د بریتانیا پارلمان د دفاعي کمېسیون مشر د پخوانیو افغان سرتېرو د ملاتړ غوښتنه کړې

ښاغلي حامرایف د «کنز یوز» رسنۍ سره په خبرو کې وویل چې هېواد یې د افغانستان د اوبو د کارونې حق په رسمیت پېژني، خو د اوبو د استفادې کچه د دواړو هېوادونو ترمنځ د بحث اصلي موضوع ده.

هغه زیاته کړه، که افغانستان شاوخوا دوه میلیارد متر مکعب اوبه وکاروي، پر ازبکستان به جدي اغېزه ونلري، خو که دا اندازهتر څلورو میلیاردو متر مکعبو زیات شي، د کرنې په برخه کې ګواښونه رامنځته کېدای شي.

یاد ازبک وزیر همدارنګه وویل چې د قوش‌ تېپه کانال پروژه، چې ټاکل شوې وه تر ۲۰۲۸کال بشپړه شي، اوس مهال ودرول شوې ده. د هغه په وینا، د دې پروژې یوه لویه ستونزه د پمپونو د فعالیت لپاره د برېښنا کمښت دی.

په دې خبرو کې د مرکزي اسیا د سیمه‌ییزې همکارۍ د ښه والي یادونه هم شوې او ویل شوي چې د سیمې هېوادونه په وروستیو کلونو کې د اوبو د منابعو مدیریت کې همغږي ډېره کړې ده.

قوش‌ تېپې کانال د افغانستان د شمال یوه مهمه اوبه لېږدونکې پروژه ګڼل کېږي چې موخه یې د کرنیزو ځمکو پراختیا ده، خو همزمان یې په ګاونډیو هېوادونو کې اندېښنې راپارولې دي.

طالبانو واک ته د بیا رسېدو وروسته د دې کانال د جوړولو هڅې زیاتې کړې دي. په ۱۴۰۲کال کې طالبانو وویل چې د کانال لومړۍ برخه پرانیستل شوې، او د امو سیند اوبه به د هېواد د شمال درې ولایتونو کرنیزې ځمکې اوبه‌مني.

د سرچینو په وینا، دا دوه فعالان لومړی د امر بالمعروف او نهی عن المنکر دفتر ته لېږدول شوي او بیا د استخباراتو څانګې ته سپارل شوي دي.

قدوس خطیبي چې په هرات کې د یوه پوهنتون استاد او ټولنیز فعال دی، د جمعې په ورځ په خپل فیسبوک پاڼه کې یوه ویډیو خپره کړه او له طالبانو یې وغوښتل چې د افغان نجونو لپاره د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې پرانیزي.

په ویډیو کې، هغه د تعلیمي مرکزونو نږدې پنځه کلن بند ته په اشارې سره وویل:«طالبان تل د هغو ستونزو په اړه خبرې کوي چې حل کولو ته اړتیا لري، مګر له دې ټولو وختونو وروسته، دا ستونزې حل شوې نه دي. د پوهې پرته، په هیڅ هېواد کې پرمختګ ممکن نه دی.»

ښاغلي خطیبي په ټینکار سره ویلي و، چې طالبان باید خپلې ژمنې پوره کړي او د نجونو د زده کړې لپاره شرایط برابر کړي.

په همدې حال کې فیاض غوري هم پرون په خپل فیسبوک پاڼه کې ولیکل:«په دې هیله چې یوه ورځ به د دې خاورې نجونو ته د پوهې دروازې پرانیستل شي.»

په افغانستان کې د طالبانو د بیاځلې واک ته رسېدو په نږدې پنځو کلونو کې دې ډلې په مکرر ډول منتقدین نیولي او په ځینو مواردو کې یې د هېواد د وضعیت او د ډلې د پالیسیو په وړاندې د اعتراض کولو لپاره منتقدین شکنجه کړي هم دي.

طالبانو د شپږم ټولګي څخه پورته د نجونو ټول ښوونځي او پوهنتونونه د نجونو پرمخ وتړل.

د نوموړي په وینا، یو سویفټ ډوله موټر د یادې ولسوالۍ په شینواري کلا سیمه کې د چلونکي له واکه ووت اوله یوې ونې سره یې ټکر وکړ، چې له امله یې دغه مرګ‌ژوبله اوښتې ده.

هغه زیاته کړې چې پېښه د موټرچلوونکي د بې‌احتیاطۍ له امله رامنځته شوې ده.

ځايي طالب چارواکي له موټرچلوونکو غواړي چې د ترافیکي قوانینو مراعات وکړي، څو د ورته پېښو مخه ونیول شي.

د یادې ادارې مشر، نن شنبه، د وري پر ۸مه په یوه ویډیویي پیغام کې وویل چې ددې ‌ډلې د ریاست‌الوزرا مقام د لارښوونې له مخې د ختیځ زون د ولایتونو د بې‌ځایه شويو بېړنیو اړتیاوو ته د رسېدنې مسوولیت دې ادارې ته او د سویلي ولایتونو مسوولیت سرې میاشتې ټولنې ته سپارل شوی دی.

طالبان له هغه وروسته د پاکستان د بریدونو له امله د بې ځایه شویو خلکو او کورنیو د معلوماتو د راټولو سروي او د مرستې بهیر پیلوي، چې دغه جګړو د ډیورنډ کرښې ته په نږدې پرتو ټولو ولسوالیو کې خلک خپلو کورونو پرېښودو ته اړ کړي دي.

پکتیکا، خوست، پکتیا، ننګرهار، کونړ او نورستان ولایتونو کې د پاکستان راکیټي بریدونو له امله ځايي اوسېدونکي له خپلو کورونو وتلي دي.

طالبانو د پاکستان د بریدونو له امل د بې‌ځایه شویو کورنیو د کره شمېر په اړه څه نه‌دي ویلي، خو بې‌ځایه شوې کورنۍ له طالبانو او خیره بنسټونو څخه د سرپناه، خوراکي او غیرخوراکي توکو د مرستو غوښتنه لري.

د طالبانو په ولکه کې د افغانستان ملي تلویزیون راپور ورکړی چې د قربانیانو جسدونه خپلو کورنیو ته سپارل شوي دي.

د تېر جمهوري نظام پر مهال، طالبانو د حکومت او بهرنیو ځواکونو پر ضد د جګړې په ترڅ کې په سړکونو او کرنیزو ځمکو کې ماینونه ځای پر ځای کول، چې ډېری یې تر اوسه هم پاتې دي او د ملکي وګړي ژوند ګواښي.

د سره صلیب نړیوالې کمېټې د شمېرو له مخې، په ۲۰۲۴کال کې لږ تر لږه ۵۶۴کسان، چې ۴۳۴یې ماشومان وو، په افغانستان کې د ماینونو او د جګړې پاتې ناچاودو توکو له امله وژل شوي دي.