د بېځایه شویو سازمان له پاکستان نه د افغان کډوالو د جبري اېستلو لړۍ د درېدو غوښتنه کړې
د بېځایه شویو نړۍوال سازمان له پاکستان نه د افغان کډوالو د جبري اېستلو د دوام په اړه ژوره اندېښنه ښودلې او له اسلاماباد یې غوښتي، چې دغه بهیر سملاسي ودروي. یاد سازمان د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ په چټکۍ روانه ده.
د راپورونو له مخې؛ د ۲۰۲۵کال د اپرېل له لومړۍ نېټې راهیسې تراوسه پورې له پاکستان نه تر ۱.۳ مېلیونه ډېر افغانان بېرته افغانستان ته ستانه شوي، چې له دې ډلې شاوخوا ۱۸۴زره په جبري توګه اېستل شوي دي. همداراز یوازې د ۲۰۲۶کال د اپرېل له ۵مې تر ۱۱مې نېټې پورې نږدې ۳۷زره کسان افغانستان ته ستانه شوي دي.
دغه سازمان خبرداری ورکړی، چې جبري ستنېدل کولای شي کډوالې کورنۍ او په ځانګړې توګه ښځې، نجونې، خبریالان، پخواني دولتي کارکوونکي او د بشري حقونو فعالان چې تر ټولو ډېر زیانمنونکي دي؛ د ناامنۍ، لوږې، بېوزلۍ او د بشري حقونو سرغړونې په څېر له جدي ګواښونو سره مخ کړي.
د بېځایه شویو نړۍوال سازمان له پاکستان نه غوښتي، چې د افغان کډوالو جبري اېستل سملاسي ودروي، د هغوی نیونې، بنديانول او فشارونه دې پای ته ورسوي او له نړۍوالو بنسټونو سره په همکارۍ په خپله خوښه او خوندي ستنېدو زمینه برابره کړي.
په اعلامیه کې ټینګار شوی، چې افغان کډوال باید د سیاسي فشار وسیله ونه ګرځول شي. د دوی په وینا؛ د افغان کډوالو جبري ستنول هېڅ حل نهدی؛ بلکې یو جدي بشري ناورین دی چې باید ژر تر ژره ودرول شي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
