رویټرز: د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي اسلاماباد ته سفر کوي
رویټرز او العربیه خبري اژانسونو د پاکستاني چارواکو په حواله راپور ورکړی، چې د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي به نن د جمعې په ماښام د یو پلاوي په مشرۍ اسلاماباد ته ورسېږي.
رویټرز او العربیه خبري اژانسونو د پاکستاني چارواکو په حواله راپور ورکړی، چې د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي به نن د جمعې په ماښام د یو پلاوي په مشرۍ اسلاماباد ته ورسېږي.
دغه سرچینه وايي چې د امریکا د لوژستیکي او امنیتي ډلو استازي هم په اسلاماباد کې له ایراني لوري سره د احتمالي خبرو لپاره حضور لري.
دا پرمختګونه پر داسې مهال رامنځته کېږي چې اسلاماباد د تېرې یوې اونۍ راهیسې د دغو حساسو خبرو د کوربهتوب لپاره سخت امنیتي تدابیر نیولي دي.
د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د پاکستان د پوځ له مشر عاصم منیر او د بهرنیو چارو له وزیر اسحاق ډار سره په ټلیفوني خبرو کې د سیمې د حالاتو، اوربند او د اسلاماباد له خوا د روانو ډیپلوماټیکو هڅو په اړه خبرې وکړې.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر محمد اسحاق ډار نن جمعه، پر خپله اېکسپاڼه لیکلي، چې له ایراني سیال سره یې د سیمې د امنیتي وضعیت، د اوربند د دوام او هغو هڅو په اړه مفصلې خبرې کړې چې اسلاماباد یې د امریکا او ایران ترمنځ د اړیکو د رغولو لپاره کوي. اسحاق ډار د ستونزو د هواري لپاره د مثبتو اړیکو پر اهمیت ټینګار وکړ او ویې ویل چې د اختلافاتو د حل لپاره پر وخت اقدامات ضروري دي.
د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي په دې خبرو کې د پاکستان رول وستایه او ویې ویل چې اسلاماباد تل د سیمې د سولې لپاره رغنده هڅې کړې دي. د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت په یوه بیان کې ویلي، چې دواړو وزیرانو هوکړه کړې ترڅو د سیمې د ثبات لپاره خپل تماسونه او همغږي روانه وساتي.
په ورته مهال د ایران د بهرنیو چارو وزیر د پاکستان د پوځ له مشر مارشال عاصم منیر سره هم ټیلیفوني خبرې کړې دي.
دا ډیپلوماټیکې اړیکې پر داسې مهال ټینګېږي چې په اسلاماباد کې د امریکا او ایران ترمنځ د احتمالي خبرو لپاره چمتووالی نیول شوی او د سیمې هېوادونه هڅه کوي د شخړو په کمولو کې فعال رول ولوبوي.
د پاکستان پلازمېنه اسلاماباد له نږدې یوې اونۍ راهیسې د امریکا او ایران ترمنځ د احتمالي خبرو د کوربهتوب لپاره په بشپړ ډول چمتو دی، خو سره له دې چې د خبرو هېڅ نښه نه لیدل کېږي، په ښار کې سخت امنیتي تدابیر نیول شوي او ډېری لارې تړل شوې دي.
د پاکستان حکومتي چارواکي وايي چې دا امنیتي تدابیر ښايي ژر پای ته ونه رسېږي، ځکه دوی ته ویل شوي چې د امریکا او ایران د استازو ترمنځ خبرې اترې «هره ورځ» پیل کېدای شي.
یو چارواکي په دې اړه ویلي: «موږ ته لارښوونه شوې چې هر وخت د امریکایي او ایراني پلاوو هرکلي ته چمتو واوسو.»
تر دې وړاندې د اپرېل په ۱۱مه هم د اسلاماباد ټولي برخي د ورته خبرو لپاره تړل شوي وي، خو هغه ناسته بېپایلې پای ته ورسېده. اوسني وضعیت د ښار د اوسېدونکو عادي ژوند ګډوډ کړی دی، ډېری هغه کسان چې د کار لپاره ښار ته راځي، د لارو د بندښت له امله له سختو ستونزو سره مخ دي.
د اسلاماباد یو اوسېدونکی وايي: «کله حکومت او رسنۍ وايي خبرې کېږي او کله وايي نه کېږي، هېڅوک په اصلي کیسه نه پوهېږي.»
په ورته وخت کې لسګونه نړیوال خبریالان چې په بېلابېلو هوټلونو کې دېره دي، لا هم د خبرو د پیل په تمه دي، خو تر اوسه د راپور ورکولو لپاره کوم مهم پرمختګ نه دی شوی.
یو خبریال وايي: «موږ په بېبرخلیکه حالت کې یو او نه پوهېږو چې راتلونکی څه دی.»
په ټوله کې، اسلاماباد د دغو ډيپلوماټیکو هڅو په تمه په یو ډول امنیتي کلابندۍ کې پاتې دی، په داسې حال کې چې نه د خبرو پیل شته او نه هم د لګول شویو بندیزونو د پای کومه نېټه مالومه ده.
د مرستندویه سازمانونو اېتلاف د ۲۰۲۶ کال راپور ښيي، چې جګړې، وچکالۍ او د بشري مرستو کمښت به سږکال په نړۍ کې د لوږې کچه په بېساري ډول لوړه وساتي. د دغه راپور له مخې، په تېره یوه لسیزه کې د شدیدې لوږې کچه دوه برابره شوې ده.
د مرستندویه سازمانونو د اېتلاف له خوا په خپاره شوي وروستي راپور کې راغلي، چې په ۲۰۲۵ کال کې په ۴۷ هېوادونو کې ۲۶۶ میلیونه وګړي له سختې لوږې سره مخ وو، چې له ډلې یې ۱،۴ میلیونه کسان په هایتي، مالي، غزه، جنوبي سوډان، سوډان او یمن کې له ناوریني حالت سره مخ شوي دي.
راپور زیاتوي چې یوازې په ۲۰۲۵ کال کې ۳۵،۵ میلیونه ماشومان په نړۍ کې له خوارځواکۍ سره لاس او ګریوان وو، چې نږدې ۱۰ میلیونه یې له سختې او شدیدې خوارځواکۍ کړېدل.
پر همدغه مهال د کرنې د پراختیا لپاره د ملګرو ملتونو د نړیوال صندوق مشر الوارو لاریو خبرداری ورکوي چې پر ایران د امریکا او اسراییل د جګړې احتمالي پراختیا به د انرژۍ او سرې پر سوداګرۍ منفي اغېز وکړي. دا چاره به په نړیوالو بازارونو کې د خوړو بیې لوړې کړي او هغه هېوادونه به تر ټولو ډېر وځپي چې پر وارداتو تکیه لري.
لاریو وایي: «حتی که په منځني ختیځ کې جګړه همدا اوس هم پای ته ورسېږي، موږ پوهېږو چې د خوراکي توکو د بیو لوړوالی او انفلاسیون به په راتلونکو شپږو میاشتو کې خپلې اغېزې وښيي.»
د راپور لهمخې، په نایجریا کې اټکل کېږي چې په ۲۰۲۶ کال کې ۴،۱ میلیونه نور کسان هم د شدیدې لوږې له ګواښ سره مخ شي.
راپور ښيي چې تېر کال د خوړو په برخه کې نړیوالې مرستې ۳۹ سلنه او پراختیایي مرستې ۱۵ سلنه کمې شوې دي، چې دا په خپله د کړکېچ د ژورېدو لامل ګرځي.
د کاناډا سناتورې ماریلو مک فېډران په اوټاوا کې د افغانستان په اړه یوې غونډې ته ویلي، چې د افغانستان راتلونکی یوازې د دغه هېواد د خلکو په رېښتیني ګډون جوړېدای شي. هغې ټینګار وکړ: «په افغانستان کې تلپاتې سوله له عدالت، پراخ ګډون او د ټولو غږونو له اورېدو پرته ناشونې ده».
مک فېډران د افغانستان د راتلونکي په اړه ویلي، نن تر بل هر وخت ډېره اړتیا ده چې ښځې، ځوانان، روڼ اندي او د ټولنې مشران په یوه ګډ لیدلوري کې سره راټول شي. دغه ناسته د اوټاوا د مشورتي پروسې په نوښت د اوټاوا پوهنتون د نړۍوالو پالیسیو د مطالعاتو مرکز په همکارۍ ترسره شوه.
د یادې ناستې د اعلامیې له مخې؛ د دغه ناستې اصلي موخه د افغانستان راتلونکي انځورول و.
سیاسي، ټولنیز، اقتصادي وضعیت، بشري او د ښځو حقونه، سیاسي مشروعیت، د کډوالو کړکېچ او د طالبانو لهخوا پر خلکو لګول شوي محدودیتونه په دغه ناسته کې د بحث وړ موضوعات وو.
د بشري حقونو خپلواک کمېسیون پخوانۍ مشرې سیما سمر هم په دغه غونډه کې د افغانستان د وضعیت د ښهوالي لپاره پر ګډ مسوولیت ټینګار وکړ. هغې وویل: «افغانستان د دغه ستونزمن پړاو څخه د وتلو لپاره په خبرو اترو کې زړورتیا او د ګډ مسولویت منلو کې صداقت ته اړتیا لري».
اغلې سمر ټینګار وکړ: «د تېرو تېروتنو د تکرار پر ځای موږ باید د داسې راتلونکي په جوړولو تمرکز وکړو، چې پهکې انساني وقار، د ښځو او نجونو حقونه او د خپل برخلیک په ټاکلو کې د خلکو حق د هرې سیاسي پرېکړې اصلي محور اوسي».
د ناروې حکومت غواړي، له ۱۶ کلونو څخه د کم عمره ماشومانو لپاره د خواله رسنیو پر کارولو بندیز ولګوي. د ناروې حکومت وایي، چې د ټېکنالوژۍ شرکتونو ته به دنده ورکړل شي؛ څو د کاروونکو عمر څرګند کړي او له دې سره له خواله رسنیو د ماشومانو د کارونې مخه ونیسي.
د ناروې لومړی وزیر یوناس ګار ستوره په یوه اعلامیه کې ویلي: «موږ دغه قانون وړاندې کوو؛ ځکه غواړو ماشومان د ماشومتوب فرصت ولري». هغه وایي: «لوبې، ملګرتیا او ورځنی ژوند باید د الګوریتمونو او سکرینونو تر کنټرول لاندې رانهشي».
د ناروې لومړي وزیر ټینګار کړی، چې «دا د ماشومانو د ډیجیټل ژوند د ساتنې لپاره یو مهم ګام دی». د راپورونو له مخې؛ د خواله رسنیو د کارولو په اړه به نوی قانون د ۲۰۲۶کال تر پایه د ناروې پارلمان ته وړاندې شي.
تر دې مخکې ځینو نورو هېوادونو هم ورته محدودیتونه او بندیزونه لګولي دي؛ اسټرالیا هم تر دې وړاندې له ۱۶ کلونو څخه کم عمره ماشومانو لپاره د خواله رسنیو پر کارولو بندیز لګولی و.