړو نقطو کې پوستې لري او لاندې پر سړک تېرېدونکي موټر په نښه کوي.
د طالبانو د چارو ادارې رییس نورالحق انور د پاکستان وروستیو بریدونو ته په اشارې ویلي، چې «د خدای په مرسته افغانانو د هر زورور پر څټ پښې ایښې دي». هغه د طالبانو مشران «د فضیلت څښتنان» وبلل او ټینګار وکړ چې مشران یې وفادار دي او هېڅ امکان نشته چې له سرو کرښو تېر شي.
شیخ نورالحق په میدان وردګ ولایت کې یوې غونډې ته په خبرو کې ویلي، چې بریدګرو ته افغانانو ځواب ور کړی دی.
هغه ویلي، « که څوک تا ووهي او ته هم ځواب ورکړې، زړه دې درد نه کوي ځکه انتقام دی واخیست، خو که هغوی تا ووهي او ته هیڅ ځواب ورنه کړې، دا بیا ډېر درد لري».
نورالحق زیاته کړه چې د تاریخ په اوږدو کې د افغانانو قربانیو رنګ راوړی دی.
هغه د طالبانو مشران «د فضیلت څښتنان» وبلل او ټینګار وکړ چې مشران یې وفادار دي او هېڅ امکان نشته چې له سرو کرښو تېر شي.