د نورستان د نخبه‌ګانو بنسټ مشر: طالبان د نورستان د تړلو لارو د پرانیستلو وړتیا نه‌لري

د دغه لاریون سمبالوونکو ویلي، په دې لاریون کې به پر افغانستان د پاکستان په بریدونو کې د وژل شویو ولسي وګړو لپاره د عدالت او همداراز د روانو بریدونو د درېدو غوښتنه وکړي.

د دغه لاریون یوه سمبالوونکې وايي: «که نړۍ دغه ۵ کاله زموږ د نجونو پر ښوونځیو خاموشي اختیار کړې ده، نو اوس باید زموږ د عام قتل پر وړاندې خاموشي اختیار نه‌کړي».

هغه وايي، نړۍ باید پر پاکستان فشار راوړي چې په افغانستان خپل بریدونه ودروي.

د یادونې وړ ده، چې له څو میاشتو راهیسې د پاکستان او افغان طالبانو تر منځ جګړه روانه ده او پاکستان په دې لړ کې په کابل او یو شمېر نورو ولایتونو کې سلګونه ولسي وګړو ته مرګ‌ژوبله اړولې او دغه بمبارۍ همداراز دوام لري.

د دغې ادارې ویاند محمد حلیم رافیع د طالبانو تر کنټرول لاندې ملي ټلوېزیون ته ویلي، چې د برېښنايي پېژندپاڼو د وېش له پیل راهیسې تر ۱۷ میلیونو ډېرو کسانو ته برېښنايي پېژندپاڼې وېشل شوې دي.

نوموړي زیاته کړې: «د احصایې او معلوماتو اداره د برېښنايي پېژندپاڼو د وېش له پیل څخه تر اوسه توانېدلې ده چې ۱۷.۴ میلیونه هېوادوالو ته برېښنايي پېژندپاڼې ووېشي».

همدارنګه نوموړي ویلي، چې یادې ادارې په تېر ۱۴۰۴ کال کې د ۱.۵ میلیونه نارینه‌وو او ۴۹۸زره ښځو په ګډون څه ۲ میلیونه کسانو ته برېښنايي پېژندپاڼې ورکړې دي.

د طالبانو د معلوماتو او احصايي ادارې همدارنګه زیاته کړې ده، چې په تېر کال کې یې پر څه باندې ۱۰۳ زره بهر مېشتو افغانانو ته په غېر حضوري ډول کاغذي پېژندپاڼې وېشلي دي.

د یادولو وړ ده، چې د برېښنايي پېژندپاڼو د وېش بهیر د ۱۳۹۷کال د غویي په میاشت کې له ډېرو جنجالونو وروسته پیل شو او د هغه وخت ولسمشر محمد اشرف غني لومړنی کس و چې د پېژندپاڼې دغه سند یې ترلاسه کړ.

له پاکستان څخه د افغان کډوالو د اېستنې بهیر وروسته له هغې زور واخیست، چې پاکستان پر افغانستان هوايي برید وکړ او بیا د دواړو لورو ترمنځ جګړه پیل شوه. سره له دې چې د نړۍوالو قوانینو له‌مخې، د دوو هېوادونو تر منځ په شخړه کې باید کډوال مصون وي، خو پاکستان د نړۍوالو دغو اصولو ته په نه‌پام د افغان کډوالو یو مخیزې اېستنې ته مخه کړه.

د پاکستان ډان ورځپاڼې د شنبې په ورځ (د وري ۸مه) د یوه راپور په خپرولو سره ویلي، په تېر کال کې یوازې په راولپېنډۍ ښار کې شاوخوا ۵ زره او ۷۰۰ افغانان چې ډېری یې ښځې او ماشومان دي نیول شوي او په زوره اېستل شوي او دغه بهیر همداراز دوام لري.

د راپور له‌مخې، دمګړی هم د دغه ښار د کډوالو په اړوندو مرکزونو کې د ۳۱ ښځو او ماشومانو په ګډون ۹۸ افغانان د اېستنې لپاره ساتل کېږي، خو د سرچینو په وینا، په دې وروستیو کې نیول کېدونکي افغانان د کډوالو د ساتنې د مرکزونو پر ځای په زندانونو کې اچول کېږي.

دغه نیول شوي افغانان بې‌ویزې او بې‌اسناده دي او د دوی په وینا، پاکستان له نږدې ۸ میاشتو راهیسې د افغانانو د ویزې د تمدیدولو بهیر په ټپه درولی دی.

له دې سربېره د پاکستان په ډېریو ښارونو او په ځانګړې توګه په راولپېنډۍ او کوټه کې د افغانانو اړوند هټۍ او کاروبارونه بند کړای شوي دي.

په دغه هېواد کې مېشت افغانان په وار وار د پاکستان له حکومت څخه غوښتي، چې غواړي په قانوني توګه دغه هېواد کې شپې او ورځې تېرې، نو باید د ویزو د تمدیدولو بهیر بیا پیل کړي، خو د پاکستان حکومت لا تر اوسه دغې غوښتنې ته هېڅ پام نه‌دی کړی.

له دې سره سم، سرچینو افغانستان انټرنشنل- پښتو ته ویلي، چې له اختر وروسته د افغانانو د نیولو بهیر ګړندی شوی او په رسمي توګه امنیتي ادارو ته ویل شوي، چې په شخصي جامو کې د افغانانو د نیونې بهیر ته دوام ورکړي.

د یادونې وړ ده، چې د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت ویلي، په تېر ۱۴۰۴ هجري- لمریز کال کې له ایران، پاکستان او ترکیې څخه ۳ میلیونه، ۱۱۴ زره او ۱۰۷ کسان په جبري او خپله خوښه بېرته خپل هېواد ته ستانه کړل شوي دي. په دې شمېر کې ډېری یې په زوره اېستل شوي دي.

د راستانه کړل شویو افغانانو په وینا، په کوربه هېوادونو او په ځانګړې توګه پاکستان او ایران کې له افغان کډوالو سره له ناوړه چلند سربېره بندیان شوي او ان مالونه یې د افرادو او یا هم سیمه ییزو مسوولینو له لوري مصادره شوي دي.

د هلمند د رسنیو دفتر د شنبې په ورځ (د وري۸مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، په دغو قاچاقي موادو کې انساني او حیواني درمل، ټوکر، خولۍ، تمباکو او رنګ شامل دي او د لښکرګاه له بولان، د بهرامچې ولسوالۍ له رباط رېګ، د ګرمسېر ولسوالۍ له رېګ سیمو او همداراز د ډیورند کرښې په صفري ټکو کې ترلاسه شوي دي.

خبرپاڼه زیاتوي: «یاد توکي پرته له محصول او له لازم کیفیتي معیارونو څخه په قاچاقي ډول هېواد ته واردېدل، چې د ګرځنده ټیمونو له لوري یې مخه ونیول شوه».

د خبرپاڼې له‌مخې، د دغو موادو د قاچاق په تړاو یو شمېر کسان له موټرو سره یو ځای نیول شوي دي.

په خبرپاڼه کې د یادو توکو د مبدا یا صادروونکي هېواد د نوم په اړه څه نه‌دي ویل شوي، خو تر دې مخکې دغه ډول مواد د بهرامچې له لارې له پاکستان څخه هېواد ته راوړل کېدل.

له شاوخوا څلورو میاشتو راهیسې د افغانستان او پاکستان تر منځ هر ډول سوداګري په ټپه درول شوې او اوس یو شمېر کسان هڅې کوي په قاچاقي توګه دواړو خواو ته د اړتیا وړ مواد ولېږدوي.

د یادونې وړ ده، چې تر دې مخکې هم په هلمند کې لسګونه ټُنه قاچاقي مواد ترلاسه او سوځول شوي دي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت د شنبې په ورځ (د وري ۸مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې نورالدین عزیزي او د ازبکستان د نمنګان والي شوکت عبدالرازقوف په شتون کې د دواړو هېوادونو د خصوصي سکټور د غړو ترمنځ د سوداګریزو ناستو او "تواصل" کنفرانس ترسره شو.

طالبانو ویلي، چې د دغه کنفرانس پر مهال د دواړو هېوادونو خصوصي سکټور د ۵۱۴،۸۰ میلیونه ډالرو په ارزښت د همکارۍ تفاهم‌لیکونه لاسلیک کړل.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې په دغو تفاهم‌لیکونو کې په افغانستان کې د چرګانو د غوښې تولیدي فابریکې جوړول او د هګیو ورکوونکو چرګانو روزنه شامل دي. همدارنګه په صادراتو کې وچې مېوې، سبزیجات او غېر الکولي مشروبات او په وارداتو کې تېل، قیر، غوړي، مس او خوراکي توکي شامل دي. پر دې سربېره، د سمنټو، سکرو او اسفالټ صادرات او واردات او د لوبیا، مۍ او ورزشي خدمتونو په برخو کې سوداګري هم د دغو تړونونو برخه ده.

په ورته وخت کې، د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي په افغانستان کې د پانګونې لپاره د غوره فرصتونو برابرولو ډاډ ورکړ او ټینګار یې وکړ، چې افغانستان په سوداګرۍ، پانګونه او اقتصادي اړیکو کې د باور وړ ملګری دی.

د ازبکستان د نمنګان والي شوکت عبدالرازقوف د سوداګریزو ناستو او تواصل کنفرانس د اقتصادي اړیکو د پیاوړتیا او د معنوي اړیکو د ټینګښت وسیله بللې ده او وايي، چې د ازبکستان ولسمشر په افغانستان کې سوله او ثبات په ازبکستان کې سوله او ثبات ګڼي.