ګلاب منګل: محقق پخوا هم د ملي ګټو پر ځای بهرنیو ګټو ته ارزښت ورکاوه
د افغانستان د پخواني جمهوري نظام د قومونو، قبایلو او سرحدونو چارو وزیر محمد ګلاب منګل د ډیورنډ کرښې په تړاو د وحدت ګوند مشر محمد محقق څرګندونې غندلې دي. هغه ویلي، محقق د جمهوري نظام پر مهال هم د ملي ګټو پر ځای بهرنیو ګټو ته ارزښت ورکاوه.
منګل محقق ته په خطاب کې ویلي، چې په تېر جمهوریت کې هغه د خپل قوم له ادرسه د تعصب پر بنسټ نظام ته تپل شوی و او د لوړ مقام، شهرت او مالي امکاناتو څښتن و. د منګل په وینا، محقق د مهمو پرېکړو صلاحیت درلود خو د ملي ګټو او ارزښتونو پر ځای یې بهرنیو ګټو ته زیات ارزښت ورکاوه.
هغه زیاته کړې چې محقق د خپل ولس پر ځای د بهرنیانو ملاتړ مهم باله او یادونه یې کړې چې په یوه رسمي سفر کې محقق د ایران واکدارانو د خوښۍ لپاره د هغو سلګونو افغانانو د وژنو له امله خوښي څرګنده کړې وه چې د فاطمیون په لیکو کې د ایران د ګټو لپاره په سوریه او عراق کې وژل شوي وو.
ګلاب منګل وایي چې محقق سره اوس نه خپل ولس شته او نه هم د ایران ملاتړ لري. د هغه په وینا، محقق هڅه کوي چې د بهرنیانو په احتمالي راتلونکو پروژو کې ځان ته ځای پیدا کړي خو اوسنی حالت بدل دی او "بګیل شوي مړزان بیا میدان نه شي ګټلای».
منګل په پای کې محقق ته په واضحه توګه مشوره ورکړې چې د ډیورند کرښې د منلو واک د افغانستان ملت سره دی، نه د حکومتونو او اشخاصو سره. هغه ویلي چې محقق اوس د خپل کلي او ولسوالۍ واک هم نه لري او دا یوه ملي موضوع ده چې د دواړو غاړو ملتونه به یې په اړه پرېکړه کوي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
