کریم خُرم: د ایران د شخړې له امله په امریکا کې کورني فشارونه او سیاسي لانجې روانې دي

ياد نشه‌يي توکي د افغانستان په جوړو شويو د بخار ديګونو کې پټ شوي وو. د ازبک چارواکو په وينا، د يو هونډا ډوله موټر د پلټنې پر مهال څرګنده شوه چې له ۷۵۰ انتقال شويو ديګونو څخه ۲۱۰ ديګونه دوه‌ګونی تل يا پټ ځایونه لري.

چارواکو ويلي چې د دغې محمولې څخه په ټوليزه توګه ۱۹۰ کيلوګرامه او ۸۰۰ ګرامه چرس ترلاسه شوي دي.

د موټر چلوونکی يو ۳۴ کلن د ازبکستان اوسېدونکی و، چې د چارواکو په وينا، د پولې له اوښتو مخکې تر څارنې لاندې و. د ازبکستان رسنيو راپور ورکړی چې دغه محموله په ټرانزيټي ډول د دې هېواد له لارې يو ګاونډي هېواد ته لېږدول کېده، خو د هغه هېواد نوم په راپور کې نه دی ياد شوی.

په دې اعلامیه کې راغلي: «د ارتودوکس ایسټر د را رسېدو له امله به اوربند د اپرېل د ۱۱مې نېټې د مازدیګر له څلورو بجو څخه پیل او د اپرېل د ۱۲مې تر پایه به دوام ولري». کریملین همداراز ټینګار کړی: «موږ پر دې بنسټ عمل کوو چې اوکرایني لوری به د روسیې فدراسیون له دې اقدام څخه پیروي وکړي».

د دغې پرېکړې له مخې، د روسیې د دفاع وزیر اندری بیلوسوف، د دې هېواد د وسله‌والو ځواکونو لوی درستیز والري ګراسیموف ته لارښوونه کړې چې «په دې موده کې دې په ټولو محاذونو کې پوځي عملیات ودرول شي».

په اعلامیه کې دا هم ویل شوي چې پوځیان باید چمتو واوسي څو «د دښمن هر ډول احتمالي تحریک او همدارنګه هر ډول یرغلیز اقدام شنډ کړي». تر دې دمه، اوکراین د دې اعلان په اړه کوم سمدستي غبرګون نه دی ښودلی.

دا په داسې حال کې ده چې د اوکراین ولسمشر، ولادیمیر زېلنسکي له یوې اوونۍ څخه زیات وخت کېږي چې د ایسټر په ورځو کې یې د اوربند وړاندیز کړی، خو د اوکرایني ښارونو پر وړاندې د هوايي بریدونو په یادولو سره یې ویلي چې مسکو په ځواب کې یې د بې‌پیلوټه الوتکو بریدونه دوامدار ساتلي دي.

د ارتودوکس کلیسا د کلیزې له مخې، چې په روسیه او اوکراین دواړو کې ډېر پیروان لري، سږ کال د ایسټر اختر د اپرېل په ۱۲مه نېټه نمانځل کېږي.

نتنیاهو د پنجشنبې په ورځ وویل، دغه خبرې به د حزب‌الله د بې‌وسلې کولو او د اسراییل او لبنان ترمنځ د سوله‌ییزو اړیکو د تنظیم پر موضوعاتو متمرکزې وي.

هغه زیاته کړه چې اسراییل د لبنان د لومړي وزیر له نننۍ غوښتنې څخه، چې بیروت دې غیرنظامي شي، مننه کوي.

بلخوا، سي‌بي‌ایس نیوز د یوه لوړپوړي امریکایي چارواکي له قوله ویلي، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د پنجشنبې په ورځ له نتنیاهو سره په ټیلیفوني اړیکه کې له نوموړي وغوښتل چې د ایران له اسلامي جمهوریت سره د مذاکراتو د بریا د تضمین لپاره، په لبنان کې د اسراییل بریدونه راکم کړي.

د دغه چارواکي په وینا، سره له دې چې د ټرمپ حکومت او اسراییل دواړو اعلان کړی چې لبنان د اوربند برخه نه ده، خو اسراییل هوکړه کړې چې «لازمه همکاري به وکړي».

مېرڅ د پنجشنبې په ورځ خبریالانو ته ویلي، نه غواړي چې د امریکا او ایران ترمنځ اوسنۍ کړکېچ د ناټو د غړو هېوادونو ترمنځ د درز لامل شي.

نوموړي زیاته کړې:«موږ نه غواړو، زه نه غواړم چې ناټو ووېشل شي. ناټو زموږ د امنیت، په ځانګړي ډول په اروپا کې د امنیت تر ټولو ستر تضمینونکی دی».

همدارنګه نوموړي ویلي، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ یې له ایران سره خبرو کولو ته هڅولی دی.

د جرمني لومړي لومړي وزیر ویلي، چې هېواد یې په منځني ختیځ کې د کړکېچ هوارۍ په موخه د ایران له مشرتابه سره مستقیمې خبرې پیل کړې دي.

د پاکستان منځګړتوب

دغه خبرې اترې د ایران او امریکا ترمنځ له ۱۴ ورځني اوربند وروسته کیږي.

راپورونه ښيي چې ایران به اسلام‌اباد ته د ۱۰ مادو پر بنسټ خپل وړاندیز وړاندې کړي، په داسې حال کې چې امریکا مخکې د ۱۵ مادو پلان وړاندې کړی و. د دواړو طرحو ترمنځ لږ ورته والی موجود دی، چې دا د خبرو د پېچلتیا څرګندونه کوي.

د خبرو اترو یو ستر اختلاف به د یورانیمو بډایه کول دي.

ایران غواړي دا حق وساتي، خو امریکا دا موضوع د مذاکرې وړ نه بولي. همدارنګه، د ایران د توغندیو پروګرام هم د اختلاف بل مهم ټکی دی.

ایران خپل توغندیز ځواک نه شي پرېښودلای، خو امریکا او اسراییل ټینګار کوي چې باید محدود شي.

د خبرو بل مهم محور د هرمز تنګي برخلیک دی، چې د نړۍ د انرژۍ حیاتي لاره ده. د دغه تنګي بندېدو نړیوال اقتصاد اغېزمن کړی او د تېلو بیې یې لوړې کړې دي.

ایران ویلي چې د یوې دایمي سولې په صورت کې به له دې لارې تېرېدونکو کښتیو څخه فیس اخلي، خو امریکا پر ایران فشار راوړی چې دا لاره بېرته پرانیزي.

د پاکستان لپاره دا منځګړتوب له څو اړخونو مهم دی. یو پلو غواړي په سیمه کې له روانو شخړو ځان لرې وساتي او دې ته اړنه وځي، چې له سعودي عربستان سره د کړې معاهدې پر بنسټ د جګړې برخه وګرځي، ځکه په دې صورت کې پاکستان یوخوا د ایران تر بریدونو لاندې راځي او له بله پلوه په کوردننه شیعه ټولنه یې پر وړاندې را پورته کېدای شي او هم په پلوچستان ایالت کې نارامۍ ډېرېدای شي.

پر دې سربېره اسلام اباد غواړي په سیمه ییزو او نړیوالو مسایلو کې د ښکیلتیا له لارې د سترو ځواکونو پام ځان ته واړوي.

په کوردننه هم د اسلام اباد د منځګړتوب هڅو ددغه هېواد پر کورنیو ستونزو او مسایلو پوښ غوړولی دی.

د اسراییل دریځ

اسراییل دایران اسلامي جمهوریت د ځان لپاره یو ستر ګواښ بولي او غواړي چې د ایران نفوذ محدود شي. د اسراییل صدراعظم بنیامین نتنیاهوحتا د ایران د نظام بدلون ته لېواله ښودل شوی دی.

بل مهم اختلاف دا دی چې ایا اوربند به د لبنان جګړه هم رانغاړي که نه. ایران ټینګار کوي چې باید په لبنان کې جګړه بنده شي، خو امریکا او اسراییل دا موضوع د هوکړې برخه نه ګڼي.

اسراییل همدا اوس په لبنان کې ځپونګي عملیات پیل کړي، چې په لسګونو کسان پکې وژل شوي او په سلګونو نور ټپیان دي.

د پاکستان لومړي وزیر د امریکا او ایران د اوربند پرمهال پر اېکس ولیکل، چې لبنان به هم په دې اوربند کې شامل وي، خو داسې ښکاري، چې تل ابیب دې مسالې ته اعتنا نه ده کړې.

سره له دې چې ډونالډ ټرمپد پرمختګ خبره کړې، خو حقیقت دا دی چې دواړه لوري لا هم پر اساسي مسایلو موافقې ته نه دي رسېدلي.

کارپوهان باور لري چې ایران د هرمز تنګي له امله اقتصادي فشار واردولای شياو ښایي اوږدمهاله جګړې ته چمتو وي. په همدې حال کې، امریکا خبرداری ورکړی چې که هوکړه ونه شي، جګړه به نوره هم پراخه شي.

په ټوله کې، که څه هم خبرې روانې دي، خو د یوې دوامدارې سولې لپاره لا هم لوی خنډونه موجود دي.