په ننګرهار کې له تېرو دوو ورځو راهیسې سېلابونو ۲۴ کسان مړه کړي

دغه سازمان د روغتیا نړیوالې ورځې سره هم‌مهاله په یوه راپور کې ویلي، د روغتیايي سکتور کارکوونکي له سختو شرایطو سره مخ دي او د سرچینو کمښت د دې سیستم پر اوږو دروند فشار اچولی دی.

د راپور له مخې، د نړیوالو مرستو کمښت او د ښځو پر زده‌کړو او کار لګېدلي محدودیتونه د روغتیايي سیستم ستونزې لا زیاتې کړې دي. سازمان ویلي: «دا سکتور د نړیوالو مرستو له کمېدو او د ښځو پر زده‌کړو او کار د محدودیتونو له امله تر سخت فشار لاندې دی.»

همداراز، په راپور کې راغلي چې ښځې او نجونې د تګ راتګ، کار او طبي زده‌کړو په برخو کې له محدودیتونو سره مخ دي، چې دا چاره د روغتیايي خدماتو وړاندې کول نور هم ستونزمن کوي.

د کډوالۍ نړیوال سازمان ټینګار کړی چې که دې وضعیت ته جدي پاملرنه ونه شي، د افغانستان روغتیايي سیستم به له لا زیاتو ننګونو سره مخ شي او د خلکو د ژوند د خوندیتوب لپاره به ګواښونه زیات شي.

د ازبکستان د امنیتي خدمتونو ادارې په وینا، دا قاچاق شوې محموله د سرخان‌دریا په ولایت کې د غیرقانوني تېرېدو پر مهال د امو سیند څخه کشف او ضبط شوې ده.

راپور زیاتوي، چې په دې قضیه کې درې کسان هم نیول شوي، چې هڅه یې کوله د موټر د تیوبونو په کارولو سره نشه‌يي توکي له افغانستان څخه ازبکستان ته ولېږدوي. د چارواکو په وینا، د دغو کسانو څخه شاوخوا ۲.۷کیلوګرام تریاک او له ۸کیلوګرامو څخه زیات چرس ترلاسه شوي دي. ویل کېږي چې له دغه کسان سره ژمنه شوې وه چې د هر کیلوګرام د لېږد په بدل کې به ۲۰۰ امریکایي ډالر ورکړل شي.

د ازبکستان امنیتي خدماتو ادارېویلي چې په دې قضیو کې د جنايي دوسیو د پرانیستلو سره، نیول شوي کسان په توقیف کې دي او تحقیقات روان دي.

په تېرو دوه اوونیو کې، ازبکستان د افغانستان څخه د قاچاق شویو موادو لسګونه کیلوګرامه ضبط کړي دي، چې د هېواد پر سرحدي امنیت او د نشه‌يي توکو پر ضد مبارزې ټینګښت ښيي.

نوموړي دغه څرګندونې وروسته له هغه کړې، چې تېره شپه په سوات کې د دغه ګوند د يو مشر، ايوب خان اشاړي په کور وسله وال بريد وشو.

اېمل ولي خان ويلي، د ایالت دننه د ترهګرو د ازاد تګ راتګ پر وړاندې چوپتیا د اندېښنې وړ ده او له هرې پېښې وروسته یې پړه پر افغانستان اچول بې ځایه ده. هغه د پوښتنې په ډول ویلي چې ولې مرکزي او د خېبرپښتونخوا حکومت او امنیتي ادارې د دې ستونزې د حل لپاره جدي اقدام نه کوي.

نوموړي زیاته کړې، ولس غواړي پوه شي چې د «ښه» او «بد» وسله والو ترمنځ د توپیر ساتل د امنیت لپاره ستونزمنه پایله لري. هغه په اشارې سره ویلي، په سیمه کې د منځګړیتوب او سولې ادعاوې کوونکي باید لومړی په خپل کور کې اور مړ کړي.

هغه ټینګار کړی چې تر څو دولت د داخلي امنیت لپاره واضح او پرېکنده پالیسۍ ونه لري، د خېبرپښتونخوا امنیت به د دوامداره پرمختګ وړ نه وي.

په خېبرپښتونخوا کې د اوږدې مودې راهیسې ناامني دوام لري، او مرکزي او ایالتي حکومتونه د امنیت ټینګ ساتلو او د ترهګرو پرضد عملیاتو ادعاوې کوي، خو د عوامي نشنل ګوند مشر په وینا، عمل باید د ادعاوو سره سم وي.

د طالبانو د یاد وزارت په وینا، په دغو مرستو کې نغدې پیسې، خوراکي توکي، جامې او نور اړین توکي شامل وو چې په بېلابېلو ولایتونو کې د دوی د اړوند ریاستونو په همغږۍ د همکاریو موسساتو له لوري وېشل شوي دي.

خبرپاڼه زیاتوي چې د مرستو دا بهیر د پلازمېنې کابل په ګډون پروان، کاپیسا، ننګرهار، لغمان، کونړ، خوست، پکتیکا، میدان وردګ، غزني، کندهار، هلمند، زابل، هرات، فراه، بادغیس، نیمروز، بلخ، سرپل، جوزجان، فاریاب، کندوز او تخار ولایتونو کې ترسره شوی دی.

طالبان داسې مهال د دغو مرستو خبر ورکوي چې افغانستان له سخت طبیعي او بشري ناورین سره مخ دی. د بارانونو، سېلابونو او طبیعي افتونو له کبله هم تازه د هېواد په ګوډ ګوډ کې خلک اغیزمن شوي او ان د ژوند لومړنیو امکاناتو ته لاس‌رسي نه لري. مرستندویه سازمانونو ویلي، چې وروستيو طبیعي افتونو په افغانستان کې بشري ناورین لا پسې پراخ کړی دی او د خلکو د اړتیاوو مطابق کافي مرستې هم نشته.

د طالبانو په واکمنېدو سره له هېواده ډېری بهرنۍ موسسې ووتې چې ورسره د بشري مرستو کچه هم په بې سارې توګه راکمه شوه. همدا راز د بهرنیو ادارو په وتلو سره د بې‌کارۍ، لوږې او فقر کچه هم خپل اوج ته رسېدلې ده. ملګرو ملتونو د نړۍ پر هېوادونو او مرستندویه سازمانونو غږ کړی چې په دغه سخت وضعیت کې دې د اړمنو افغانانو لاسنېوی وکړي.

هغه د پاکستان په پارلمان کې د وینا پرمهال زیاته کړه، افغانستان تل د پاکستان اتحادی پاتې شوی او په راتلونکي کې به هم وي. هغه څرګنده کړه چې د افغانستان سره د لارو د بندیز له امله د پنجاب بزګرانوسخت تاوانونه ګاللي، خپل فصلونه او څاروي یې له لاسه ورکړي او مالي زیانونه ورته اوښتي دي.

اڅکزي وویل، د لارو د بندیز اغېز یوازې پنجاب پورې محدود نه دی، بلکې خېبرپښتونخوا او بلوچستان هم ډېر اغېزمن شوي دي، او که لارې پرانستې وای، دواړه ایالتونو به ځان په ښه توګه ساتلي وای.

هغه ټینګار وکړ چې د افغانستان سره باید روغې اړيکې ټینګې شي، ځکه افغانان دلته زېږېدلي، زده کړې یې کړي، او په ټولنه کې برخه لري. نوموړي همدارنګه یادونه وکړه چې په زرګونو پاکستانيو ښځو د افغانانو سره ودونه کړي، او په لسګونو افغانې مېرمنې د له پاکستاني وګړو سره ودونه کړی دی، او د دې ګډوډۍ د مخنیوي لپاره باید قانون جوړ شي.

اڅکزي پای کې په پارلمان کې غوښتنه وکړه چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د اقتصادي، کلتوري او بشري اړیکو لپاره باید واضح او مؤثره پالیسي وضع شي.