اوچا: نورستان کې نږدې ۱۰۰زره کسان بشري مرستو ته لاسرسی نه لري

دغه ادارې، نن د دوشنبې په ورځ (د وري ۱۷مه) پر ایکس خواله رسنۍ کې ویلي، چې افغانستان په اسیا کې د میندو د مړینې تر ټولو لوړه کچه لري، چې دا د جدي اندېښنې وړ وضعیت دی.

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې په هرات ولایت کې د طالبانو د امر بالمعروف او نهی عن المنکر محتسبانو د ځینو زېږنتونونو ځینې برخې تړلې دي.

همدارنګه، طالبانو خبرداری ورکړی چې د امیندوارۍ د مخنیوي وسایل، لکه د زیږون کنټرول ګولۍ او کانډوم، باید ښځو ته ورنه کړل شي.

له دې وړاندې، دپه افغانستان کې د روغتیا نړیوال سازمان ټینګار کړی و چې روغتیايي پرېکړې باید د علمي لارښوونو پر بنسټ وشي، نه د محدودیتونو او غیر مسلکي مداخلې له مخې.

کارپوهان وایي، که د ښځو روغتیايي خدمات محدود شي، نو دا به د میندو او ماشومانو د مړینې کچه نوره هم لوړه کړي.

په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي چې پېښه نن (دوشنبه، د وري۱۷مه) شاوخوا لس بجې مخکې له غرمې د خوست ښار د «مردي‌خېل» په سیمه کې رامنځته شوې ده.

دوی زیاته کړې چې ټپیان شوي درې ماشومان نجونې دي او سمدستي روغتون ته لېږدول شوي، خو د هغوی د روغتیايي وضعیت په اړه نور جزییات نه دي ورکړل شوي.

چارواکي وایي، په افغانستان کې د څو لسیزو جګړو له امله لا هم د هېواد ګڼې سیمې د ماینونو او ناچاودېدلو مهماتو له ګواښ سره مخ دي.

د ملګرو ملتونو د شمېرو له مخې، شاوخوا درې اعشاریه درې میلیونه کسان په افغانستان کې د هغو سیمو په یو کیلومترۍ کې ژوند کوي چې له ماینونو او چاودېدونکو توکو ککړې دي.

د جګړې پاتې مهماتو چاودنو په وار وار د خلکو، په ځانګړي ډول د ماشومانو، ژوند اخیستی او لا هم د جدي اندېښنې وړ ستونزه ګڼل کېږي.

یاد سازمان نن دوشنبه د وري په ۱۷مه نېټه د یوه پیغام په خپرولو سره ویلي، چې د واکسینونو دا لړۍ په دوو پړاوونو کې پلي شوي دي.

ډبلیو ایچ او، په خپل پیغام کې ویلي،«په افغانستان کې د شري ناروغۍ د مخنیوي ملي کمپاین د دوو پړاوونو له لارې، له ۱۶.۶میلیونه څخه ډیر ماشومان د دې وژونکې مګر د مخنیوي وړ ناروغۍ څخه خوندي شوي دي.»

د دغه سازمان په وینا، له ۱۹۷۴راهیسې، د واکسین کولو له لارې په ټوله نړۍ کې له ۱۵۰ ملیون څخه ډیر خلک ژغورل شوي دي او ټینګار یې کړې چې د روغتیا پریکړې باید د ساینس لخوا رهبري شي.

دا په داسې حال کې ده چې طالبانو پرون په هرات ولایت کې د زیږون پر یوه روغتون هجوم وروړی او د ښځو لپاره یې د زیږون کنټرول ګولیو کارول منع کړل.

د خبرپاڼې له مخې، په دې لیدنه کې دواړو لورو د افغانستان او قزاقستان ترمنځ د سیاسي، اقتصادي او سوداګریزو اړیکو پر پیاوړتیا ټینګار وکړ. همدارنګه، د سوداګرۍ پراختیا، د ټرانزیټي فرصتونو څخه ګټه اخیستل، د پانګونې راجلبول او د ټرانس-افغان پروژې پرمختګ د دغو خبرو اترو له مهمو موضوعاتو څخه وو.

په دوام کې، دواړو خواوو د «افغانستان – مرکزي اسیا د مشورتي خبرو اترو» وروستۍ غونډې ته چې په کابل کې ترسره شوې وه، په اشارې سره د دې ناستې ارزښت د سیمه‌ییزو همکاریو د پیاوړتیا لپاره مهم وباله او دا یې د سیمې د اقتصادي او سیاسي یووالي په لور یو اغېزناک ګام وګاڼه.

خبرپاڼه کې زیاته شوې چې د طالبانو سفیر په دې لیدنه کې پر یوه ځانګړي روغتون چې د روږدو کسانو د درملنې لپاره جوړ شوی و، د پاکستان وروستي برید ته اشاره وکړه او هغه یې «بې‌رحمانه» وباله.

نوموړي په دې اړه د معلوماتو د وړاندې کولو ترڅنګ د ملکي وګړو د مرګ‌ژوبلې په اړه خپله ژوره اندېښنه څرګنده کړه او ټینګار یې وکړ چې نړیواله ټولنه باید ورته پېښو ته جدي پاملرنه وکړي.

یرمک‌بایف ټاس خبري اژانس ته وویل: «د شانګهای همکاری سازمان د افغانستان او پاکستان ترمنځ وضعیت له نږدې څاري».

هغه زیاته کړې، چې په اوسني وخت کې، پاکستان او افغانستان د سازمان د امکاناتو د کارولو یا د کومو اقداماتو غوښتنه نه ده کړې، خو سازمان په نږدې د وضعیت څارنه کوي.

د دواړو هېوادونو اړیکې په فبرورۍ میاشت کې ترینګلې شوې.

پاکستان د افغانستان په سرحدي سیمو کې د ترهګرو ډلو د ځپلو په نامه بریدونه وکړل او طالبانو یې پر وړاندې ځوابي غچ اخېستونکي بریدونه وکړل، چې د دواړو خواوو ترمنځ یې اړیکې لاترینګلې کړې.

طالبان او پاکستاني استازي دمګړۍ د چین په ارومچي ښار کې په خبرو اترو بوخت دي.

یرمک‌بایف ویلي چې د افغانستان وضعیت په دوامداره توګه د سازمان د غړو هېوادونو تر نږدې څارنې لاندې دی.

هغه زیاته کړې، چې «غړي هېوادونه وضعیت مطالعه کوي او په دې پوهیږي چې افغانستان د ټولې سیمې پر وضعیت اغېز لري. مخکې موږ د افغانستان په تړاو د شانګهای د تماس فعاله ډله لرله، که څه هم دې ډلې اوس خپله فعالیت ځنډولی، خو افغانستان لا هم د سازمان د پام په مرکز کې دی».