د مخابراتو پخوانی وزیر: ډیورند کرښه د ملي امنیت موضوع ده او باید هر وخت تر څار لاندې وي

محمداعظم نورستاني د شنبې په ورځ له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې ویلي، چې له تېرو دوو میاشتو راهیسې پاکستان د نورستان ولایت په کامدېش او برګمټال ولسوالیو کې د تګ‌راتګ لارې تړلې دي او د یادو ولسوالیو اوسېدونکي د خوراکي توکو د کمښت ترڅنګ له روغتیايي خدماتو څخه هم بې‌برخي دي.

نوموړی وايي، چې طالبان اوس یادو ولسوالیو ته د هوا له لارې خوراکي توکي او درمل لېږدوي، خو یادې مرستې ډېر کم شمېر کسانو ته رسېږي.

نورستاني ویلي، چې طالبان خلکو ته اجازه نه ورکوي، څو د خپلو ستونزو په اړه غږ پورته کړي.

نوموړي د انځورونو او بېلابېلو سرچینو په حواله ویلي، چې پاکستان په نورستان کې یوه «ستراتیژیکه نقطه» نیولې او غواړي د خوست او نورستان له لارې په افغانستان کې جګړه اوږده کړي.

پر همدغه مهال د طالبانو د امربالمعروف وزارت د شنبې په ورځ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د نورستان یو شمېر قومي مشرانو او اوسېدونکو په کابل کې د دغه وزارت له سرپرست خالد حنفي سره لیدلي او د خپلو ستونزو د سملاسي حل په ځانګړې توګه د لارو د لارو پرانیستلو غوښتنه یې کړې ده.

که څه هم طالبان په نورستان ولایت کې د لارو د بندېدو لامل د واورې اورښت بولي، خو تر دې وړاندې سیمه‌ییزو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي وو، چې په نورستان کې دغه لارې د پاکستاني ځواکونو د توغندیزو بریدونو له امله تړل شوې دي.

د دغه لاریون سمبالوونکو ویلي، په دې لاریون کې به پر افغانستان د پاکستان په بریدونو کې د وژل شویو ولسي وګړو لپاره د عدالت او همداراز د روانو بریدونو د درېدو غوښتنه وکړي.

د دغه لاریون یوه سمبالوونکې وايي: «که نړۍ دغه ۵ کاله زموږ د نجونو پر ښوونځیو خاموشي اختیار کړې ده، نو اوس باید زموږ د عام قتل پر وړاندې خاموشي اختیار نه‌کړي».

هغه وايي، نړۍ باید پر پاکستان فشار راوړي چې په افغانستان خپل بریدونه ودروي.

د یادونې وړ ده، چې له څو میاشتو راهیسې د پاکستان او افغان طالبانو تر منځ جګړه روانه ده او پاکستان په دې لړ کې په کابل او یو شمېر نورو ولایتونو کې سلګونه ولسي وګړو ته مرګ‌ژوبله اړولې او دغه بمبارۍ همداراز دوام لري.

د دغې ادارې ویاند محمد حلیم رافیع د طالبانو تر کنټرول لاندې ملي ټلوېزیون ته ویلي، چې د برېښنايي پېژندپاڼو د وېش له پیل راهیسې تر ۱۷ میلیونو ډېرو کسانو ته برېښنايي پېژندپاڼې وېشل شوې دي.

نوموړي زیاته کړې: «د احصایې او معلوماتو اداره د برېښنايي پېژندپاڼو د وېش له پیل څخه تر اوسه توانېدلې ده چې ۱۷.۴ میلیونه هېوادوالو ته برېښنايي پېژندپاڼې ووېشي».

همدارنګه نوموړي ویلي، چې یادې ادارې په تېر ۱۴۰۴ کال کې د ۱.۵ میلیونه نارینه‌وو او ۴۹۸زره ښځو په ګډون څه ۲ میلیونه کسانو ته برېښنايي پېژندپاڼې ورکړې دي.

د طالبانو د معلوماتو او احصايي ادارې همدارنګه زیاته کړې ده، چې په تېر کال کې یې پر څه باندې ۱۰۳ زره بهر مېشتو افغانانو ته په غېر حضوري ډول کاغذي پېژندپاڼې وېشلي دي.

د یادولو وړ ده، چې د برېښنايي پېژندپاڼو د وېش بهیر د ۱۳۹۷کال د غویي په میاشت کې له ډېرو جنجالونو وروسته پیل شو او د هغه وخت ولسمشر محمد اشرف غني لومړنی کس و چې د پېژندپاڼې دغه سند یې ترلاسه کړ.

له پاکستان څخه د افغان کډوالو د اېستنې بهیر وروسته له هغې زور واخیست، چې پاکستان پر افغانستان هوايي برید وکړ او بیا د دواړو لورو ترمنځ جګړه پیل شوه. سره له دې چې د نړۍوالو قوانینو له‌مخې، د دوو هېوادونو تر منځ په شخړه کې باید کډوال مصون وي، خو پاکستان د نړۍوالو دغو اصولو ته په نه‌پام د افغان کډوالو یو مخیزې اېستنې ته مخه کړه.

د پاکستان ډان ورځپاڼې د شنبې په ورځ (د وري ۸مه) د یوه راپور په خپرولو سره ویلي، په تېر کال کې یوازې په راولپېنډۍ ښار کې شاوخوا ۵ زره او ۷۰۰ افغانان چې ډېری یې ښځې او ماشومان دي نیول شوي او په زوره اېستل شوي او دغه بهیر همداراز دوام لري.

د راپور له‌مخې، دمګړی هم د دغه ښار د کډوالو په اړوندو مرکزونو کې د ۳۱ ښځو او ماشومانو په ګډون ۹۸ افغانان د اېستنې لپاره ساتل کېږي، خو د سرچینو په وینا، په دې وروستیو کې نیول کېدونکي افغانان د کډوالو د ساتنې د مرکزونو پر ځای په زندانونو کې اچول کېږي.

دغه نیول شوي افغانان بې‌ویزې او بې‌اسناده دي او د دوی په وینا، پاکستان له نږدې ۸ میاشتو راهیسې د افغانانو د ویزې د تمدیدولو بهیر په ټپه درولی دی.

له دې سربېره د پاکستان په ډېریو ښارونو او په ځانګړې توګه په راولپېنډۍ او کوټه کې د افغانانو اړوند هټۍ او کاروبارونه بند کړای شوي دي.

په دغه هېواد کې مېشت افغانان په وار وار د پاکستان له حکومت څخه غوښتي، چې غواړي په قانوني توګه دغه هېواد کې شپې او ورځې تېرې، نو باید د ویزو د تمدیدولو بهیر بیا پیل کړي، خو د پاکستان حکومت لا تر اوسه دغې غوښتنې ته هېڅ پام نه‌دی کړی.

له دې سره سم، سرچینو افغانستان انټرنشنل- پښتو ته ویلي، چې له اختر وروسته د افغانانو د نیولو بهیر ګړندی شوی او په رسمي توګه امنیتي ادارو ته ویل شوي، چې په شخصي جامو کې د افغانانو د نیونې بهیر ته دوام ورکړي.

د یادونې وړ ده، چې د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت ویلي، په تېر ۱۴۰۴ هجري- لمریز کال کې له ایران، پاکستان او ترکیې څخه ۳ میلیونه، ۱۱۴ زره او ۱۰۷ کسان په جبري او خپله خوښه بېرته خپل هېواد ته ستانه کړل شوي دي. په دې شمېر کې ډېری یې په زوره اېستل شوي دي.

د راستانه کړل شویو افغانانو په وینا، په کوربه هېوادونو او په ځانګړې توګه پاکستان او ایران کې له افغان کډوالو سره له ناوړه چلند سربېره بندیان شوي او ان مالونه یې د افرادو او یا هم سیمه ییزو مسوولینو له لوري مصادره شوي دي.

د هلمند د رسنیو دفتر د شنبې په ورځ (د وري۸مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، په دغو قاچاقي موادو کې انساني او حیواني درمل، ټوکر، خولۍ، تمباکو او رنګ شامل دي او د لښکرګاه له بولان، د بهرامچې ولسوالۍ له رباط رېګ، د ګرمسېر ولسوالۍ له رېګ سیمو او همداراز د ډیورند کرښې په صفري ټکو کې ترلاسه شوي دي.

خبرپاڼه زیاتوي: «یاد توکي پرته له محصول او له لازم کیفیتي معیارونو څخه په قاچاقي ډول هېواد ته واردېدل، چې د ګرځنده ټیمونو له لوري یې مخه ونیول شوه».

د خبرپاڼې له‌مخې، د دغو موادو د قاچاق په تړاو یو شمېر کسان له موټرو سره یو ځای نیول شوي دي.

په خبرپاڼه کې د یادو توکو د مبدا یا صادروونکي هېواد د نوم په اړه څه نه‌دي ویل شوي، خو تر دې مخکې دغه ډول مواد د بهرامچې له لارې له پاکستان څخه هېواد ته راوړل کېدل.

له شاوخوا څلورو میاشتو راهیسې د افغانستان او پاکستان تر منځ هر ډول سوداګري په ټپه درول شوې او اوس یو شمېر کسان هڅې کوي په قاچاقي توګه دواړو خواو ته د اړتیا وړ مواد ولېږدوي.

د یادونې وړ ده، چې تر دې مخکې هم په هلمند کې لسګونه ټُنه قاچاقي مواد ترلاسه او سوځول شوي دي.