شاکر کارګر: د کلتوري هویت له امله پر محصل وار د لوړو زدهکړو له ارزښتونو سره په ټکر کې دی
د تېر نظام د ولسمشر د دفتر رییس محمد شاکر کارګر له یوه محصل سره د طالبانو د لوړو زده کړو وزیر د چلند په غبرګون کې ویلي، که یو محصل د خپل کلتوري هویت د څرګندولو له امله وهل کیږي، دا چاره د لوړو زدهکړو د نظام له اساسي ارزښتونو سره په څرګند ټکر کې ده.
د کابل پوهنتون د ازبکي ژبې او ادبیاتو پوهنځي یو محصل ویلي، چې د طالبانو د لوړو زده کړو وزیر ندامحمد ندیم له دې امله پرمخ په څپېړه وهلی، چې ازبکي خولۍ یې پر سر کړې وه. ندیم ویلي، چې دا «د خلقیانو او منظور پشتین» خولۍ ده او پر سر کول یې سیاسي فعالیت دی.
محمد شاکر کارګر د پنجشنبې په ورځ پر خپلې فېسبوکپاڼې لیکلي، پوهنتونونه باید د علم، ازاد فکر، زغم او متقابل درناوي مرکزونه وي، نه داسې ځایونه چې محصلین پکې د خپل لباس، ژبې یا کلتوري هویت له امله د وېرې احساس وکړي. د هغه په وینا، هېڅ محصل باید د خپل هویت د څرګندولو په جرم تر فشار لاندې را نه شي.
هغه همداراز زیاته کړې چې افغانستان د بېلابېلو قومونو، ژبو او کلتورونو ګډ کور دی او همدا تنوع د ملي یووالي او ټولنیز پيوستون بنسټ جوړوي. د کارګر په باور، پر نورو د ځانګړو کلتوري ارزښتونو تحمیل کول نه یوازې د زغم فضا له منځه وړي، بلکې د ټولنیزې تفرقې لامل هم ګرځي.
نوموړي له خلکو، علمي بنسټونو او مسوولو ادارو غوښتنه کړې چې د داسې پېښو پر وړاندې چوپ پاتې نه شي او په ګډه د داسې ټولنې د جوړولو لپاره غږ پورته کړي چې پکې انساني کرامت، عدالت او متقابل درناوی خوندي وي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
