د ایران نیمه رسمي اژانس تسنیم ویلې چې ددغه هیواد امنیتي ځواکونو په راسک سرحدي سیمه کې د جیـ.ـش الـ.ـعدل یو فعال بریدګر ټیم، چې له پاکستان نه یې د ایران خاورې ته د ننوتلو هڅه کوله، له منځه وړی او په دغو عملیاتو کې یې څو وسلهوال وژلي دي.
د راپور له مخې، دغو وسلهوالو د «جیشالعدل» په نوم ډلې پورې اړه درلوده چې هڅه یې کوله د پاکستان له پولې څخه د ایران راسک سیمې ته ننوځي.
راسک ولسوالۍ د ایران په سوېل ختیز کې د سیستان او بلوچستان ولایت سرحدي ولسوالۍ ده، چې مرکز یې د راسک ښار دی.
د دې سیمې خلک بلوچ او اهل سنت دي او له پاکستان سره پوله لري.
جیش العدل ډلې له دې وړاندې هم په راسک سیمه کې پر ایراني ځواکونو ګڼ بریدونه کړي دي.
د بښنې نړیوال سازمان د پي ټي ایم د جګپوړي مشر او پاکستان د ملي اسمبلۍ پخواني غړي علي وزیر پر خپلسرې او دوامداره بندي کېدا اندېښنه ښودلې او د پاکستان له حکومت څخه یې غوښتنه کړې چې نوموړی سملاسي خوشې شي.
علي وزیر د مارچ میاشتې پر ۱۶مه نېټه په حیدراباد کې وروسته له هغه بېرته ونیول شو، چې د سېند عالي محکمې یې په یوه بله قضیه کې د خوشې کېدو حکم کړی و.
نوموړی اوس هم بندي دی او پر هغه تور دی چې د دولتي بنسټونو پر وړاندې یې خلک «کرکې او پاڅون» ته هڅولي دي.
د بښنې نړیوال سازمان د سېند د اعلی وزیر په ادرس په یوه لیک کې ویلي، چې د علي وزیر پر ضد له ۲۰۲۰ کال راهیسې لسګونه جعلي قضیې ثبت شوې او نوموړی باید سملاسي خوشې شي.
یاد سازمان ویلي، چې دا کړنې د پښتنو د حقونو، په ځانګړې توګه د جبري لادرکه کېدو او تبعیض پر وړاندې د علي وزیر د غږ د خاموشه کولو لپاره کېږي.
یاد سازمان په زندان کې د علي وزیر د ناسم روغتیايي وضعیت په اړه هم اندېښنه ښودلې او د نوموړي د وکیلانو له قوله یې ویلي، چې د شکرې او د زړه ناروغۍ له امله د هغه د سترګو لید په کمېدو دی.
یاد سازمان د پاکستان له حکومت څخه غوښتنه کړې، چې علي وزیر سملاسي خوشې کړي او پر هغه لګول شوي ټول تورونه دې لغوه کړي او همدارنګه نوموړي ته په زندان کې د روغتیايي خدمتونو ترڅنګ له کورنۍ او خپلوانو سره د لیدنې اجازه ورکړل شي.
د بلوچستان د کوټې په بولان روغتون کې روانه اونۍ له لیلیې نه د خدیجې په نوم یوه بلوڅه روغتیاپاله د ناپېژندانو کسانو لهخوا وتښتول شوه؛ خو تازه د بلوچستان حکومت ویلي، نوموړې د «ترهګرۍ» په تور نیول شوې ده. د یادې پېښې پرضد د بلوڅانو یووالي کمیټې د بولان روغتون مخته ته احتجاج وکړ.
احتجاح کوونکو په دې اړه ویلي:« که موږ د خدیجې په تېښته غلي پاتې شو؛ نو سبا زموږ د ټولو مېندې او خویندې به د دغه جبر ښکار شي».
د دوی په وینا؛ له تېر یو کال راهیسې بلوڅانې په جبري توګه ورکېږي او هره ورځ ښځې ترۍ تم کېږي. بل لور ته د بلوچستان د کورنیو چارو وزارت ویاند بابر یوسفزي په دې اړه وويل، چې د بولان پوهنتون د طب او روغتیايي علومو زدهکړیاله د «ترهګرو» د ملاتړ او اسانتیاوو برابرولو په تور نیول شوې او له حکومت سره يې د «ترهګرو» د ملاتړ او همکارۍ روښانه شواهد شته.
نوموړي وويل، چې د اسنادو او شواهدو ترلاسه کېدو وروسته یاده روغتیاپاله څارل شوې او د قانون له مخې يې پر ضد ګام اخیستل شوی. نوموړي زیاته کړه، چې یاده روغتیاپاله بندخونې ته لېږدول شوې او تر نيونې ورورسته د هغې کورنۍ ته خبر ورکول شوی دی.
د بېځایه شویو نړۍوال سازمان له امریکا غوښتي، پر هغه پلان بیا له سره غور وکړي چې په قطر کې بندپاتې افغانان د بیا مېشتېدو له حق څخه بېبرخې کوي او پر ځای یې کانګو یا د طالبانو تر واک لاندې افغانستان ته د تګ لپاره اړ باسي.
دغه سازمان ډونالډ ټرمپ او د ملګرو ملتونو سرمنشي ته د نړۍ د بېځایه شویو افغانانو په استازیتوب یو پرانیستی لیک لېږلی. دوی زیاته کړې، چې زیانمنونکي افغانان باید د سیاسي غبرګونونو، زور زیاتي یا بېځایه کېدو قرباني نهشي.
راپورونه ښيي، په قطر کې شاوخوا ۱۱۰۰ افغانان چې له ۴۰۰ څخه ډېر یې ماشومان دي له یاد وضعیت سره مخ کېدای شي. نوموړي سازمان ټینګار کړی: «بېځایه شوي افغانان باید د ټولیزې سزا، سیاسي فشار یا پر نیمایي لار د پرېښودو قرباني نهشي».
دوی وایي، هغه افغان متحدین چې د امریکا د ماموریتونو د ملاتړ له امله یې پراخ ګواښونه منلي؛ باید اوس د ناامنه ستنېدو، بل کړکېچ ته د لېږد یا ناروښانه وضعیت سره مخ نهشي.
دغه سازمان ویلي، چې کانګو ته لېږد د خوندیتوب بدیل نهدی؛ ځکه کانګو په خپله د نړۍ تر ټولو لویو بېځایه کېدو له کړکېچونو سره مخ هېواد دی. د دوی په خبره؛ د طالبانو تر واک لاندې افغانستان لاهم د ځورونې، ظلم او د ښځو او نجونو پر وړاندې د سختو محدودیتونو له امله پېژندل کېږي او دغه ستنېدنه به د دوی په خوښه نهوي.
د یاد سازمان مشر اشرف حیدري وايي: «له پراخو ګواښونو سره، سره دغه افغانان د امریکا ترڅنګ ودرېدل. امریکا له هغوی سره ژمنه کړې ده. دغه ژمنه باید اوس د خوندي او بېړنۍ بیا مېشتېدو له لارې په امریکا کې پوره شي نه دا چې هغوی طالبان ته پرېښودل شي، یا په زور بېرته ولېږدول شي، یاهم کانګو ته انتقال شي او یا دې په ناروښانه حالت کې پرېښودل شي».
د سعودي عربستان ولیعهد محمد بن سلمان د سېشنبې په ورځ په جده کې د سوریې له ولسمشر احمد الشرع سره ولیدل. دواړه خواوو د دوهاړخیزو اړیکو، اقتصادي همکاریو او د پانګونې پیاوړتیا، د سیمهییزو نښلوونکو پروژو او د سیمهییزو او نړۍوالو بدلونونو په اړه خبرې کړې دي.
د سوریې دولتي خبري اژانس لیکلي، چې شرع د محمد بن سلمان له مېلمهپالنې مننه وکړه او ویې ویل: «په یاده لیدنه کې مو د همکاریو د پیاوړتیا، د اقتصادي او پانګونې شراکتونو د پراختیا پر لارو چارو بحث وکړ. همدارنګه مو د سیمې او نړۍ تحولاتو او پر سیمهییز امنیت او ثبات یې اغېزې وڅېړلې».
د ۲۰۲۴کال په ډسمبر میاشت کې د بشارالاسد رژیم تر نسکورېدو وروسته د سعودي او سوریې اړیکې پراخې شوې دي. احمد شرع د ۲۰۲۵کال په پیل کې سعودي عربستان د خپل لومړني بهرني سفر لپاره وټاکه.
محمد بن سلمان پر سوریې د امریکا د بندیزونو په لرې کولو کې مرسته وکړه، چې د ډونالډ ټرمپ او الشرع د لیدنې لپاره یې لاره هواره کړه.
نیویارک ټایمز ته باخبره سرچینو ویلي، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ پلان لري د ۴۰۰ ماشومانو په ګډون شاوخوا ۱۱۰۰ افغان کډوال د قطر له پنډغالي څخه کانګو ته ولېږدوي. په دې ډله کې د امریکا د پوځ ژباړونکي، پخواني کمانډو او د افغان-امریکايي سرتېرو د کورنیو غړي شامل دي.
دغه کډوال په قطر کې د امریکا په پخوانۍ اډه السیلیه پنډغالي کې ساتل کېږي. د جوبايډن حکومت دغه کسان د کابل له سقوط وروسته هلته انتقال کړي وو او ژمنه یې کړې وه، چې د څېړنو تر بشپړېدو وروسته به دوی امریکا ته ولېږدول شي.
د ټرمپ حکومت د تېر کال په جنورۍ میاشت کې اعلان کړی و، چې دغه پنډغالی به وتړي خو د دغه کډوالو د راتلونکي په اړه یې وضاحت نهو ورکړی. د افغان اېواک سازمان مشر شاون وانډایور ویلي، چې د بهرنیو چارو وزارت چارواکو لهخوا کانګو ته د افغان کډوالو د لېږدولو له پلان څخه خبر دی.
هغه زیاته کړه، چې په قطر کې افغان کډوالو ته دوه انتخابونه ورکړل شوي دي: یا دې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان ته ستانه شي او یا دې کانګو ته ولېږدول شي، هغه هېواد چې د نړۍ ترټولو ناوړه بشري ناورینونه تجربه کوي.
وانډایور نیویارک ټایمز ته د ټرمپ حکومت لهخوا د دغه افریقايي هېواد د ټاکلو په اړه وویل: «زما په اند هغوی غواړي دغه کسان بېرته افغانستان ته ولېږي، داسې ځای ته چې دوی پوهېږي له حتمي مرګ سره به مخ شي. هغوی پوهېږي، چې افغانان کانګو ته له تګ څخه ډډه کوي».
راپورونه ښيي، چې له کانګو سره له میاشتو خبرو وروسته د ډونالډ ټرمپ حکومت په دې وروستیو کې له دغه هېواد سره یو تړون لاسلیک کړی؛ څو له امریکا نه اېستل شوي کډوال ومني. په دغه تړون کې د کډوالو لپاره د ملګرو ملتونو ادارې ته د ۵۰ مېلیون ډالرو مرستې ورکول هم شامل دي.
تر دې وړاندې والسټریټ ژورنال هم راپور ورکړی و، چې امریکا په قطر کې د پاتې افغان کډوالو د لېږد لپاره له دوو افریقايي او یو اسیايي هېواد سره خبرې کړې دي. وال سټریټ ژورنال یو سند لیدلی چې ښيي، افغانستان ته د ستنېدو په بدل کې په قطر کې هر افغان کډوال ته د ۱۲۰۰ څخه تر ۴۵۰۰ ډالرو پورې وړاندیز شوی.
د ملګرو ملتونو د راپور له مخې؛ تر ۶۰۰زرو ډېر کډوال چې ډېری یې د مرکزي افریقا او روانډا څخه دي، اوسمهال په کانګو کې مېشت دي. ورته مهال د بشري حقونو فعالان ټینګار کوي، چې دغه هېواد د لا ډېرو کډوالو د منلو لپاره کافي ظرفیت نهلري.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاند د جوبایډن حکومت تورن کړ، چې امریکا ته د افغان کډوالو د لېږد بهیر یې په بېړه ترسره کړی او زیاته کړې یې ده چې د ډونالډ ټرمپ حکومت هڅه کوي هغو افغان کډوالو ته چې لاهم له امریکا بهر پاتې دي نور بدیلونه ومومي.
هغه زیاته کړه: «د امریکا خلک اړ شوي، چې د یوې نامسوولانه تګلارې بیه پرې کړي؛ هغه تګلاره چې له مخې یې سلګونه زره افغانان امریکا ته ولېږدول شول».