په هرات کې یوشمېر زرګرانو په دغه ولایت کې د شیعه وګړو د وژنې په اعتراض کې کاري اعتصاب کړی

د ډله‌ییز امنیت تړون سازمان پرون جمعه (د وري په ۲۱مه) په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې دواړه خواوو د دغه پروګرام عملي کول د مرکزي اسیا او د یاد سازمان د غړو هېوادونو لپاره «حیاتي» بللی.

په دغه لیدنه کې د یاد سازمان سرمنشي د تاجکستان له ولسمشر او امنیتي ځواکونو څخه د ګډو پوځي تمرینونو د ملاتړ له امله مننه کړې او د دغه تمرینونو د چمتو کولو او پلي کولو په برخه کې یې د هغوی هڅې ستایلې دي.

تاجکستان تر دې وړاندې منلې وه، چې د افغانستان له لوري په سرحدي بریدونو کې پنځه تنه وژل شوي دي. تر هغې وروسته امام‌علي رحمان امنیتي بنسټونو ته سپارښتنه وکړه، چې د سرحدي امنیت پیاوړتیا لارې چارې وارزوي.

طالقبیک ماسادکوف ویلي، چې د ډله‌ییز امنیت تړون سازمان له اساسي دندو څخه یوه هم د تاجکستان او افغانستان ترمنځ د پولې امنیت پیاوړتیا لپاره د ګډو حکومتي پروګرامونو پلي کول دي.

دغه پروګرام د ۲۰۲۴کال په نومبر میاشت کې د یاد سازمان د غړو هېوادونو د مشرانو له لوري تصویب شو. ماسادکوف مخکې ویلي و، اوس‌مهال دغه سازمان د یاد پروګرام د لومړي پړاو په عملي کولو بوخت دی.

تاجکستان د مرکزي اسیا له هغه هېوادونو څخه دی، چې له افغانستان سره تر ټولو اوږده پوله لري چې اوږدوالی یې ۱۳۴۴ کیلومتره دی. تاجکستان د طالبانو تر بیا واکمنېدو وروسته څو ځلې خبرداری ورکړی، چې د بېلابېلو وسله‌والو ډلو غړي د افغانستان په شمالي سیمو کې فعالیت کوي.

د دغه کمېسیون د راپور له مخې؛ دغه کډوال د ننګرهار د تورخم، د کندهار د سپین بولدک، د هرات د اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه شوي دي. راپور زیاتوي، له دې ډلې ۵۹۷ کورنۍ د تورخم له لارې، ۸۲کورنۍ د سپین بولدک له لارې، ۴۴ کورنۍ د ورېښمو پله له لارې، او ۸کورنۍ د اسلام‌کلا له لارې افغانستان ته ستنې شوې دي.

د یاد کمېسیون د معلوماتو پر بنسټ؛ راستنو شویو کورنیو سره د اړتیا وړ مرسته هم شوې ده.

دا په داسې حال کې ده چې د وروستیو راپورونو له مخې؛ پاکستان کې د نفوسو د ثبت ادارې سرچینو «ده نېشن» ورځپاڼې ته ویلي، چې هره ورځ شاوخوا له ۵۰۰ تر ۶۰۰ پورې افغان کډوال یوازې د چمن له لارې افغانستان ته په جبري توګه ستانه کېږي. د پاکستاني چارواکو په وینا؛ تراوسه له ۲ مېلیونو ډېر افغان کډوال له دغه هېواده اېستل شوي دي.

په همدې حال کې د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ خبرداری ورکړی، چې د افغان کډوالو اېستل هغوی د بشري حقونو د سرغړونو له جدي ګواښ سره مخ کوي.

دغه کډوال وایي، د خوراکي توکو او نورو لومړنیو اړتیاوو کمښت هم د دوی ژوند له جدي ننګونو سره مخ کړی دی. یوه افغان کډواله فجر افغان وایي، په پنډغالي کې پاکو اوبو او خوړو ته لاسرسی محدود دی او د وروستیو ورښتونو له امله یې ستونزې لا پراخې شوې دي.

100%

نوموړې زیاتوي، چې په پاکستان کې زېږېدلې او د شپږم ټولګي زده‌کوونکې ده؛ خو افغانستان ته د ستنېدو په صورت کې د خپلو زده‌کړو د دوام په اړه اندېښنه لري.
بلخوا یو بل افغان کډوال وقار افغان وایي، چې له تېرو څلورو ورځو راهیسې په دغه پنډغالي کې افغانستان ته د تګ په تمه دی؛ خو د ګڼې ګوڼې له امله ورته د اوسېدو ځای نه‌دی برابر شوی او اړ شوی، چې له خپلې کورنۍ سره د پنډغالي څخه بهر پاتې شي. هغه زیاتوي، چې د ورښتونو له امله یې ستونزې لا پسې زیاتې شوې دي.

100%

نوموړی وایي، چې په پاکستان کې یې خپل کار او روزګار له لاسه ورکړی او ځکه چې کلونه مخکې دغه هېواد ته تللی و؛ اوس په افغانستان کې هم د پاتې کېدو لپاره مناسبه سرپناه نه‌لري.

په دغه پنډغالي کې مېشت افغان کډوال له نړۍوالو بنسټونو، د پاکستان له حکومت او د طالبانو له چارواکو غوښتنه کوي، چې په دواړو خواوو کې ورته لازمې اسانتیاوې برابرې کړي. څو ورځې وړاندې هم په دغه پڼډغالي کې مېشتو افغانانو د اسانتیاوو د کمښت او اداري بې‌نظمۍ له امله لاریون کړی و.

100%

د پاکستاني چارواکو په وینا؛ تر اوسه تر ۲ مېلیونو ډېر افغان کډوال له دغه هېواده اېستل شوي دي. دوی ویلي، چې په دغه پنډغالي کې د بېرته ستنېدونکو کورنیو لپاره د لنډمهالې استوګنې اسانتیاوې هم برابرې شوې دي.

تر دې وړاندې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ اعلان کړی و، زرګونه افغانان چې کلونه یې په پاکستان کې ژوند کړی، د زیاتېدونکو فشارونو، محدودو پالیسیو، د ژوند د خرابېدونکي وضعیت او په ځینو مواردو کې د جبري اېستلو له امله هره ورځ له پاکستان نه افغانستان ته ستنېږي.

په همدې حال کې د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ خبرداری ورکړی، چې د افغان کډوالو اېستل هغوی د بشري حقونو د سرغړونو له جدي ګواښ سره مخ کوي.

هغه ټینګار کړی، چې پاکستان باید خپلو نړۍوالو ژمنو ته ژمن پاتې شي او د هغو کسانو له جبري ستنولو ډډه وکړي چې له ګواښ سره مخ دي.

حضرت عمر زاخېلوال د جمعې په ماخوستن (د وري ۲۱مه) په خپله اېکس‌پاڼه د هرات په انجیل ولسوالۍ کې پر عامو وګړو د ناڅرکندو وسله‌والو له لوري خونړی برید غندلی او هغه یې «زړه بوږنونکې فاجعه» او «بشري جنایت»بللی دی.

هغه زیاته کړې: «هیله ده، چې د پېښې عاملین په چټکه شناسايي او د خپلو اعمالو پر سزا ورسیږي».

څلورو وسله‌والو څه ډول هراتیان په نښه کړل؟ | افغانستان انټرنشنل پښتو

د یادونې وړ ده، چې د جمعې په ورځ (د وري ۲۱مه) د هرات د انجیل ولسوالۍ په یوه تفریحي پارک کې ناپېژندو وسله‌والو پر شیعه‌ګانو ډزې وکړې او په پایله کې یې د طالبانو په وینا، ۷ کسان وژل شوي او ۱۳ نور ټپيان دي، خو ځایي خلکو د وژل او ټپيانو شمېر تر دې لوړ بلل دی.