د بلوچستان کوټه کې د افغان وګړو د قاچاق په تور یو تن نیول شوی

د دغه کمېسیون د راپور له مخې، دغه کډوال د ننګرهار د تورخم، د کندهار د سپین بولدک، د هرات له اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه شوي دي.

راپور زیاتوي، له یادو کورنیو څخه ۶۸۴ کورنۍد تورخم له لارې، ۱۱۳کورنۍ د وریښموپله له لارې، ۶۲کورنۍد سپین بولدک له لارې، ۲۸ کورنۍ د اسلام‌کلا له لارې او یوه کورنۍ د بهرامچې له لارې افغانستان ته ستنې شوې دي.

د کمېسیون د معلوماتو پر بنسټ، راستنو شویو کورنیو سره د اړتیا وړ مرسته هم شوې ده.

دا په داسې حال کې ده چې په پاکستان کې د افغانانو فکري خوځښت د رهبرۍ شورا له نړیوالو سازمانونو او ملګرو ملتونو څخه غوښتنه کړې، چې په پاکستان کې د افغان کډوالو د حقونو د خوندي کولو لپاره جدي ګامونه پورته کړي.

بلخوا، د ملګرو ملتونو د استوګنې پروګرام ویلي چې افغانستان ته د کډوالو د پراخه څپو پر راستنیدنې د افغانستان ۱۰سلنه نفوس ډیر شوی.

د بلوچستان چارواکو اعلان کړی چې په دغه ایالت کې شاوخوا ۳۰۰ دیني مدرسې د قانوني ثبت پرته فعالیت کوي او حکومت د همدې له امله د راجستر کولو پروسه لا پسې جدي کړې ده.

د چارواکو په وینا، د ځینو غیر راجستر مدرسو په اړه راپورونه شته چې له بهرنیو مالي سرچینو تمویل کېږي او حتی په ځینو کې د بهرنیو وګړو د شتون احتمال هم مطرح شوی، چې له همدې کبله حکومت غواړي د ټولو دیني ادارو فعالیتونه د قانوني چوکاټ لاندې راولي.

مسوولین وایي چې د دې اقدام اصلي هدف د شفافیت رامنځته کول، د غیرقانوني تمویل مخنیوی او د دیني ادارو منظم ثبت دی. د حکومت په وینا، دا مهال شاوخوا ۲۲۰۰ مدرسې په قانوني ډول راجستر دي او د پاتې ادارو د ثبت بهیر روان دی.

چارواکي زیاتوي چې د بلوچستان د خیریه قانون (۲۰۱۹) به په کلکه عملي شي، څو ټولې مدرسې د قانوني معیارونو سره برابرې شي او د هغوی مالي او تعلیمي فعالیتونه روښانه شي.

د حکومت له لوري دا هم ویل شوي چې د راجستر کولو په بهیر کې له دیني علماوو سره مشورې روانې دي، څو د کومې ناسمې پوهې یا شخړې مخه ونیول شي.

په همدې حال کې، د جمعیت علما اسلام د بلوچستان مشر مولانا عبد الواسع د حکومت پر دې اقدام سخت غبرګون ښودلی او ویلي یې دي چې که د مدرسو پر ضد عملیات ونه درول شي، نو د دې ګوند ایالتي شورا به ځانګړې غونډه راوبلي او د حکومت پر ضد به ټولنیز بایکاټ اعلان کړي.

هغه ویلي: «مدرسې زموږ سره سرخ کرښه ده، او که فشارونه دوام وکړي، سخت غبرګون به وښیو.»

مولانا عبد الواسع ادعا کړې چې د مدرسو پر ضد اقدامات د داسې قانون پر بنسټ روان دي چې نه د پارلمان او نه هم د بلوچستان ایالتي اسمبلۍ له خوا منظور شوی.

نوموړي زیاته کړې چې په پاکستان کې زرګونه دیني مدرسې فعالیت کوي او میلیونونه زده کوونکي پکې د دیني زده کړو برخه دي، او حکومت باید د دې تعلیمي مرکزونو درناوی وکړي.

د سپینې ماڼۍ په وینا، دا سفر د هغو هڅو برخه ده چې هدف یې د ایران او امریکا ترمنځ د روانو خبرو اترو تسهیل او د دواړو لورو ترمنځ د نظرونو تبادله ده.

د سپینې ماڼۍ ویاندې کارولین لیویت خبریالانو ته ویلي چې د ټرمپ اداره په وروستیو ورځو کې له ایران سره د خبرو په بهیر کې ځینې پرمختګونه لیدلي دي. هغې زیاته کړې: «سټیو ویټکاف او جارد کوشنر به پاکستان ته ولاړ شي، څو د ایراني استازو نظرونه واوري او هیله لرو چې دا لیدنه مثبتې پایلې ولري او دواړه لوري پرمختګ ته ورسېږي.»

دا په داسې حال کې ده چې د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د جمعې په ماښام اسلام‌اباد ته رسېدلی او راپورونه وایي چې هغه به له پاکستان وروسته مسکو او مسقط ته هم سفرونه وکړي.

له بلې خوا، د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقایي ویلي چې تر اوسه په پاکستان کې د امریکایي استازو سره د کومې رسمي ناستې پرېکړه نه ده شوې.

ځايي چارواکي وایي، د جمعې په ماښام د بلوچستان د کچهي ولسوالۍ په مرکز کې ناپېژاندو وسله‌والو د پولیسو پر یوه تاڼه لاسي بمونه غورځولي او ډزې یې کړې دي، چې په پایله کې یو پولیس سرتېری وژل شوی او درې نور ټپیان شوي دي.

په یوه بله پېښه کې د بلوچستان د نوشکي ولسوالۍ په یوه پولیس تاڼه وسله‌والو برید کړی او ډزې یې کړې دي، چې له امله یو پولیس سرتېری ټپي شوی دی.

همداراز د ایالت په مرکزي ښار کوټه کې، د سپین کاریز په سیمه کې د د کان کیندنې پر یوه شرکت کمپ هم د برید هدف ګرځېدلی دی. د راپورونو له مخې، بریدګرو د کان کیندنې ماشینري او ځینې وسایطو اور ته اچولي دي.

تر اوسه هېڅ ډلې د دغو بریدونو مسوولیت نه دی منلی، خو په تېرو وختونو کې ورته پېښې د بلوڅ بېلتون غوښتونکو وسله‌والو ډلو پورې تړل شوې دي.

سهېل اپريدي د جمعې په ورځ (د غويي ۴مه) د خپلې کابينې غونډه کې د ملي او صوبايي پر چارو له خبرو او پر مرکزي حکومت له نیوکو سربېره وویل: «په پاکستان کې چې کوم خلک واکمن کړل شوي په ناسمه لاره را وستل شوي دي».

هغه همداراز زیاته کړې، د پاکستان له حکومت سره د ولس د هوساینې فکر نه‌شته او یوازې د تحریک انصاف ګوند په ختمولو پسې راخیستې ده.

اپریدي د عمران خان او د هغه د مېرمنې بُشرا بي‌بي درملنې او قضیو ته په سمه توګه پر نه‌رسېدنې هم نیوکې وکړې.

د پاکستان مرکزي حکومت لا تراوسه د سهیل اپریدي د دغو څرګندونو په تړاو څه نه‌دي ویلي.