د ملي جنبش ګوند: له ازبک محصل سره د طالبانو د وزیر چلند د انساني کرامت خلاف کړنه ده

په بلخ پوهنتون کې یو شمېر زده‌کړیالانو افغانستان انټرنشنل‌- پښتو ته ویلي، چې د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت له لوري دغه ژمنلیکونه وېشل شوي او ټول باید په جبري ډول لاسلیک کړي.

د دغې ژمنلیک په لومړی په ماده کې راغلي، چې زده کړیالان به لمونځ په وخت او جمع ادا کوي، ږیرې به د سنتو مطابق پریږدي، د شریعت خلاف ورېښتان به نه جوړي او خولۍ به تل په سر کوي.

د دغه ژمنلیک په نورو مادو کې راغلي چې زده‌کړیالان باید د موسیقۍ له اورېدلو، د نشه يي توکو له کارولو او د ساکښو د انځورونو او ویډیوګانو له اخیستلو، چې د دې ډلې له لوري منع شوي، ډډه کوي. د ژمنپاڼې په وروستیو بندونو کې ټینګار شوی چې زده‌کړیالان باید د امربالمعروف د نوي تصویب شوي قانون په ګډون د طالبانو د ټولو فرمانونو او قوانینو احترام او اطاعت وکړي.

همداراز د ژمنلیک په پنځمه ماده کې یادونه شوې چې زده‌کړیالان به له هېڅ ډول سیاسي ډلې سره تړاو نه ساتي او په شپږمه ماده کې راغلي، چې د امام ابو حنیفه د مذهب پیروي به کوي. د ژمنلیک په پای کې خبرداری ورکړل شوی چې د دغو مادو د سرغړونې په صورت کې به سرغړوونکي مجازات کېږي او د شکایت حق نه لري.

100%

دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو د امربالمعروف قانون له اعلان وروسته، محتسبان پر لارو او سړکونو ځوانان راګرځوي او د ږیرې، موسیقۍ او ظاهري بڼې په اړه ورته سپارښتنې کوي. د یادونې وړ ده چې د طالبانو د عدلیې وزارت تېر کال د چنګاښ پر ۶مه په افغانستان کې د سیاسي ګوندونو پر فعالیت بشپړ بندیز ولګاوه.

هغه ته نږدې کسانو د جمعې په ورځ (د وري ۲۱مه) افغانستان انټرنشنل- پښتو ته ویلي، چې نقیب الله اخګر په جلاوطنۍ کې هم د بشري حقونو په ملاتړ فعالیتونه کول او زیانمنو خلکو لپاره یې د عدالت غږ پورته کاوه.

نوموړی له ۲۰۲۳کال راهيسې په پاکستان کې اوسېده. اخګر تر دې وړاندې په ۲۰۲۱کال کې د ۴۹ ورځو لپاره طالبانو زنداني کړی و. هغه ته نږدې کسان وایي، چې افغانستان ته په ستنېدو به یو ځل بیا هغه او کورنۍ یې د طالبانو له‌خوا له جدي ګواښ سره مخ شي.

له بل پلوه په اسلام‌اباد کې یوشمېر افغان فعالانو له نړۍوالې ټولنې او د بشري حقونو له ملاتړو ادارو غوښتي، چې له ګواښ سره د مخ افغان فعالانو د جبري اېستلو او نیونو مخه ونیسه.

ځینو افغان مدني فعالانو د نوم نه ښودلو په شرط ویلي: «اوس تر بل هر وخت زیاته اړتیا ده چې د نقیب‌الله اخگر غږ واورېدل شي؛ هغه غږ چې کلونه یې د نورو لپاره پورته کاوه، نن خپله ملاتړ، یووالي او بېړنیو اقداماتو ته اړتیا لري».

په هغه خبرپاڼه کې چې د یاد وزارت له‌خوا نن جمعه (د وري ۲۱مه) خپره شوې راغلي، چې دغه ناسته د طالبانو د عامې روغتیا په وزارت کې ترسره شوې او چین ته د طالبانو د عامې روغتیا وزیر نور جلال جلالي او د هغه د تخنیکي ټیم د سفر پرمهال د مطرح شویو موضوعاتو په اړه هم بحث او خبرې شوې دي.

خبرپاڼه زیاتوي، چې په دغه ناسته کې له چینایي پلاوي سره د دودیز (سنتي) طب په برخه کې د علمي ظرفیت لوړول، د طبیعي پېښو مدیریت، د روغتیايي کارکوونکو روزنه، د دودیز طب د مرکز جوړول او د ساري ناروغیو د څارنې او مخنیوي په برخه کې د افغان متخصصینو د ظرفیت لوړول شامل وو.

د خبرپاڼې له مخې؛ د طالبانو او چینایي پلاوي ترمنځ پرېکړه شوې، چې د دغه برخو د پیاوړتیا لپاره به چینایي متخصصین افغانستان ته راوبلل شي او هغه موضوعات به په رسمي ډول تعقیب شي، چې مخکې د چین د روغتیا کمېسیون له مرستیال سره پرې خبرې شوې وې.

د کندهار ولایت د میوند ولسوالۍ پر هغه لویه لاره چې کندهار د هلمند له ګرشک ولسوالۍ سره نښلوي، درې میاشتې وړاندې یوه ټولپلازه جوړه شوې. د دغه ټولپلازې مسوولین وایي، راټولې شوې پیسې به د همدې سړک د جوړولو او پراختیا لپاره وکارول شي.

د معلوماتو له مخې؛ هره ورځ پر دغه لاره شاوخوا ۵۰۰ لوی او واړه موټرونه تګ‌راتګ کوي. له کوچنیو موټرونو له ۵۰ تر ۱۰۰ افغانۍ پورې اخیستل کېږي؛ خو له باروړونکو لویو موټرونو بیا د هر ټایر په سر ۱۰۰ افغانۍ اخیستل کېږي.

دا په دې معنا چې یو لس ټایره موټر باید لږ تر لږه ۱۰۰۰ افغانۍ ورکړي، حال دا چې ډېری باروړونکي موټرونه تر دې هم زیات ټایرونه لري. د افغانستان انټرنشنل - پښتو د محاسبې له مخې؛ که له دواړو لوریو د تګ‌راتګ موټرونه په نظر کې ونیول شي؛ نو هره ورځ د یادې ټولپلازې عاید له شاوخوا ۶۵۰زره تر ۷۰۰زره افغانیو پورې رسېږي.

دا په داسې حال کې ده، چې د درېیو میاشتو په موده کې دغه عاید نږدې ۵۷ مېلیونه افغانیو ته رسېدلي او د یو کال په حساب سره دغه شمېر تر ۲۳۰ مېلیونه افغانیو پورې رسېږي. په ورته وخت کې موټر چلوونکي د سړک له خرابوالي شکایت کوي او ټينګار کوي، چې د سړک جوړونې او خدماتو وړاندې کولو په نوم اخیستل شوې پيسې باید پر وخت او ځای ولګول شي.

عبدالحمید چې د کندهار- هرات پر لویه لار باروړونکی موټر چلوي وايي: «موږ ته یوازې دومره ویل شوي، چې دغه پیسې د سړک لپاره اخیستل کېږي؛ خو هېڅوک موږ ته نه وایي، چې دغه پیسې چېرته ځي. هره ورځ موږ له خپل جېب نه دغه پيسې ورکوو او موږ ته یې د بار مالک نه راکوي».

په کندهار کې طالب مسوولین د دغه سړک د لومړۍ برخې د جوړولو لګښت شاوخوا ۹۰۰ مېلیونه افغانۍ ښودلی دی. رحمت الله هم پر همدې لار باروړونکی موټر چلوي، هغه افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل: «که رښتیا هم دغه پیسې د سړک لپاره وي؛ نو باید حساب یې خلکو ته ښکاره شي، دومره پیسې په سړک نه لګېږي لکه څومره چې ټولېږي، سړک به جوړ شي؛ خو دغه پيسې به دایمي وي».

د یو باروړنکي‌ ترانسپورټي شرکت مسوول د نوم نه ښودلو په شرط ویلي، چې د ترانسپورټ کمېسيون تر څنګ ټولپلازه د فساد په يوې بلې سرچینې بدله شوې او ډېر کله د ټولپلازې مسوولين له موټر چلوونکو څخه د جوړجاړي پربنسټ پيسې اخلي او پارچې نه ورکوي.

100%

موټرچلوونکي ټینګار کوي، که څه هم د سړک جوړول یو مهم او ضروري اړتیا ده؛ خو د پیسو راټولولو بهیر باید شفاف وي. دوی وایي، تر څو چې د دغه عوایدو کره حساب، لګښت او څارنه روښانه نه‌شي؛ د خلکو شکایتونه به دوام ولري.

دوی همداراز خبرداری ورکوي، که دغه لړۍ همداسې دوام وکړي؛ نو دا به نه یوازې د ټرانسپورټ سکتور ته زیان ورسوي بلکې د خلکو باور به هم له‌منځه یوسي. خلک له اړوندو ادارو غواړي، چې د دغه پیسو د راټولولو او لګولو په اړه روڼتیا رامنځته کړي؛ تر څو د ولس باور بېرته ترلاسه شي.
د موټر چلوونکو د دغه شکایتونو په اړه د طالبانو د یادې ټولپلازې مسوولینو له افغانستان انټرنشنل سره له خبرو کولو ډډه کړې.

یاد بنسټ د پنجشنبې په ورځ په یوه لنډه ویډيو کې په افغانستان کې د ماینونو له امله د وژل شویو او ټپیانو شمېرې خپرې کړې دي. د دغه بنسټ د معلوماتو له مخې؛ په همدې کال کې د ماینونو او ناچاوده توکو د چاودونو له امله ۳۰ نارینه، ۶ ښځې او ۴۳ ماشومان وژل شوي دي.

راپور زیاتوي، چې په همدې کال کې ۴۸ ماشومان، ۳۲ نارینه او ۶ ښځې ټپيانې شوې دي. یاده مرګ ژوبله د ځمکنیو ماینونو، جنګي سرګلولو او له تېرو جګړو څخه د پاتې شویو ناچاوده توکو له امله رامنځته شوې ده.

په راپور کې د ۲۰۲۵کال د اکتوبر په میاشت کې د فراه ولایت دوو پېښو ته هم اشاره شوې، چې د یوه لاسي‌ بم د چاودنې له امله درې ماشومان په‌کې وژل شوي وو. د همدې ولایت د بالابلوک ولسوالۍ په ورته یوه بله پېښه کې د یوه کور پنځه کسه وژل شوي وو، چې یوه ښځه، یو نارینه او درې ماشومان په‌کې شامل وو.

بل خوا بیا د وري میاشتې په ۱۸مه له طبیعي پېښو سره د طالبانو د مبارزې ادارې ویاند محمد یوسف حماد ویلي‌ و، چې د ۲۰۲۵کال له اپرېل څخه د ۲۰۲۶کال تر مارچ میاشتې پورې په افغانستان کې د ماینونو او ناچاوده توکو ۲۲۵ پېښې ثبت شوې دي. نوموړي زیاته کړې، چې په دغه پېښو کې ۹۶ کسان وژل شوي او ۳۷۸ نور ټپیان دي.