کریم خُرم: طالبان دې د فایق ملاتړ وکړي څو د پاکستان تېریو په تړاو نړۍواله دعوا پر مخ یوسي

هغه دا څرګندونې په لندن کې «د باور او همغږۍ پر لور» تر سرلیک لاندې په یوه غونډه کې وکړې، چې د مارچ په ۲۴او ۲۵نېټو ترسره شوه او پکې د طالبانو مخالفو څېرو ګډون کړی و.

دغه دوه ورځنۍ غونډه د«مېرمنې د افغانستان لپاره» بنست له لوري تنظیم شوې وه، چې موخه یې د طالبانو د مخالفینو ترمنځ د همغږۍ پیاوړتیا او د افغانستان د بحران د حل لپاره د ګډ چوکاټ رامنځته کول و.

د غونډې په وروستۍ ورځ، چې د بریتانیا په پارلمان کې ترسره شوه، ۱۵وکیلانو، د مهمو کمېسیونونو د مشرانو په ګډون، د افغانستان پر وضعیت بحث وکړ.

طارق احمد چې د بریتانیا د بهرنیو چارو وزارت پخوانی وزیر و، د افغان ښځو پر ملاتړ او په دې برخه کې د نړیوالې ټولنې پر رول ټینګار وکړ.

همدارنګه د افغانستان د ښځو او نجونو لپاره د ټولو ګوندونو د پارلماني ډلې مشرې، وېنډي چمبرلېن، د همغږۍ او دوامداره هڅو پر اهمیت خبرې وکړې.

په غونډه کې د بریتانیا د نړیوالې پراختیا کمېسیون مشرې، سارا چمپیون، د افغانستان د ښځو د رول پر اهمیت، په ځانګړي ډول په سیاسي بهیرونو او د سولې په بیا رغونه کې، خبرې اترې وکړې.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت پر اېکس خواله رسنۍ کې د یوې اعلامیې په خپرولو سره لیکلي، چې امیر خان متقي د متحده عربي اماراتو د بهرنیو چارو وزیر سره د تیلیفوني خبرو په ترڅ کې د دوه اړخیزو اړیکو، د متحده عربي اماراتو سره د طالبانو د اړیکو او سیمه ییزو پرمختګونو په اړه خبرې وکړې.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د اعلامیې له مخې متقي د یو امریکایي بندي د خوشې کولو په برخه کې د متحده عربي اماراتو د منځګړي رول ستاینه وکړه او هیله یې څرګنده کړه چې نورې ستونزې به د دوه اړخیزو اړیکو له لارې حل شي.

هغه دا هم وویل، چې طالبان غواړي له پاکستان سره اختلافات د خبرو اترو له لارې حل کړي او هیڅ لوري ته به اجازه ورنه کړي چې د افغانستان خاوره د پاکستان پر ضد وکاروي.

د هغه په ​​وینا، په دې برخه کې «جدي ګامونه» اخیستل شوي دي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر ټینګار کړی، چې د پاکستان پر وړاندې د ډلې پوځي اقدامات «دفاعي» دي او که اسلام اباد خپلو بریدونو ته دوام ورکړي نو له ځواب سره به مخ شي.

د طالبانو په اعلامیه کې د عبدالله بن زاید ال نهیان له قوله هم ویل شوي، چې متحده عربي امارات د طالبانو او پاکستان ترمنځ د تاوتریخوالي زیاتوالی د دواړو خواوو لپاره ګټور نه ګڼي او غواړي چې د خبرو اترو له لارې اختلافات حل کړي.
د اعلامیې له مخې، دواړو خواوو د ایران سره د امریکا او اسراییلو د جګړې په اړه هم خبرې وکړې.

د اماراتو چارواکي وویل، چې د هغه هیواد به په ایران کې د افغان کډوالو امنیت او ساتنې ته پاملرنه وکړي.
په اعلامیه کې دا هم ویل شوي، چې متحده عربي اماراتو د طالبانو او امریکا ترمنځ په اړیکو کې د "مثبت رول" لوبولو لپاره خپل چمتووالی اعلان کړی دی.

ښاغلي حامرایف د «کنز یوز» رسنۍ سره په خبرو کې وویل چې هېواد یې د افغانستان د اوبو د کارونې حق په رسمیت پېژني، خو د اوبو د استفادې کچه د دواړو هېوادونو ترمنځ د بحث اصلي موضوع ده.

هغه زیاته کړه، که افغانستان شاوخوا دوه میلیارد متر مکعب اوبه وکاروي، پر ازبکستان به جدي اغېزه ونلري، خو که دا اندازهتر څلورو میلیاردو متر مکعبو زیات شي، د کرنې په برخه کې ګواښونه رامنځته کېدای شي.

یاد ازبک وزیر همدارنګه وویل چې د قوش‌ تېپه کانال پروژه، چې ټاکل شوې وه تر ۲۰۲۸کال بشپړه شي، اوس مهال ودرول شوې ده. د هغه په وینا، د دې پروژې یوه لویه ستونزه د پمپونو د فعالیت لپاره د برېښنا کمښت دی.

په دې خبرو کې د مرکزي اسیا د سیمه‌ییزې همکارۍ د ښه والي یادونه هم شوې او ویل شوي چې د سیمې هېوادونه په وروستیو کلونو کې د اوبو د منابعو مدیریت کې همغږي ډېره کړې ده.

قوش‌ تېپې کانال د افغانستان د شمال یوه مهمه اوبه لېږدونکې پروژه ګڼل کېږي چې موخه یې د کرنیزو ځمکو پراختیا ده، خو همزمان یې په ګاونډیو هېوادونو کې اندېښنې راپارولې دي.

طالبانو واک ته د بیا رسېدو وروسته د دې کانال د جوړولو هڅې زیاتې کړې دي. په ۱۴۰۲کال کې طالبانو وویل چې د کانال لومړۍ برخه پرانیستل شوې، او د امو سیند اوبه به د هېواد د شمال درې ولایتونو کرنیزې ځمکې اوبه‌مني.

د سرچینو په وینا، دا دوه فعالان لومړی د امر بالمعروف او نهی عن المنکر دفتر ته لېږدول شوي او بیا د استخباراتو څانګې ته سپارل شوي دي.

قدوس خطیبي چې په هرات کې د یوه پوهنتون استاد او ټولنیز فعال دی، د جمعې په ورځ په خپل فیسبوک پاڼه کې یوه ویډیو خپره کړه او له طالبانو یې وغوښتل چې د افغان نجونو لپاره د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې پرانیزي.

په ویډیو کې، هغه د تعلیمي مرکزونو نږدې پنځه کلن بند ته په اشارې سره وویل:«طالبان تل د هغو ستونزو په اړه خبرې کوي چې حل کولو ته اړتیا لري، مګر له دې ټولو وختونو وروسته، دا ستونزې حل شوې نه دي. د پوهې پرته، په هیڅ هېواد کې پرمختګ ممکن نه دی.»

ښاغلي خطیبي په ټینکار سره ویلي و، چې طالبان باید خپلې ژمنې پوره کړي او د نجونو د زده کړې لپاره شرایط برابر کړي.

په همدې حال کې فیاض غوري هم پرون په خپل فیسبوک پاڼه کې ولیکل:«په دې هیله چې یوه ورځ به د دې خاورې نجونو ته د پوهې دروازې پرانیستل شي.»

په افغانستان کې د طالبانو د بیاځلې واک ته رسېدو په نږدې پنځو کلونو کې دې ډلې په مکرر ډول منتقدین نیولي او په ځینو مواردو کې یې د هېواد د وضعیت او د ډلې د پالیسیو په وړاندې د اعتراض کولو لپاره منتقدین شکنجه کړي هم دي.

طالبانو د شپږم ټولګي څخه پورته د نجونو ټول ښوونځي او پوهنتونونه د نجونو پرمخ وتړل.

یو افغان کډوال وویل:«زموږ مالي امکانات ختم شوي او اوس اړ یو چې له هوټلونو او هټیو څخه په پور خوراکي توکي او نور ضروري شیان واخلو، پر سړک ژوند کول نه یوازې ستونزمن دي بلکې د ماشومانو د خوندیتوب لپاره هم ګواښ دی.»

همداراز په جمرود کې یوې افغانې مېرمنې افغانستان انټرنشنل -پښتو ته وویل، چې د پاکستان او طالبانو تر منځ د روان کړکېچ له امله د پاکستان امنیتي ځواګونو ناسم چلند له امله یې ژوند ډېر سخت شوی او د ژوند څلوېښت کاله یې په پاکستان کې تېر کړي.

د افغان کډوالو نیوکې دا دی، چې لاره تړل شوې خو بیا هم پاکستان په زوره خلک له خپلو کورونو وباسي.

100%

په ننګرهار کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ریاست د اطلاعاتو امر، قریشي بدلون،(جمعه، د وري ۷مه) ویلي چې پاکستان تېره شپه یو ځل بیا تورخم د هر ډول تګ راتګ پر مخ وتاړه.

د هغه په وینا، د دې لارې په تړل کېدو سره سلګونه کورنۍ چې افغانستان ته د بېرته ستنېدو په حال کې وې، د ډیورنډ کرښې هغې غاړې ته بند پاتې شوې دي.

پاکستان د وري پر۶مه له شاوخوا یوې میاشتې وروسته تورخم د کډوالو د بېرته ستنېدو پر مخ بېرته پرانیستی و، خو بیا یې وتاړه.

شاوخوا شپږ میاشتې کېږي چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ لارې د نښتو له امله تړل شوې دي. په دې موده کې تورخم او سپین بولدک یوازې د پاکستان څخه د ایستل شویو کډوالو د بېرته ستنېدو لپاره پرانیستي وو، خو له تېرو نږدې څلورو اوونیو راهیسې تورخم د دې بهیر پر مخ هم تړل شوی و.