پاکستاني رسنۍ: تورخم دروازه د یوه پاکستاني سرتېري له ټپي کېدو وروسته بېرته وتړل شوه

بریتانوی رسنۍ د جمعې په ورځ، د وري ۷مه، راپور ورکړ، چې د بریتانیا حکومت اعلان کړی چې ۸۸۴ هغه پرېکړې یې بېرته اخیستې دي چې د افغان ځانګړو ځواکونو د پناه غوښتنې مخه یې نیولې وه. له دې سره اوس د دغو «ټرېپلز» په نوم پېژندل کېدونکو سرتېرو لپاره دا فرصت برابر شوی چې په بریتانیا کې د مېشتېدو قانوني حق ترلاسه کړي.

دغه افغان پوځیان، چې د افغانستان په جګړو کې یې د بریتانیا له ځانګړو ځواکونو سره اوږدمهاله او نږدې همکاري لرله، په پیل کې له دې امله رد شوي وو چې ګواکې دوی د مېشتېدو شرایط نه پوره کوي. خو د ملاتړو د دوامدارو هڅو او د بریتانیا د پوځ د افسرانو د فشار له امله حکومت ومنله چې دا کسان په حقیقت کې د بریتانیا له خوا تمویل شوي او د ملاتړ مستحق دي.

دا پرېکړه په پارلمان کې اعلان شوه، چې له مخې یې د دوو افغان ځانګړو قطعو غړي به د افغانانو د بیا مېشتېدو او مرستې د پروګرام له لارې د خوندي کېدو حق ولري، که څه هم د عادي ویزې بهیر به پکې هم عملي کېږي. ټرېپلز د دې پروګرام د نیمګړتیاوو له امله له جدي خطرونو سره مخ شوي وو، ځکه د دوی یو شمېر پخواني سرتېري د طالبانو د غچ اخیستونکو بریدونو کې وژل شوي دي.

راپورونه ښيي چې د ټرېپلز یو شمېر غړي د خپلې قضیې د اوږده ځنډ له امله له طالبانو سره مخ شوي، نیول شوي او شکنجه شوي دي. یو ۴۰ کلن پخواني سرتېري د حکومت دا پرېکړه «ښه، خو ناوخته» بللې ده او ویلي یې دي چې له دې ځنډه ګڼ لوړپوړي سرتېري وژل شوي دي.

د ټرېپلز شاوخوا ۳۳۰۰ دوسیې په دې پراخې بیاکتنې کې ارزول شوې دي او تمه ده چې د پرېکړې له بدلون وروسته به شاوخوا ۶۰۰۰ افغانان د خپلو کورنیو په ګډون خوندي ځای ته انتقال شي.

د روسیې دولتي خبري اژانس «ریانووستي» د جمعې په ورځ، د وري اوومه، د کابلوف له قوله لیکلي چې دغه خبرې د دې لپاره کېږي څو افغان کډوال په روسیه کې د کار لپاره جذب شي.

د افغانستان په چارو کې د روسیې ځانګړي استازي وویل چې روسي لوری په دې تړاو خبرو کې «د کډوالۍ د نافذه قوانینو او اقتصادي ملاحظاتو له مخې عمل کوي.»

په روسیه کې د طالبانو سفیر، ګل‌حسن، تر دې مخکې ویلي وو چې له مسکو سره یې د روسیې په کرنیزو برخو کې د افغان کارګرانو د جذب پر امکان خبرې کړې دي.

طالبانو له دې وړاندې هم له بېلابېلو هېوادونو، لکه متحده عربي اماراتو او قطر سره د افغان کارګرانو د لېږلو په اړه د خبرو، خبر ورکړی و. خو کارپوهان وایي چې بهر ته د کارګرانو لېږل ځانګړو شرایطو او قانوني پړاوونو ته اړتیا لري، چې د طالبانو اداره یې د بشپړولو توان نه لري. د پخواني حکومت هڅې هم، چې غوښتل یې کارګران اماراتو او یو شمېر نورو هېوادونو ته واستوي، بې‌پایلې پاتې شوې وې.

په ننګرهار کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ریاست د اطلاعاتو امر، قریشي بدلون، نن (جمعه، د وري ۷مه) ویلي چې پاکستان تېره شپه یو ځل بیا تورخم د هر ډول تګ راتګ پر مخ وتاړه.

د هغه په وینا، د دې لارې په تړل کېدو سره سلګونه کورنۍ چې افغانستان ته د بېرته ستنېدو په حال کې وې، د ډیورنډ کرښې هغې غاړې ته بند پاتې شوې دي.

پاکستان پرون له شاوخوا یوې میاشتې وروسته تورخم د کډوالو د بېرته ستنېدو پر مخ بېرته پرانیستی و، خو بیا یې وتاړه.

شاوخوا شپږ میاشتې کېږي چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ لارې د نښتو له امله تړل شوې دي. په دې موده کې تورخم او سپین بولدک یوازې د پاکستان څخه د ایستل شویو کډوالو د بېرته ستنېدو لپاره پرانیستي وو، خو له تېرو نږدې څلورو اوونیو راهیسې تورخم د دې بهیر پر مخ هم تړل شوی و.

دغه سازمان د افغان ښځو په ملاتړ د یوه مطلب په شریکولو سره ویلي، چې چوپتیا ماته کړئ او په افغانستان کې د بشري حقونو سرغړونې پای ته ورسوئ. دوی لیکلي، چې د طالبانو له واکمنۍ څلور کاله تېرېږي او په یاده موده کې دغه هېواد د بشري حقونو د سرغړونو په مرکز بدل شوی.

یاد بنسټ زیاته کړې، چې په افغانستان کې د ښځو ځورول، شکنجې، خپلسرې نیونې او سانسور لاهم دوام لري او د حساب ورکونې هیڅ څرک نه لیدل کېږي او نړۍ هم ډېر کمزوری غبرګون ښیي.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو د پوهنې وزارت پرون پنجشنبه (د وري ۶مه) د یو لړ مراسمو په ترڅ کې د ۱۴۰۵ ښوونیز کال پیل کړ او طالب چارواکو د ښوونځيو زنګونه وکړنګول. د طالبانو د بندیز له مخې؛ د نجونو ښوونځي د پنځم پرله‌پسې کال لپاره تړلي دي او طالبانو د نوي ښوونیز کال په پیل کې د نجونو هیڅ یادونه ونه‌کړه.

په کندهار کې د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو ریاست خبر ورکړی، چې یوازې د اختر په ورځو کې ۲۲۲ افغان کډوال د سپین بولدک له لارې افغانستان ته ستانه کړای شوي دي.
بل لور ته افغان کډوال شکایت کوي، چې د پوليسو له‌خوا ځورول کېږي او نه‌شي کولی چې کارونو ته ولاړ شي. دوی وایي، د روان وضعیت له امله په پاکستان کې مېشت افغان کډوال له کړاو سره مخ دي.

بل لور ته تېره ورځ د چمن ځایي چارواکو په دغه ښار کې د افغان کډوالو په نوم هټۍ، پمپونه او مارکېټونه وتړل. د چمن مرستیال کمېشنر عزیزالله کاکړ او د پولیسو ځايي مشر طاهر کیاني ویلي، هغه ټول کاروبارونه بند شول چې په ناقانونه توګه د مېشتو افغان کډوالو له لوري اداره کېدل.

د چمن مرستیال کمېشنر په خپل بیان کې ويلي، چې دوی دغه اقدام د فدرالي او ایالتي حکومت په سپارښتنه کړی دی. نوموړي ويلي، چې په چمن ښار کې يې د افغان کډوالو هر ډول کاروبارونه درولي دي.