په بلوچستان کې د سختو ورښتونو او تندر پرېوتو له امله د یوه ماشوم په ګډون څلور کسان مړه او دوه نور ټپيان شوي دي. د بلوچستان د ناورينونو مدیریت ادارې ويلي، له تېرو پنځو ورځو راهیسې د دغه ایالت په ۲۷ ولسوالیو کې سخت ورښتونه دوام لري چې له امله یې دغه والسوالۍ سختې اغېزمنې شوې دي.
د یادې ادارې په وینا؛ دغه ورښتونو تر ډېره د بلوچستان په شمالي سیمو کې خټین کورونه او سړکونه اغېزمن کړي دي.
د خیبرپښتونخوا سر وزیر سهیل اپریدي او د پاکستان تحریک انصاف ګوند لهخوا په پېښور کې د عمران خان د خلاصون لپاره د جوړ شوي غورځنګ د غړیتوب کمپاین پیل شو. سهیل اپریدي ویلي، دغه کمپاین به وروسته د پاکستان نورو برخو ته هم وغځول شي.
نوموړي د دغه کمپاین په پرانیستې مراسمو کې ویلي، چې د پاکستان تحریک انصاف ګوند بنسټګر او د دغه هېواد د پخواني لومړي وزیر عمران خان او د هغه مېرمنه بشرا بيبي په ناقانونه توګه زنداني دي او له یو کال راهیسې د هغوی د قضیو اورېدنه نه کېږي.
ښاغلي اپریدي وويل، چې د عمران خان د خلاصون لپاره د جوړ شوي غورځنګ د غړیتوب کمپاین ته ۱۷۲ د نوم لیکنې مرکزونه ځانګړي شوي دي. هغه زیاته کړه، د ګوند مشران به لوړه کوي چې له غورځنګ نه به نه په شا کېږي او په خپل دریځ به درېږي او خپل مشر عمران خان ته به وفادار پاتې کېږي.
ښاغلي اپریدي وويل، چې عمران سره د لیدنې لپاره یې هره قانوني لاره غوره کړه؛ خو بیا هم ورته د ملاقات اجازه ورنهکړل شوه. د نوموړي په وینا؛ هغه اډیاله زندان ته د یو کس په توګه نه؛ بلکې د خیبر پښتونخوا د ۴۵ مېلیونه خلکو د استازي په توګه ورغلی و.
سهيل اپریدی وایي، قانون د سولهییز احتجاج حق ورکوي؛ نو د عمران خان د خلاصون لپاره به ټولې هڅې د قانون په چوکاټ کې او په سولهییزه توګه وي. تر دې وړاندې پاکستانۍ رسنۍ اېکسپرېس ټربیون په یوه راپور کې د پاکستان تحریک انصاف ګوند د مشرانو په حواله لیکلي و، چې تر اختر وروسته به له زندانه د دغه ګوند مشر عمران خان د خلاصون او په هېواد کې د اساسي قانون د حاکمیت راوستلو لپاره یو غورځنګ پيل کړي.
په تېره یوه اونۍ کې په چمن کې د افغان کډوالو ۱۲۴ هټۍ، مارکېټونه او پمپونه تړل شوي دي. د چمن مرستیال کمېشنر عزیز الله کاکړ په خپل خپور شوي بیان کې ويلي، چې افغان کډوال دې ژر تر ژره له چمن نه ووځي؛ که نه د دوی پر ضد به د نیولو سخت عملیات پیل کړي.
د نوموړي په وینا، که افغان کډوال په خپله خوښه افغانستان ته ستانه نهشي؛ نو دوی به په څلورلارو، هټیو او په کلیو کې ونیسي او په جبري توګه به یې خپل هېواد ته ستانه کړي.
بل لور ته د چمن ځايي خلک وايي، چې د دغه والسوالۍ ځايي چارواکو د ځايي خلکو هټۍ او مارکېټونه د افغان کډوالو په نوم تړلي دي. د عوامي نېشنل ګوند د بلوچستان څانګې مشر او د دغه ایالت د اسمبلۍ پخواني غړي اصغر خان اڅکزي په دې اړه افغانستان انټرنشنل پښتو ته وويل:« د انصار او مهاجرو په نوم چې ریاست کوم چلند روان کړی، د غندنې وړ دی».
نوموړي زیاته کړې، چې «په دې وطن کې له هر چاسره اسناد شته او بیاهم د افغان کډوالو په نوم چې کومه بېعزتي روانه ده او اوس دا اراده يې ځايي خلکو ته هم وي؛ نو دومره دې وکړي، چې د هر هغه چا پر ضد چې ګام اخلي؛ نو هغه دې د معلوماتو پربنسټ وي».
د هغه په وینا؛ حکومت چې په چمن کې کومو کورنیو ته لاس اچولی، ډېری هغو سره د ۱۹۶۰کال د پاکستان پاسپورټونو شته او سپین ږېري يې پر هغه پاسپورټونو حج ته تللي او له زیاترو سره بیا د ۱۹۷۴کال نه وړاندې اسناد هم شته.
هغه وایي:« ریاست د ناروا چلند او پالیسیو له امله زموږ د سیمې روزګار او امن تباه کړ». اصغر خان اڅکزي د پاکستان او افغان طالبانو د روانې جګړې په اړه وويل:« د اسلام او جهاد په نامه د څلوېښتو کلونو یارانه اوس دې حال ته راورسېده، چې د ترهګرۍ پر ضد جګړه ګڼل کېږي او دوی کابل او کندهار بمبار کوي، دا د پښتنو لپاره درس دی چې په کوم نوم يې ځيګر ته رانږدې کړي وو؛ اوس یې په سر، سر وولي او ښځې مو بېعزته کوي».
د پښتونخوا نېشنل عوامي ګوند د بلوچستان ایالتي مشر او د بلوچستان اسمبلۍ پخواني غړي نصرالله خان زیري افغانستان انټرنشنل پښتو سره د خبرو پرمهال وويل، چې د افغان کډوالو پر وړاندې د پاکستان حکومت «ناوړه چلند» د ملګري ملتونو د اصولو خلاف کړنه ده.
ښاغلي زيري زیاته کړه، په چمن او نورو سیمو کې د ځايي مشرانو او نورو ځايي خلکو مارکېټونو سره د دوی پاکستانۍ پېژندل پاڼې هم تړل شوې چې دا د روان ناروا چلند یوه بېلګه ده.
هغه وويل، چې حکومت دې د پښتنو له ځورونې او د هغو د کاروبارونو لهمنځه وړلو لاس واخلي. د هغه په وینا؛ په پاکستان کې پښتانه ۱۵۵زره کیلومتره مربع ځمکه لري او پاکستان د پښتنو په شتمنیو چلېږي او پښتانه دلته د اوسېدو او د کاروبار حق نهلري.
ښاغلي زيري د پاکستان له حکومته غوښتي، چې د ځايي خلکو مارکېټونه او پېژندپاڼې دې ژر تر ژره خلاصې کړي.
د ایران او د امریکا تر منځ د زیاتېدونکو ترینګلتیاوو په ترڅ کې، پاکستان هم د دې کړکېچ د مهارولو لپاره د خپلو ډیپلوماټیکو هڅو یادونه کوي. په همدې لړ کې پاکستانۍ رسنۍ وایي، ښايي د سعودي عربستان، ترکیې او مصر د بهرنیو چارو وزیران ډېر ژر اسلاماباد ته سفر وکړي.
پاکستانۍ رسنیو د ډیپلوماټیکو سرچینو له قوله لیکلي، دا سفرونه به د سیمې په کچه د ایران او امریکا تر منځ د روان وضعیت په اړه د سلا مشورو په چوکاټ کې ترسره شي او اسلاماباد هڅه کوي، چې د ترینګلتیاوو په کمولو کې فعاله ونډه واخلي.
په همدې حال کې د ترکیې د بهرنیو چارو وزیر هاکان فیدان ویلي، چې په لومړي سر کې پلان دا وو چې دغه غونډه په ترکیې کې ترسره شي، خو له دې امله چې پاکستانی چارواکي اړ وو په خپل هېواد کې پاتې شي، پرېکړه وشوه چې دا لیدنه په پاکستان کې ترسره شي. هغه زیاته کړه، چې دا غونډه به ښايي د همدې اوونۍ په پای کې په پاکستان کې جوړه شي.
فیدان همدارنګه ټینګار کړی، که امریکا وکولای شي له ایران سره د خبرو اترو زمینه برابره کړي یا کومې هوکړې ته ورسېږي، نو باید پر اسراییل د خپل اغېز کارولو ته هم چمتو وي.
له بلې خوا، د امریکا ځانګړي استازي سټیو ویټکاف ویلي، چې له ایران سره لیدنه به همدا اوونۍ ترسره شي او تمه ده، چې تهران به د وړاندې شوي پنځلس مادهییز وړاندیز په اړه خپل ځواب وړاندې کړي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې اسحاق ډار او وانګيي د سیمې او افغانستان د وضعیت په تړاو ټېلیفوني خبرې وکړې او په سیمه کې یې د امنیت او ثبات لپاره پر ګډو هڅو ټینګار کړی دی.
د پاکستان د بهرینو چارو وزارت لهخوا د جمعې په ورځ (د وري ۷مه) په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار او د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګيي په ټېلیفوني اړیکه کې د افغانستان د وضعیت په اړه خبرې کړي او په سیمه کې د سولې، امنیت او ثبات د ټینګښت لپاره پر ګډو هڅو ټینګار کړی دی.
په خبرپاڼه کې راغلي، چې دواړو لوریو د ایران او امریکا تر منځ د خبرو اترو د نوي پړاو پیلولو په اړه هم خبرې کړي او دا یې د سیمې د ثبات لپاره یو اصولي ګام بللی دی.
د پاکستان بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګيي د ایران او امریکا تر منځ د خبرو پیلول د سیمې د ثبات لپاره مهم بللی او پر نړۍواله ټولنه یې غږ کړی، چې دواړه لوري د خبرو میز ته وهڅوي.
د پاکستان او چین د بهرنیو چارو وزیرانو پر داسې مهال د سیمې او افغانستان د وضعیت په تړاو ټېلیفوني خبرې کړي، چې له یوې خوا د پاکستان او طالبانو تر منځ پر ډیورند کرښه کړکېچ زیات شوی او له بلېخوا د ایران، امریکا او اسراییل تر منځ جګړې سیمه له یوه نوي ګواښ سره مخ کړې ده.
فایق د پاکستان لهخوا د افغان خاورې لاندې کولو راپور ته په غبرګون ویلي: «که دا راپور تایید شي، د پاکستان له لوري د افغانستان د خاورې نیول یو ښکاره تېری دی او د نړیوالو قوانینو لهمخې ناقانونه او د ملګرو ملتونو د منشور او د افغانستان له ځمکنۍ بشپړتیا ښکاره سرغړونه ګڼل کېږي».
په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د دایمي استازولۍ سرپرست نصیر احمد فایق د جمعې په ورځ د «وري ۷مه» پر افغان خاوره د پاکستان د وروستیو اقداماتو په غبرګون کې په خپله اېکسپاڼه لیکلي، که د پاکستان له لوري د افغان خاورې د لاندې کولو راپورونه تایید شي، دا عمل به د نړۍوالو قوانینو او د ملګرو ملتونو د منشور ښکاره نقض وي.
نوموړي ویلي، چې د یوه خپلواک هېواد د خاورې د اشغال لپاره هېڅ پلمه د توجیه وړ نهده.
فایق زیاته کړې: «پاکستان چې له لسیزو راهیسې یې له طالبانو ملاتړ کړی، هغوی یې تمویل او پناه یې ورکړې ده، اوس نهشي کولی د ترهګرۍ ضد مبارزې په نوم د افغانستان ملکي وګړي بمبار کړي او د هغوی خاوره ونیسي».
نصیر احمد فایق خبرداری ورکړی، چې د افغانستان ملي حاکمیت د معاملې وړ نهدی.
د نوموړي دغه څرګندونې په داسې حال کې دي، چې ځینو رسنیو راپور ورکړی چې پاکستان په پکتیکا ولایت کې شاوخوا ۱۲ کیلومتره ځمکه لاندې کړې ده، خو د طالبانو د دفاع وزارت بیا دغه ادعا رد کړې ده.