د ډله ییز امنیت تړون سازمان سرمنشي طلعت بیک ماسادیکوف ویلي چې افغانستان د منځنۍ اسیا هېوادونو لپاره لا هم د احتمالي ننګونو او ګواښونو یوه سرچینه ده.
نوموړي د کابل او اسلاماباد ترمنځ ترینګلې اړیکې اندېښمنوونکې بللې او ټینګار یې کړی چې باید سولهییز حل ته ورسیږي.
هغه په مسکو کې د یاد سازمان د پارلماني اسامبلې په غونډه کې وویل چې افغانستان د مرکزي اسیا لپاره د احتمالي سرحدي ننګونو او ګواښونو سرچینه ده او د افغانستان او پاکستان ترمنځ ناڅاپي ترینګلتیا چې وسلهوالو نښتو ته رسېدلې، د اندېښنې وړ ده.
ماسادیکوف زیاته کړه چې دواړې خواوې او نړیواله ټولنه باید د اوسني وضعیت د حل لپاره له ټولو ممکنه سولهییزو لارو کار واخلي.
هغه وویل چې دغه سازمان د افغانستان اړوند ګواښونه او ننګونې له نږدې څاري او د بهرنیو چارو د وزیرانو د شورا تر چتر لاندې د افغانستان په اړه د کاري ډلې له لارې خپل فعالیتونه پر مخ وړي.
نوموړي وویل چې ددې کاري ډلې له فعالیتونو سره د ملګرو ملتونو، د ناپېیلو هېوادونو ټولنې، د شانګهای د همکارۍ سازمان او نورو نړیوالو ادارو لېوالتیا مخ پر ډېرېدو ده.
ماسادیکوف دا هم وویل چې د تاجکستان او افغانستان ترمنځ د پولې د پیاوړتیا لپاره د ځانګړي بین الدولتي پروګرام پلي کول یو مهم کار دی او زیاته یې کړه چې د ډله ییز امنیت تړون سازمان د غړو هېوادونو د مشرانو له خوا د دې پروګرام تصویبول ښيي چې متحدین چمتو دي د سازمان جنوبي پولې په ګډه پیاوړې کړي.
په دې غونډه کې د قزاقستان د ولسي جرګې مشر ارلان کوشانوف هم ویلي چې په افغانستان کې روانه بېثباتي د پام وړ ده او دا هغه سرچینې دي چې د ډله ییز امنیت تړون سازمان د جنوبي پولو لپاره دوامدارې امنیتي ننګونې زېږوي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
