په برېټانیا کې د پخواني افغان پوځ یو افسر د سختو ټپونو له امله په روغتون کې بستر شو

د راپور له مخې، په افغانستان کې پر ډیورنډ کرښه د تاوتريخوالي او نښتو له کبله شاوخوا ۹۴ زره کسان اړ شوي چې خپل کورونه پرېږدي. هممهاله، د هېواد له ۳۴ ولايتونو څخه په ۳۱ ولايتونو کې پراخو سېلابونو لږ تر لږه ۷۱ کسان مړه کړي او سلګونه کورونه يې ويجاړ کړي دي. فلېچر وایي، دې طبیعي پېښو د زرګونو زيانمنو کورنيو بشري وضعيت لا پسې خراب کړی دی.

د ملګرو ملتونو دغه لوړ پوړي چارواکي ټينګار کړی چې د افغانستان ناورین د نړۍ د نورو ناورينونو تر څنګ بېړنۍ پاملرنې او همغږو نړيوالو اقداماتو ته اړتيا لري.

په همدې حال کې، په سوډان کې د نيل ابي په ايالت کې تاوتريخوالی زيات شوی او په نيل سپين کې د بې‌پيلوټه الوتکو بريدونه راپورونه ورکړل شوي دي. همدارنګه، د کانګو ډيموکراتيک جمهوريت کې د ايتوري او شمالي کيوو په سيمو کې د نښتو له امله لږ تر لږه ۴۰ ملکي وګړي وژل شوي او ۲۲ زره کسان بې‌ځايه شوي دي.

سربېره پر دې، په موزمبيق کې د سختو بارانونو وروسته د ۵۰۰ کورنيو د لېږد لپاره له حکومت سره ګډ ماموريت روان دی. په اوکراين کې هم وروستيو بريدونو د ۴۲ ملکي وګړو د مرګ او د سلګونو نورو د ټپي کېدو لامل شوی دی.

د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر (اوچا) په دې پيغام کې ټينګار کړی چې دا حالتونه يوازې يو واحد بحران نه ښيي، بلکې د نړۍ په کچه د يو مهال څو ناورينونه دي چې د بشري مرستو پر سرچينو يې بې‌ساری فشار راوستی دی.

ټام فلېچر په پای کې خبرداری ورکړی: «دا يوازې يو بحران نه دی؛ بلکې څو بحرانونه دي چې په يو وخت کې روان دي».

کامه‌وال رسنیو ته ویلي چې تازه یې دا رسمي موقف د افغانستان د استازیتوب په توګه د اسیايي فدراسیون له خوا ترلاسه کړی دی.

دا په داسې حال کې ده چې د افغانستان د هنډبال ملي ټیم په راتلونکو اوونیو کې د بهرنیو سیالیو په ترڅ کې په بنګله‌دیش کې په لوبو کې برخه اخلي.

د افغان هنډبال د فدراسیون مسؤلین وایي چې د کمېسیون په نوې غړیتوب سره به د افغانستان هنډبال په سیمه‌ییزو او نړیوالو سیالیو کې لا پیاوړی شي.

دغه ادارې د دوشنبې په ورځ خبرداری ورکړی چې که څه هم بارانونه د کرنیزو حاصلاتو لپاره ګټور دي، خو شدید ورښتونه کولی شي په ښاري او کلیوالي سیمو کې د سېلابونو ګواښزیات کړي او کروندې، زیربناوې او د خلکو د ژوند سرچینې زیانمنې کړي.

د ایف ای او په وینا، له معمول څخه ټیټې تودوخې او په لوړو سیمو کې د صفر درجې څخه ښکته وضعیت د کرنیزو محصولاتو او مالدارۍ لپاره ستونزې زیاتوي. همدارنګه، د هېواد په ځینو شمال ختیځو، ختیځو او مرکزي ولایتونو کې د حاصلاتو د کنګل کېدو خطر هم شته.

بل لور ته، د طالبانو د ترانسپورټ او هوایي چلند وزارت د هوا پوهنې ادارې هم ویلي چې په ۳۲ولایتونو کې د سختو بارانونو او سېلابونو احتمال شته. د دې وړاندوینې له مخې، د سې‌شنبې په ورځ (د وري ۱۸) به د فراه او نیمروز پرته په نورو ټولو ولایتونو کې باران وشي.

یادې ادارې د ۵۰تر ۸۵کیلومتره په ساعت چټکو بادونو، په سړو او غرنیو سیمو کې د واورې ورېدو او د ۱۰تر ۶۵میلی‌متره پورې د ورښت اټکل هم کړی دی.

د طالبانو د پېښو پر وړاندې د مبارزې ادارې ویلي چې په دې موده کې ۹۹کسان مړه او ۱۵۴نور ټپیان شوي دي. همدارنګه، ۹۵۵کورونه په بشپړه توګه او نږدې څلور زره نور په نسبي ډول ویجاړ شوي او سېلابونو سلګونه کیلومتره سړکونه او کرنیزې ځمکې هم له منځه وړي دي.

اوچا د دوشنبې په ورځ، د وري ۱۷مه ویلي چې که څه هم دغو ولسوالیو ته د کونړ ولایت د ناړۍ ولسوالۍ له لارې تګ راتګ ممکن دی، خو دا لاره هم د ډیورنډ کرښې له هغې غاړې څخه د ډزو له امله د ملکي وګړو او مرستندویو بنسټونو پرمخ تړلې ده.

تر دې وړاندې، نورستان کې د طالبانو د والي ویاند هم په دې لاره ډزې تایید کړې وې. اوچا خبرداری ورکړی چې د نورستان پر لارو د بندیز له امله، د دغو ولسوالیو اوسېدونکي نه شي کولای بازارونو او روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی ولري او د خوراکي توکو او طبي وسایلو له سخت کمښت سره مخ دي.

تر دې مخکې، د کامدېش او برګمټال ولسوالیو یو شمېر قومي مشرانو او اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي وو چې له تېرې یوې میاشتې راهیسې د پاکستاني ځواکونو د ډزو له امله د نورستان له مرکز سره د هغوی اړیکه پرې شوې او د خوراکي توکو او نورو اړینو توکو زیرمې یې هم ختمې شوې دي.

هغوی وايي، سره له دې چې څو ځله یې د طالبانو له چارواکو سره اړیکه نیولې، تر اوسه کوم عملي ګام نه دی پورته شوی، او خبرداری یې ورکړی چې که دا وضعیت همداسې دوام وکړي، اړ به شي له پاکستاني ځواکونو څخه د مرستې غوښتنه وکړي.

بلخوا نورستان کې د طالبانو والي زین‌العابدین عابد تېره اوونۍ اعلان کړی و چې کامدېش او برګمټال ته د تګ راتګ او د مرستو د رسولو لپاره پر بدیلو لارو کار روان دی.

دغه ادارې، نن د دوشنبې په ورځ (د وري ۱۷مه) پر ایکس خواله رسنۍ کې ویلي، چې افغانستان په اسیا کې د میندو د مړینې تر ټولو لوړه کچه لري، چې دا د جدي اندېښنې وړ وضعیت دی.

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې په هرات ولایت کې د طالبانو د امر بالمعروف او نهی عن المنکر محتسبانو د ځینو زېږنتونونو ځینې برخې تړلې دي.

همدارنګه، طالبانو خبرداری ورکړی چې د امیندوارۍ د مخنیوي وسایل، لکه د زیږون کنټرول ګولۍ او کانډوم، باید ښځو ته ورنه کړل شي.

له دې وړاندې، دپه افغانستان کې د روغتیا نړیوال سازمان ټینګار کړی و چې روغتیايي پرېکړې باید د علمي لارښوونو پر بنسټ وشي، نه د محدودیتونو او غیر مسلکي مداخلې له مخې.

کارپوهان وایي، که د ښځو روغتیايي خدمات محدود شي، نو دا به د میندو او ماشومانو د مړینې کچه نوره هم لوړه کړي.