هغو سلګونو افغان ځانګړو سرتېرو ته، چې د افغانستان د جګړې پر مهال یې د طالبانو پر ضد د بریتانیا له ځواکونو سره اوږه په اوږه جګړه کړې وه، وروسته له هغې په بریتانیا کې د پاتې کېدو اجازه ورکړل شوه چې د هغوی د پناه غوښتنې لومړنۍ غوښتنې رد شوې وې.
بریتانوی رسنۍ د جمعې په ورځ، د وري ۷مه، راپور ورکړ، چې د بریتانیا حکومت اعلان کړی چې ۸۸۴ هغه پرېکړې یې بېرته اخیستې دي چې د افغان ځانګړو ځواکونو د پناه غوښتنې مخه یې نیولې وه. له دې سره اوس د دغو «ټرېپلز» په نوم پېژندل کېدونکو سرتېرو لپاره دا فرصت برابر شوی چې په بریتانیا کې د مېشتېدو قانوني حق ترلاسه کړي.
دغه افغان پوځیان، چې د افغانستان په جګړو کې یې د بریتانیا له ځانګړو ځواکونو سره اوږدمهاله او نږدې همکاري لرله، په پیل کې له دې امله رد شوي وو چې ګواکې دوی د مېشتېدو شرایط نه پوره کوي. خو د ملاتړو د دوامدارو هڅو او د بریتانیا د پوځ د افسرانو د فشار له امله حکومت ومنله چې دا کسان په حقیقت کې د بریتانیا له خوا تمویل شوي او د ملاتړ مستحق دي.
دا پرېکړه په پارلمان کې اعلان شوه، چې له مخې یې د دوو افغان ځانګړو قطعو غړي به د افغانانو د بیا مېشتېدو او مرستې د پروګرام له لارې د خوندي کېدو حق ولري، که څه هم د عادي ویزې بهیر به پکې هم عملي کېږي. ټرېپلز د دې پروګرام د نیمګړتیاوو له امله له جدي خطرونو سره مخ شوي وو، ځکه د دوی یو شمېر پخواني سرتېري د طالبانو د غچ اخیستونکو بریدونو کې وژل شوي دي.
راپورونه ښيي چې د ټرېپلز یو شمېر غړي د خپلې قضیې د اوږده ځنډ له امله له طالبانو سره مخ شوي، نیول شوي او شکنجه شوي دي. یو ۴۰ کلن پخواني سرتېري د حکومت دا پرېکړه «ښه، خو ناوخته» بللې ده او ویلي یې دي چې له دې ځنډه ګڼ لوړپوړي سرتېري وژل شوي دي.
د ټرېپلز شاوخوا ۳۳۰۰ دوسیې په دې پراخې بیاکتنې کې ارزول شوې دي او تمه ده چې د پرېکړې له بدلون وروسته به شاوخوا ۶۰۰۰ افغانان د خپلو کورنیو په ګډون خوندي ځای ته انتقال شي.
دغه ځوانانو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې د تخار له لارې د بدخشان کشم ولسوالۍ ته پر لار ناپېژاندو وسلهوالو پرې ډزې کړې دي. د دوی په خبره؛ د مېلهوالو پر یوه موټر دزو کې درې ځوانان برسېرن ټپیان شوي دي.
د پېښې قربانیان زیاتوي: « کله چې د مرستې لپاره د طالبانو نږدې امنیتي کسانو ته ورغلو، د مرستې پر ځای پرې بیا د درنو وسلو ډزې وشوې او هغوی اړ شول له سیمې وتښتي». د دوی په خبره، په تخار کې د طالبانو له امنیې قوماندانۍ سره یې هم اړیکه ونیوله؛ خو د نورو جزییاتو پرته ورته ویل شوي، چې پېښه له کنټروله وتلې ده.
دوی وايي: «موږ ته لارښوونه وشوه، چې کندوز ته ولاړ شو؛ خو هلته هم د طالبانو د پنځمې حوزې مسوولینو ادعا وکړه، چې نیول شوي کسان خوشې شوي دي؛ ځکه چې ګواکې له طالب دولتي چارواکو سره تړاو لري».
مېلهوال وايي، دغه پېښه د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې د کمزوري امنیتي وضعیت او د خلکو د خوندیتوب نشتوالي جدي پوښتنې راپورته کوي. د سیمې اوسېدونکي اندېښنه څرګندوي، چې ځینې وسلهوال که د طالبانو اړوند وي یا د هغوی تر سیوري لاندې فعالیت کوي؛ په عامو تفریحي سیمو کې له ځان سره وسلې ګرځوي.
دوی وایي، دغه کسان تر ډېره د مېلو او سیل ځایونو ته د وسلو په وړلو سره د خلکو ترمنځ وېره خپروي، لانجې جوړوي او حتی ګواښونه کوي. دوی غوښتنه کوي، چې په عامه ځایونو کې دې د وسلو ګرځول محدود شي؛ څو خلک وکولای شي له وېرې پرته مېله او تفریح وکړي.