د کینیا سترې محکمې پرېکړه وکړه چې ظاهر قدیر امریکا ته وسپاري

لېنډسي دغه څرګندونې وروسته له هغې وکړې چې د بشري حقونو فعالې، شهرزاد اکبر، ناسته درلوده.

نوموړي وویل، چې د اغلې اکبر نظرونه دافغان ښځو د وضعیت په اړه ډېر مهم دي او نړیواله ټولنه باید د ښځو د حقونو د ملاتړ لپاره خپلو هڅو ته دوام ورکړي.

د یادولو وړ ده چې لېنډسي تل د افغان مېرمنو څخه خپل ملاتړ څرګند کړی دی.

برټرانډ چې د وري له ۲۸مې تر د غویي تر لومړۍ نېټې پورې په کابل کې و، د خپل سفر پر مهال د طالبانو له يو شمېر چارواکو، د نړيوالو بنسټونو له استازو او د مدني ټولنې له فعالانو سره ليدنې وکړې.

د اروپايي ټولنې په خپره شوې خبرپاڼه کې ويل شوي، چې د دې ټولنې استازي د طالبانو له چارواکو سره د «افغانستان او سيمې د عمومي امنيتي وضعيت» په اړه خبرې اترې کړې دي. په دې خبرپاڼه کې د هغو کسانو له قوله، چې له نوموړي سره يې خبرې کړې وې، راغلي چې «په وروستيو کلونو کې عمومي نظم ښه شوی دی».

د اروپايي ټولنې استازي د طالبانو له چارواکو سره د «داعش پر ضد مبارزې کې د پرمختګونو» په اړه هم خبرې کړې دي. دا هغه ډله ده چې په روسيه کې پر يوه کنسرټ تالار له مرګوني بريد وروسته، د لوېديځو هېوادونو لپاره جدي اندېښنه ګرځېدلې ده.

که څه هم د امريکايي او اروپايي چارواکو د ارزونو له مخې طالبان د داعش د ګواښ په مهارولو کې تر يوه بريده بريالي شوي، خو په افغانستان کې د القاعده، د ايغوري جنګيالو او د منځنۍ اسيا د نورو وسله‌والو ډلو شتون د دوی اندېښنې لا زياتې کړې دي. د اروپايي ټولنې استازي د طالبانو له امنيتي چارواکو سره په ليدنه کې د «يو شمېر ترهګرو ډلو د دوامدار حضور او له پولې هاخوا فعاليتونو» په اړه خپله اندېښنه څرګنده کړه، هغه ډلې چې سيمه‌ييز او ان نړيوال نفوذ لري.

ښاغلي برټراند له طالبانو او پاکستان څخه وغوښتل چې زغم او د تاوتريخوالي کمولو ته لومړيتوب ورکړي. هغه همدارنګه د ملکي وګړو او ملکي بنسټونو د ساتنې پر اړتيا ټينګار وکړ او دواړو لورو ته يې سپارښتنه وکړه چې د شخړو د حل لپاره خبرې اترې بېرته پيل کړي.

نوموړي د بېلابېلو هېوادونو د منځګړيتوب هڅې هم وستايلې چې په‌کې ترکيه، قطر، سعودي عربستان او چين شامل دي. د اروپايي ټولنې په وينا، په اورومچي ښار کې وروستيو تخنيکي خبرو د کوچني اختر د اوربند په ټينګښت کې مهم رول لوبولی او د سيمې له ثبات سره يې مرسته کړې ده.

د نجونو د زده‌کړو بنديز د تعامل خنډ

د اروپايي ټولنې استازي د طالبانو له چارواکو سره په ليدنه کې وويل چې د بشري حقونو سرغړونې، په ځانګړي ډول د نجونو له زده‌کړو محرومول، د نړۍ له خوا له طالبانو سره د اړيکو په عادي کېدو کې تر ټولو ستر خنډ دی.

د هغه په وينا، افغانستان د نړۍ يوازينی هېواد دی چې نجونې پکې له شپږم ټولګي وروسته له زده‌کړو بې‌برخې کېږي.

هغه خبرداری ورکړ چې دا محدوديتونه د نړيوالو بشري حقونو له اصولو جدي سرغړونه ده او د افغانستان د ټولنې او اقتصاد لپاره به اوږدمهاله او ويجاړوونکې پايلې ولري.

بشري حقونه د خبرو اترو په مرکز کې

د اروپايي ټولنې په خبرپاڼه کې راغلي چې د بشري حقونو موضوع د دې ټولنې د ځانګړي استازي په ټولو ليدنو کې مهم ځای درلود. برټراند يو ځل بيا د ښځو او نجونو پر وړاندې د لګول شويو محدوديتونو، لکه په زده‌کړه، کار او ټولنيز ژوند کې د ګډون پر وړاندې بنديزونو، ژوره اندېښنه څرګنده کړه.

هغه ټينګار وکړ چې دا محدوديتونه نه يوازې د افغانستان د نړيوالو ژمنو سرغړونه ده، بلکې له نړيوالې ټولنې سره د عادي اړيکو د ټينګېدو پر وړاندې يو جدي خنډ هم دی.

دا سفر په داسې حال کې ترسره شوی چې په وروستيو مياشتو کې د اروپايي ټولنې ځينو غړو هېوادونو له طالبانو سره محدود تماسونه او اړيکې درلودې. د فرانسې خبري اژانس د اروپايي ډيپلوماتيکو سرچينو له قوله راپور ورکړی چې د طالبانو يو «تخنيکي پلاوی» ټاکل شوې بروکسل ته سفر وکړي او د غړو هېوادونو له استازو سره وګوري.

د دې ليدنې موخه دا ده چې د افغان کډوالو د ايستلو لپاره زمينه برابره شي، په ځانګړي ډول هغه کسان چې جرمونه يې کړي دي. دا پروګرامونه، سره له دې چې د بشري حقونو بنسټونه او د ملګرو ملتونو سازمان د افغان کډوالو د بېرته ستنولو په اړه اندېښنې لري، لا هم دوام لري.

د يادونې وړ ده چې دا افغانستان ته د ژيل برټراند درېيم سفر دی او نوموړي تر دې مخکې هم تېر کال کابل ته سفر کړی و او د طالبانو له چارواکو سره يې ليدنې کړې وې.

د طالبانو د چاپېریال ساتنې ادارې د چهارشنبې په ورځ (د غويي ۲مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، مطیع‌الحق خالص په دې کتنه کې د افغانستان د چاپیریال ساتنې اوسني وضعیت په اړه له معلوماتو ورکړې سربېره د چاپیریال ساتنې په برخه کې یې د ګډې همکارۍ د پراختیا، د تخنیکي تجربو د تبادلې او همداراز د اقلیم بدلون نړۍوال کنفرانس (COP31) کې د افغان پلاوي د ګډون په تړاو چې ټاکل شوې ده، په ترکیې کې ترسره شي، د همکارۍ غوښتنه وکړه.

د ترکیې د چاپېریال ساتنې مرستیال وزیر له افغانستان سره د همکارۍ ژمنه کړې او ډاډ یې ورکړی، چې د چاپیریال ساتنې په بېلابېلو برخو کې به له افغانستان سره همکاري وکړي.

طالبانو ته د اقلیمي بدلون په ۳۰مه غونډه کې د ګډون بلنه نه ده ورکړل شوې | افغانستان انټرنشنل پښتو

د یادونې وړ ده، چې د طالبانو استازي په برازیل کې د اقلیم بدلون نړۍوال کنفرانس کاپ ۳۰ غونډې ته نه‌وو بلل شوي.

وحید عمر وايي، چې په افغانستان کې په تېرو ۷۰ کلونو کې هېڅ داسې معقول سیاستوال نه دی تېر شوی چې له پاکستان سره د اړیکو د عادي کولو لپاره یې د ډیورنډ کرښې رسمیت پېژندل د حللارې په توګه وړاندیز کړي وي.

د نوموړي په وینا، «« دا کټ مټ داسې ده لکه یو معقول پاکستانی سیاستوال چې هېڅکله په جمو او کشمیر کې د هند حاکمیت د حللارې په توګه نه مني».

عمر ویلي، د ۱۹۹۱، ۱۹۹۶ او ۲۰۲۱ کال هغه حکومتونه چې د پاکستان په ملاتړ واک ته ورسېدل، د ډیورنډ له رسمیت پېژندنې یې شاتګ کړی دی.

وحید عمر ویلي، چې د ډیورنډ اتیا کلنه رېښه لرونکې داعیه د افغانستان د معاصر سیاست یو نه بېلېدونکی جز ګرځېدلی دی او هغه کسان چې د لنډمهاله سیاسي ګټو یا فرصتونو لپاره د ډیورنډ د رسمیت پېژندنې بحثونه راپورته کوي، که سبا د افغانستان د منتخب ولسمشر په توګه وټاکل شي، بېرته به له خپلې خبرې پر شا شي.

د ډیورنډ کرښې په اړه د سیاسیونو او افغانانو ترمنځ نیوکې او ناندارۍ هله راپورته شوې، چې د وحدت ګوند مشر محمد محقق وویل،«ډیورنډ کرښه د افغانستان او پاکستان ترمنځ د رسمي پولې په توګه په رسمیت پېژني».

سرچینو د چارشنبې په ورځ، د غويي پر دویمه وویل، چې د طالبانو استخباراتو د کاپیسا پر والي احسان الله بریال له چاودنې وروسته د تګاب د پاینده خېلو کلي د خیرالناس مدرسې دوه زده کوونکي؛ زیارمل د مطیع الله زوی، د باباخېلو کلي اوسېدونکی او عاصم د قاري سپين اغا زوی، د کارجنه کلي اوسېدونکی، له ځان سره وړي دي.

سرچینې وايي، چې د طالبانو استخباراتو د مدرسې یو استاد حزب الله، چې د ننګرهار ولایت اوسېدونکی دی، هم له ځان سره وړی دی.

د سې شنبې په ورځ ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د کاپیسا ولایت د تګاب ولسوالۍ د پاینده خېلو کلي په خیرالناس مدرسه کې ددغه ولایت لپاره د طالبانو پر والي احسان الله بریال بمي چاودنه شوې ده. د طالبانو والي دې مدرسې ته د یوې فاتحې لپاره تللی و.

په دې چاودنه کې د یو کس د ټپي کېدو راپورونه ور کړل شوي دي.

ځايي اوسېدونکو د افغانستان انټرنشنل خبریال ته وویل، چې چاودنه ډېره ځواکمنه وه او له چاودنې وروسته طالبانو د مدرسې شاوخوا ته څوک نه پرېښودل.

په پېښه کې د طالبانو والي ته زیان نه دی اوښتی او له چاودنې وروسته نوموړي په یوه ویډیو کې دا «تبلیغات» وبلل.

100%

یو عیني شاهد افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو پر والي چاودنه د اوداسه کولو پرمهال شوې وه.

د طالبانو د کاپیسا والي احسان الله بریال چې په حاجي قاري بریال مشهور دی، ددغه ولایت د تګاب ولسوالۍ اوسېدونکی دی.