اروپايي ټولنې افغانستان ته ۲۵۰زره یورو مرسته ځانګړې کړې

په اعلامیه کې د واک په جوړښت کې د خلکو پر پراخ ګډون هم ټینګار شوی. په اعلامیه کې د افغانستان د خپلواکۍ، ملي حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا ساتنه، د ولسواکه او ډیموکراټیک قانون حاکمیت، د وګړو د حقونو ډاډمنتیا، قومي او ټولنیزې تنوع ته درناوی، په سیمه‌ییزې حکومتولۍ کې د ځایي خلکو د رول پیاوړتیا او مذهبي اعتدال موضوعات هم شامل وو.

د اعلامیې له مخې؛ ګډونوالو دغه ټول ټکي د ګډ کار د بنسټ په توګه وبلل. دغه دوه ورځنۍ غونډه د «ښځې د افغانستان لپاره» بنسټ له‌خوا تنظیم شوې وه او موخه یې د طالبانو د مخالفینو ترمنځ د همغږۍ پیاوړتیا او د افغانستان ناورین حل لپاره د ګډ چوکاټ جوړول وو.

په دغه غونډه کې د برېتانیا د پارلمان د دفاع، نړۍوالې پراختیا کمېسیونونو مشرانو هم ګډون او خبرې کړې دي. برېتانیا د هغو لوېدیځو هېوادونو څخه ده، چې له طالبانو یې غوښتي ټولګډونه حکومت جوړ او د ښځو حقونه رعایت کړي. د غونډې په پای کې په خپره شوې اعلامیه کې راغلي، ګډونوالو ټینګار وکړ چې دغه غونډې باید دوام وکړي؛ ترڅو د عملي، تل پاتو او د ملي اجماع پر بنسټ حل لارې وموندل شي.

نوموړي په دغه ناسته کې د خپلو خبرو پرمهال د اقلیمي بدلونونو د اغېزو پر وړاندې پر ګډو همکاریو او د امو سیند د سواحلو د تخریب د مخنیوي په اړه هم خبرې کړې. هغه ویلي، چې دوی د اوبو د مدیریت په برخه کې د ګاونډیو هېوادونو حقونو ته ژمن دي.

اخندزاده د یاد فورم په څنډه کې د ازبکستان د اوبو له وزیر شوکت خمرایف سره په لیدنه کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اوبو په برخه کې د همکارۍ پر پراختیا هم بحت کړی او ټینګار یې کړی، چې د ورته ناستو پرمهال کولای شي په «نړۍوالو او سیمه‌ییزو بحثونو کې خپل حضور لا پیاوړی او د متقابلو همکاریو نوی باب پرانیزي».

دا په داسې حال کې ده، چې ګاونډي هېوادونه په ځانګړي ډول ایران ډېر مهال له افغانستان سره د اوبو د حقونو د نه‌ورکړې په اړه شکایتونه کوي.

د یاد وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ دغه کسان چې د پاکستان په بېلابېلو سیمو کې نیول شوي وو او د دغه هېواد په زندانونو کې له یوې ورځې تر دوو میاشتو پورې بندیان وو، تر خوشې کېدو وروسته د سپین بولدک له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

په خبرپاڼه کې د دغه کسانو د جرمونو په اړه څه نه‌دي ویل شوي؛ خو په پاکستان کې افغانان تر ډېره په دغه هېواد کې د اوسېدو قانوني اسنادو نه لرلو له امله د پولیسو له‌خوا نیول کېږي. په تېرو وروستیو کې دغه لړۍ د خیبرپښتونخوا ایالت ته هم غځېدلې ده.
په پېښور کې مېشت افغان کډوال وایي، چې د پولیسو له وېرې له کوره بهر نه‌شي وتلای او که پولیس یې ونیسي؛ نو بېرته یې په جبري توګه افغانستان ته ستنوي.

د خیبر پښتونخوا امنیتي چارواکو خبر ورکړی، چې د دغه ایالت په بېلابېلو برخو کې د بې‌اسناده افغان کډوالو پر وړاندې د عملیاتو په ترڅ کې تر ۲زره ډېر افغانان نیول شوي دي. د دوی په وینا؛ د دغه کډوالو پر وړاندې قضیې ثبت شوې او محکمې امر کړی، چې د قضیو ترڅېړنې دې دوی زندان ته انتقال شي.

له هغه راهیسې چې له طالبانو سره د اسلام‌اباد اړیکې ترېنګلې شوې؛ پاکستان د پلازمېنې په ګډون په یوشمېر ښارونو کې د افغان کډوالو پرضد عملیاتو ته زور ورکړی. په تېرو وروستیو کې پاکستاني پولیسو د افغانانو د نیولو لپاره ان د دوی د کورونو دروازې هم ماتې کړې دي.
تازه د پاکستان د پنجاب ایالت پولیسو ویلي، چې په دغه هېواد کې مېشت د ناقانونه بهرنیو وګړو د اېستلو لرۍ پرمهال له دغه ایالت څخه د افغانانو په ګډون تر ۳۳زره ډېر بهرني‌ وګړي اېستل شوي دي.

د پنجاب د پولیسو ویاند ویلي، چې د لاهور په ګډون په ټول پنجاب کې د ناقانونه بهرنیو وګړو د اېستلو بهیر په منظم ډول روان دی. نوموړي ویلي، چې دا مهال ۳۴۹ کسان په بېلابېلو زندانونو کې بندیان دي.

پولیسو ویلي، چې په اېستل شویو کسانو کې ۱۲زره او ۵۶۵ نارینه، ۶زره او ۶۹۵ ښځې او ۱۳زره ۷۶۰ ماشومان شامل دي.

د معلوماتو له مخې؛ په یادو ۳۳زره کسانو کې ۱۰زره او ۵۰۵ کسانو یې د اوسېدو اسناد لرل، ۱۱زره ۱۰۰ کسانو افغان تابعیت لرونکي کارتونه لرل او ۱۱زره ۴۱۶ کسان په ناقانونه توګه مېشت وو.

د پنجاب د پولیسو عمومي‌مشر عبدالکریم ویلي، چې د ناقانونه کډوالو د لېږد په برخه کې جدي دي او دغه بهیر د نړۍوالو قوانینو سره سم ترسره کېږي؛ خو په پاکستان کې بیا مېشت افغان کډوال د پولیسو له ناوړه چلنده شکایت کوي.

په یاده ناسته کې د افغانستان، بلوچستان، کشمیر، ایران، فرانسې او نورو هېوادونو استازو ګډون کړی و، چې د ښځو د حقونو په اړه یې په سیمه‌ییزه او نړۍواله کچه پر ستونزو او حل‌لارو بحث او خبرې وکړې.

دغه ناسته د اېټالیا مېشتو افغانانو په کوربه‌توب ترسره شوه، چې زده‌کړو، روغتیايي خدمتونو، بنسټیزې ازادۍ، حقوقي برابرۍ او پرمختیايي فرصتونو ته د افغان ښځو لاسرسی یې مهم موضوعات وو.

د یادې ناستې په یوه برخه کې د «راواه سازمان» بنسټ اېښودونکې یاسمین یقین نبي‌زاده هم وینا وکړه. هغې د افغان مېرمنو اوسني وضعیت ته په اشارې د نړۍوالې ټولنې پر دوامداره ملاتړ ټینګار وکړ او د عملي اقدام غوښتنه یې وکړه؛ ترڅو ښځې وکولای شي زده‌کړو او ټولنیز ګډون ته لاسرسی ولري.

د دغه کنفرانس ګډونوالو دارنګه د ولسونو ترمنځ پر یووالي او د نړۍوالو بنسټونو پر رول ټینګار وکړ او د افغانستان د ښځو وضعیت ته یې د جدي پاملرنې غوښتنه وکړه. دغه ناسته داسې مهال جوړېږي، چې په افغانستان کې د ښځو پر حقونو او ازادیو محدودیتونه لاهم د نړۍوالې ټولنې پراخې اندېښنې راپارولې دي.