د کتاب د نړیوالې ورځې په مناسبت، د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت ویلي چې په تېر کال کې یې ۳۷۰سرلیکه کتابونه ارزولي او لسګونه عنوانه هغه کتابونه یې له بازاره راټول کړي چې په وینا یې «له تګلارو سره په ټکر کې» وو. یاد وزارت ویلي، چې ټولو عامه کتابتونونو ته نوي کتابونه پېري.
د اپرېل ۲۳مه د کتاب نړیوالې ورځې په توګه د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې د مطالعې او د فکر د ازادۍ د نمانځنې په توګه نمانځل کېږي، خو په افغانستان کې دا ورځ د پراخو محدودیتونو تر سیوري لاندې نمانځل شوې ده.
د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت اعلان کړی چې په تېر کال کې یې ۳۷۰ عنوانه کتابونه ارزولي او لسګونه هغه کتابونه یې له بازاره راټول کړي چې په وینا یې ددوی له «تګلارو او معیارونو» سره په ټکر کې وو.
د دغه وزارت ویاند خبیب غفران د پنجشنې په ورځ، د کتاب د نړیوالې ورځې په مناسبت وویل، چې ۱۸۰ نادر کتابونه یې ډیجیټلي کړي او په ټول هېواد کې ۱۰۶ عامه کتابتونونه فعال ساتل شوي دي.
طالبانو واک ته له رسېدو وروسته پر کتابونو، فرهنګي فعالیتونو او د چاپ او پلور پر بهیر پراخ بندیزونه او سانسور پلي کړي او ګڼ کتابونه یې په بېلابېلو نومونو له کتابتونونو راټول کړي او د ځینو پر خرڅلاو او واردولو یې بندیز لګولی دی.
د طالبانو د «کتاب ارزونې کمیسیون»د کتابونو ارزونه کوي او هغه اثار ردوي چې د دوی له فکري لیدلوري سره برابر نه وي.
راپورونه ښيي چې طالبانو په بېلابېلو ولایتونو کې دولتي او خصوصي کتابتونونه پلټلي او د ګڼو کتابونو، خپرونو او ادبي او هنري اثارو خرڅلاو او وېش یې بند کړی دی.
د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د کتابتونونو ریاست ویلي چې په ټول هېواد کې ۱۰۹ عامه کتابتونونه فعال دي چې شاوخوا ۵۰۰ زره کتابونه پکې ساتل کېږي. چارواکي وایي هڅه کوي چې سږ کال نوي کتابونه هم وپېري او ټولو کتابتونونو ته یې ووېشي.
خو د طالبانو دا هڅې او د کتاب نړیوالې ورځې نمانځل پر کتاب او د چاپ او خپراوي بر بهیر ددې ډلې له سانسور سره هممهاله دي.
په کابل کې کتاب پلورونکي وايي، چې د طالبانو د کتاب ارزونې کمیسیون یوازې د هغو کتابونو د خپراوي اجازه ورکوي، چې ددوی له تګلارو سره برابر وي.
د کابل ښار یوه خپرندوی افغانستان انټرنشنل ته له نومښودنې پرته وویل، چې په تېر کال کې یې د طالبانو اطلاعاتو او کولتور وزارت ته د څو کتابونو نوملړ ورکړی، خو ډېری کتابونه له «اسلامي او ملي ارزښتونو» سره د ټکر په نامه له نوملړه اېستل شوي او د چاپ اجازه یې نه ده ورکړې.
د طالبانو د لوړو زدکړو وزارت د ۱۴۰۴ کال په وږي میاشت کې دولتي او خصوصي پوهنتونونو ته لارښودونه واستول، چې د درسي توکو د کارونې او محتوا په اړه پکې یادونه شوې وه. په لارښودونو کې پر ۱۸ مضامینو او شاوخوا ۷۰۰ کتابونو او درسي سرچینو بندیز ولګېد او استادان د ځینو هغو کتابونو له تدریس نه منع شول، چې له ایران نه وارد شوي وو.
دغه راز د طالبانو ادارې د ښځو پر کتابونو بندیز ولګاوه او ددې ډلې د لوړو زده کړو وزارت پوهنتونونو ته سپارښتنه وکړه، چې د تېر جمهوري نظام یو شمېر درسي کتابونه له «شریعت سره د ټکر له امله» باید نور تدریس نه شي.
د طالبانو د کتاب ارزونې کمیسیون په تېرو څلورو کلونو کې د افغان لیکوالو په سلګونو عنوانه کتابونه له «اسلامي او ملي ارزښتونو سره د ټکر» په پلمه له کتابتونونو ټول کړل او پر چاپ، خپراوي او خرڅلاو یې بندیز ولګاوه.
د کتاب پلورنځیو مسوولان وايي، چې دوی ته د سلګونو کتابونو نوملړ سپارل شوی، چې له چاپ او خپراوي او په کتابتونونو کې له کېښودو او خرڅلاو به یې ډډه کوي. په دغو کتابونو کې ډېر داسې کتابونه هم شامل دي، چې سیاسي او مذهبي رنګ نه لري.
