اروپايي ټولنه: د روغتیا په برخه کې له افغانانو سره همکارۍ ته ژمن یو

د دې ادارې طالب ویاند محمد یوسف حماد ویلي، چې د دغو پېښو له امله شاوخوا ۲۵۰ کورونه هم په بشپړ یا جزوي ډول ویجاړ شوي دي.

د نوموړي په وینا، دا پېښې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې رامنځته شوې دي، چې په کې کابل، کاپیسا، پنجشېر، پروان، پکتیا، پکتیکا، میدان‌وردګ، زابل، هرات، نیمروز، فراه، غور، بادغیس، بلخ، سمنګان، جوزجان او فاریاب شامل دي.

تر دې وړاندې، طالبانو د دوشنبې په ورځ اعلان کړی و چې په ټول هېواد کې د سیلابونو او زلزلې له امله د مړو شمېر ۱۱۰کسانو ته رسېدلی او تر ۱۶۰زیات نور ټپیان شوي دي.

چارواکي وایي چې وروستیو طبیعي پېښو خلکو ته درانه مالي او ځاني زیانونه اړولي او د زیانمنو سیمو د ارزونې او مرستو رسولو هڅې روانې دي.

دغه بنسټ خبرداری ورکړی، چې د څو لسیزو جګړو، اقتصادي ستونزو او طبیعي پېښو د هېواد د روغتیايي سیستم پر وړتیاوو سخت فشار راوستی دی.

سره صلیب زیاته کړې، چې له دې ستونزمن وضعیت سره سره، د عامې روغتیا د ۴۶ کلینیکونو او د افغاني سرې میاشتې ټولنې د یوه سیمه‌ییز روغتون ملاتړ، خلکو ته د لومړنیو روغتیايي خدماتو په برابرولو کې مهم رول لوبولی دی.

د دې ادارې د راپور له مخې، په ۲۰۲۵کال کې شاوخوا ۱،۲ میلیونه ناروغانو، چې ډېری یې ښځې او ماشومان وو، لومړنیو درملیزو خدمتونو ته لاسرسی پیدا کړی دی. دا کار د روغتونونو او ثانوي درملیزو مرکزونو پر فشار د کمېدو ترڅنګ د خدماتو کیفیت هم ښه کړی دی.

د کلینیکونو د تغذیې برخه هم د خوړو نړیوال پروګرام او یونیسف په همغږۍ پیاوړې شوې او سره صلیب هغو مرکزونو ته د درملیزو خوړو برابرول کوي چې نړیوال ملاتړ نه لري.

دغه بنسټ وايي، دا هڅې په ځانګړې توګه په لېرې پرتو سیمو کې د زرګونو کسانو ژوند ژغورلی او دا یقیني کوي چې زیانمنې ټولنې لا هم معیاري روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی ولري.

سره صلیب ټینګار کړی چې د افغانستان د روغتیايي سیستم ملاتړ، د عامې روغتیا وزارت او سره میاشتې ټولنې سره په همکارۍ، لا هم د دوی له لومړیتوبونو څخه دی او هڅې روانې دي څو د درملیزو خدمتونو لاسرسی او دوام نور هم ښه شي.

د ترکیې توکات پولیسو اعلان وکړ، چې لارۍ له ایران څخه ښار ته روانه وه او له پلټنو وروسته پکې ۱۸ افغان کډوال، چې قانوني اسناد یې نه لرل، پېژندل شوي دي.

نیول شوي کډوال د اداري پروسیجرونو له ترسره کولو وروسته په توکات ښار کې د بهرنیو وګړو د اخراج مرکزونو ته لیږدول شوي.

له دې وړاندې د ترکیې د کورنیو چارو وزارت اعلان کړی و،چې د روان کال له پیل راهیسې د ۹۰۰۰ افغانانو په ګډون له ۳۰ زرو څخه ډیر کډوال نیول شوي دي.

د وزارت شمېرې ښيي چې له ۲۰۲۱ کال راهیسې له ۳۸۰ زره څخه زیات افغان کډوال نیول شوي او اېستل شوي دي.

په ننګرهار کې د طالبانو رسنیز دفتر وايي، ددې ډلې د ننګرهار والي په مشرۍ د ژغورنې عملیاتو پر مهال ۱۰۴ تنه له سېلابونو څخه خوندي ایستل شوي او سلګونه نور کسان چې په خطرناکو سیمو کې وو، خوندي ځایونو ته لېږدول شوي دي.

په ورته وخت کې یاد دفتر وايي، ۱۲۴ کورونه بشپړ تخریب شوي او ۳۱۵ کورنیو ته په بېلابېلو برخو کې مالي زیانونه اوښتي دي.

همداراز، په ۳۷۶۰ جریبه ځمکه کې کروندې ویجاړې شوې او ۷۹ څاروي تلف شوي دي.

د راپورونو له مخې، ګڼ شمېر ټولګټې پروژې هم تخریب شوې دي.

د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان برېښنا شرکت نن سې شنبه، د وري پر ۱۸مه وویل، چې د کاسا–۱۰۰۰ پروژې د چارو پرمختګونو په تړاو د افغانستان او تاجکستان د برېښنا انرژۍ سکتور مسوولانو ګډه ناسته کړې ده.

په دې ناسته کې د طالبانو د برېښنا شرکت رییس عبدالحق همکار په افغانستان کې د دې پروژې د چارو د پرمختګونو او ننګونو په تړاو خبرې وکړې او زياته یې کړه، چې د قراردادي شرکتونو سره د احتمالي ممکنه ستونزو د حل لپاره هڅې تر بل هر وخت ګړندۍ شوې څو دا مهمه پروژه له ټاکلي وخت سره سمه بشپړه شي.

د طالبانو په خبرپاڼه کې راغلي، چې د تاجکستان د انرژۍ وزیر دلیر جمعه د کاسا–۱۰۰۰ پروژې په اړه وویل، چې هېواد یې د دې مهمې پروژې چارو د چټکتیا لپاره د تخنیکي همغږۍ، دوامداره اړیکو او ګډو هڅو ملاتړ کوي.

د د خبرپاڼې له مخې، په دې ناسته کې د دواړو لوریو تخنیکي او مسلکي پلاویو هم ګډون درلود، چې د پروژې اړوندو تخنیکي موضوعاتو، عملي پرمختګونو او شته ننګونو په اړه یې نظرونه تبادله کړل.

د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان برېښنا شرکت دوه میاشتې وړاندې ویلي و، چې د کاسا ۱۰۰۰ پروژې چارې د افغانستان په خاوره کې ۷۵ سلنه بشپړې شوي او د ۲۰۲۷ کال تر پایه به یې ټولې چارې بشپړې شي. په دې پروژې سره د منځنۍ اسیا برېښنا سویلي اسیا ته لېږدول کېږي.

د کاسا ۱۰۰۰ پروژې له لارې د تاجکستان او قرغیزستان برېښنا د افغانستان له لارې پاکستان ته لېږدول کېږي.

طالبانو ویلي، چې د کاسا ۱۰۰۰ له پروژې څخه به افغانستان هر کال ۶۰ میلیونه ډالره ټرانزیټ فیس ترلاسه کړي.