د ایران او امریکا کشاله؛ ښايي د سعودي، ترکیې او مصر د بهرنیو چارو وزیران پاکستان ته لاړ شي

د پاکستان د بهرینو چارو وزارت له‌خوا د جمعې په ورځ (د وري ۷مه) په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار او د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګ‌يي په ټېلیفوني اړیکه کې د افغانستان د وضعیت په اړه خبرې کړي او په سیمه کې د سولې، امنیت او ثبات د ټینګښت لپاره پر ګډو هڅو ټینګار کړی دی.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې دواړو لوریو د ایران او امریکا تر منځ د خبرو اترو د نوي پړاو پیلولو په اړه هم خبرې کړي او دا یې د سیمې د ثبات لپاره یو اصولي ګام بللی دی.

د پاکستان بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګ‌يي د ایران او امریکا تر منځ د خبرو پیلول د سیمې د ثبات لپاره مهم بللی او پر نړۍواله ټولنه یې غږ کړی، چې دواړه لوري د خبرو میز ته وهڅوي.

د پاکستان او چین د بهرنیو چارو وزیرانو پر داسې مهال د سیمې او افغانستان د وضعیت په تړاو ټېلیفوني خبرې کړي، چې له یوې خوا د پاکستان او طالبانو تر منځ پر ډیورند کرښه کړکېچ زیات شوی او له‌ بلې‌خوا د ایران، امریکا او اسراییل تر منځ جګړې سیمه له یوه نوي ګواښ سره مخ کړې ده.

په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د دایمي استازولۍ سرپرست نصیر احمد فایق د جمعې په ورځ د «وري ۷مه» پر افغان خاوره د پاکستان د وروستیو اقداماتو په غبرګون کې په خپله اېکس‌پاڼه لیکلي، که د پاکستان له لوري د افغان خاورې د لاندې کولو راپورونه تایید شي، دا عمل به د نړۍوالو قوانینو او د ملګرو ملتونو د منشور ښکاره نقض وي.

نوموړي ویلي، چې د یوه خپلواک هېواد د خاورې د اشغال لپاره هېڅ پلمه د توجیه وړ نه‌ده.

فایق زیاته کړې: «پاکستان چې له لسیزو راهیسې یې له طالبانو ملاتړ کړی، هغوی یې تمویل او پناه یې ورکړې ده، اوس نه‌شي کولی د ترهګرۍ ضد مبارزې په نوم د افغانستان ملکي وګړي بمبار کړي او د هغوی خاوره ونیسي».

نصیر احمد فایق خبرداری ورکړی، چې د افغانستان ملي حاکمیت د معاملې وړ نه‌دی.

د نوموړي دغه څرګندونې په داسې حال کې دي، چې ځینو رسنیو راپور ورکړی چې پاکستان په پکتیکا ولایت کې شاوخوا ۱۲ کیلومتره ځمکه لاندې کړې ده، خو د طالبانو د دفاع وزارت بیا دغه ادعا رد کړې ده.

یو شمېر هغو کورنیو چې د دغو بریدونو له کبله یې خپل کورونه پرېښي وايي، چې د جمعې ورځې د غرمې په دوو بجو پاکستاني عسکرو څو توغندي پر اسعداباد ښار وتوغول او بیا یې له ماښام وروسته پر ډېرو نورو سیمو خپلو توغندیزو بریدونو ته دوام ورکړ.

تر اوسه په دغو بریدونو کې د ۳ کسانو د ټپي کېدو راپور ورکړل شوی او ځايي طالبانو لا تر اوسه پورې هم په دې تړاو لا څه نه‌دي ویلي.

نوموړی وايي: «زما په فکر موږ خپل فشار وارد کړی دی، دا چې اوږد مهال کې به څه کېږي له هغې نه یم خبر، خو موږ چې د کومې موخې لپاره بریدونه پیل کړي لا نه‌دي پوره شوي». د هغه په خبره، د نړۍ پام اوس مهال منځني ختیځ او ایران کې روانې جګړې ته دی.

د طالبانو او اسلام‌اباد تر منځ د کشالې د حل لپاره د سیمې هېوادونو د هڅو په تړاو خواجه اصف وویل، چې قطر او ترکیې په ډیپلوماټیکه کچه د دغو مسایلو د حل لپاره هڅې کړي او په باور یې، ښايي چین هم د دغو مسایلو په حل کې مهم رول ولوبوي.

د پاکستان د دفاع وزیر په خبره، چین په افغانستان کې خپلې پانګونې لري او اوس مهال یې هلته ډېر فعالیتونه روان دي.

د اسلام‌اباد او طالبانو تر منځ له تېرو څو میاشتو راهیسې سخت کړکېچ روان دی، چې دواړو لورو په ډیورند کرښه کې پر یو بل بریدونه هم کړي دي. پاکستان پر کابل او یو شمېر نورو ولایتونو د جېټ الوتکو بمبارۍ هم کړي او طالبان بیا ادعا لري، چې د ډرون الوتکو په وسیله یې د غچ اخیستنې په موخه په راولپندۍ او اسلام‌اباد کې پوځي مرکزونه په نښه کړي دي.

له دې سره هم مهاله د بشري حقونو بنسټونو نیوکه کړې، چې په دغو نښتو کې اکثریت قربانیان ملکي افغانان دي او تر اوسه پورې سلګونو کسانو ته مرګ ژوبله اوښتې ده. ترکیې، قطر، سعودي عربستان او چین د دواړو لورو تر منځ د مسایلو د حل لپاره هڅې کړې، خو کومه پایله یې لا نه‌ده ورکړې.

همدا راز د پاکستان او افغانستان دیني عالمانو هم په یوې ګډې اعلامیې کې له کابل او اسلام‌اباده غوښتي، چې اوربند تر لوی اختره وغځوي او خپل منځۍ مسایل د خبرو اترو له لارې حل کړي.

په کندهار کې د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو ریاست خبر ورکړی، چې یوازې د اختر په ورځو کې ۲۲۲ افغان کډوال د سپین بولدک له لارې افغانستان ته ستانه کړای شوي دي.
بل لور ته افغان کډوال شکایت کوي، چې د پوليسو له‌خوا ځورول کېږي او نه‌شي کولی چې کارونو ته ولاړ شي. دوی وایي، د روان وضعیت له امله په پاکستان کې مېشت افغان کډوال له کړاو سره مخ دي.

بل لور ته تېره ورځ د چمن ځایي چارواکو په دغه ښار کې د افغان کډوالو په نوم هټۍ، پمپونه او مارکېټونه وتړل. د چمن مرستیال کمېشنر عزیزالله کاکړ او د پولیسو ځايي مشر طاهر کیاني ویلي، هغه ټول کاروبارونه بند شول چې په ناقانونه توګه د مېشتو افغان کډوالو له لوري اداره کېدل.

د چمن مرستیال کمېشنر په خپل بیان کې ويلي، چې دوی دغه اقدام د فدرالي او ایالتي حکومت په سپارښتنه کړی دی. نوموړي ويلي، چې په چمن ښار کې يې د افغان کډوالو هر ډول کاروبارونه درولي دي.