نړیوال بانک په خپل تازه رپوټ کې وايي چې د افغانستان اقتصاد په ۲۰۲۵ کال کې د وچکالۍ، زلزلې، له ایران او پاکستان څخه د بېرته راستنېدونکو کډوالو او د مرستو کمېدو له امله نازک پاتې شوی. د ټولیز ناخالص کورني تولید وده شاوخوا ۴،۸ سلنه وه، خو سړي سر عاید ۵،۶ سلنه کم شوی.
نړیوال بانک د ۲۰۲۶ کال د اپرېل په رپوټ کې، چې تازه خپور شوی، ویلي، چې د افغانستان اقتصاد په ۲۰۲۵ کال کې د یو لړ مهمو بهرنیو ټکانونو تر اغېز لاندې و. د بهرنیو مرستو شدید کمښت، له پاکستان سره د پولو اوږدمهاله تړل کېدل، وچکالي، زلزلې، او له ایران او پاکستان څخه د کډوالو پراخ بېرته ستنېدل ددې ټکانونو برخه ګڼل شوي دي.
د بانک د رپوټ له مخې، دغو ټکانونو د ۲۰۲۵ مالي کال کې نفوس شاوخوا ۱۱ سلنه ډېر کړی، چې ډېره برخه یې د خالصې کډوالۍ له امله ده.
رپوټ وايي، چې د افغانستان اقتصاد په ۲۰۲۵ کې لا هم نازک پاتې شو او یوازې په لږه کچه د ۲۰۲۱–۲۰۲۲ کلونو له سخت اقتصادي سقوط وروسته د بیا رغېدو په حال کې و. نړیوال بانک د افغانستان د ټولیز ناخالص کورني تولید (GDP) وده شاوخوا ۴،۸ سلنه اعلان کړې، چې تر ډېره د خصوصي مصرف او د غیر کرنیزو فعالیتونو د بیا راژوندي کېدو له امله ګڼل شوې.
بانک وايي، دا دواړه تر یوه بریده د بېرته راستنېدونکو د زیاتوالي له امله د کورنۍ تقاضا د لوړوالي پایله ده.
سړي سر عاید کم شوی
خو سړي سر عاید۵،۶سلنه کم شوی، ځکه د نفوس زیاتوالی له اقتصادي ودې څخه چټک و او انفلاسیون هم لوړ شو، چې دا د تقاضا د بیا زیاتېدو او د پولو د تړل کېدو له امله د سوداګرۍ او ترانسپورت د لګښتونو د لوړوالي انعکاس دی.
بانک په خپل رپوټ کې ویلي، چې تمه کېږي د افغانستان اقتصاد په ۲۰۲۶ کې ۴،۰ سلنه وده وکړي، چې دا به د تقاضا د پیاوړتیا، د خصوصي پانګونې د زیاتوالي او د کار بازار ته د بېرته راستنېدونکو د ښه جذب له امله حمایه شي.
خو په منځني ختیځ کې روانه جګړه یو لوی خطر بلل شوی، ځکه د رپوټ له مخې، دا کولی شي سوداګري ګډه وډه کړي او د کډوالۍ بهیر ګړندی کړي.
د افغانستان شاوخوا ۶۰ سلنه سوداګري د ایران له لارې کېږي، نو که دغه مسیر وتړل شي، دا به کلنۍ اقتصادي وده راکمه او انفلاسیون لوړ کړي.
نړیوال بانک وايي، د بېرته راستنېدونکو ناڅاپي او پراخ بهیر کولای شي په لنډمهاله توګه د سړي سر عایداتو پر کمېدو فشار زیات کړي، ځکه کورنی اقتصاد د اضافي کارکوونکو د جذب توان په بشپړه توګه نه لري.
اقتصادي وده او پړسوب
د رپوټ له مخې،په ۲۰۲۴ کال کې د افغانستان اقتصادي وده ۱،۹ سلنه ثبت شوې، په ۲۰۲۵ کال کې ۴،۸ سلنې ته د زیاتېدو اټکل شوی و او په ۲۰۲۶ کال کې بیا څلور سلنې ته د رسېدو وړاندوینه شوې ده.
انفلاسیون په ۲۰۲۵ کې ۴،۰ سلنه و او تمه کېږي چې په ۲۰۲۶ کې ۵،۰ سلنې ته لوړ شي.
د رپوټ له مخې، افغانستان په ۲۰۲۵ کال کې د وارداتو او صادراتو ترمنځ بېلانس نه درلود، چې کورنی ناخالص تولید ۳۶،۱ سلنه منفي و. اټکل کېږي چې په ۲۰۲۶ کې به دا وضعیت لا هم خراب شي او منفي ۳۸،۵ سلنې ته ورسېږي.
همدارنګه، د دولت د عوایدو او لګښتونو توپیر هم منفي و، په ۲۰۲۵ کې د مالي حساب بیلانس ۰،۲ سلنه منفي و او په ۲۰۲۶ کې به لږ زیات منفي ۰،۳ سلنې ته ورسېږي.
د نړیوال بانک د منځني ختیځ، شمالي افریقا، افغانستان او پاکستان مرستیال عثمان ډیون ویلي، چې «اوسنی بحران د سیمې لپاره یوه روښانه یادونه ده چې لا ډېر کار ته اړتیا شته. نه یوازې د ناورینونو د زغملو او پیاوړو اقتصادونو د جوړولو نوښت وکړي، بلکې حکومتولي ښه کړي، پرتاسیساتو پانګونه وکړي او د کارموندنې سکتورونه پیاوړي کړي».
