طالبانو د ناروې سره صلیب څخه غوښتي چې له افغان اړمنو سره خپلې مرستې ډېرې کړي

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت د یکشنبې په ورځ (د غويي ۶مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، هدایت‌الله بدري بادغیس ته د سفر په ترڅ کې له بېلابېلو کانونو او د ګچ له کارخونو له لیدنې سربېره د کانونو د استخراج بهیر، تخنیکي چارو او د کارکوونکو فعالیتونه ارزولي دي.

بدري ویلي، له کانونو باید په معیاري ډول ګټه واخیستل شي، څو عواید زیات شي او همداراز یې زیاته کړې: «له طبیعي زېرمو څخه باید په مسلکي ډول ګټه واخیستل شي، تر څو ملي عواید زیات او خلکو ته د کار زمینه برابره شي».

د څارونکو په باور، طالبان پرته له دې چې د کاني سیمې د اوسېدونکو د ژوند هوساینې لپاره کوم کار وکړي، له کاني اړخه د عوایدو ډېره برخه دوی او قراردادي شرکتونه اخلي. د کاني سیمو اوسېدونکو او په ځانګړې توګه د تخار او بدخشان اوسېدونکو د طالبانو د دغې چارې په تړاو څو ځلي غبرګون ښودلی او د هغوی لاریونونه او اعتراضونه بیا د طالبانو له لوري ځپل شوي دي.

د سرو زرو د کانونو پر سر د کندهاري او بدخشاني طالبانو پټه شخړه | افغانستان انټرنشنل پښتو

یاد طالب چارواکي همداراز اړوندو مسوولینو ته لارښوونه کړې، چې د کان کېندنې اصولو او د کارکوونکو خوندیتوب ته ځانګړې پاملرنه وکړي.

د شنونکو په وینا، د هېواد په کابو ټولو کانونو کې د کارګرو خوندیتوب ته چندانې پام نه‌کېږي او کارګر ان معیاري حفاظتي وسایل هم نه‌لري او له همدې امله ډېری وخت په کاني پېښو کې کارګر قرباني کېږي.

د یادونې وړ ده، چې د بادغیس د مقر ولسوالۍ په سنجیتک سیمه کې د ګچ کان دی او د مرکز قلعه‌ نو په قیامت قول سیمه کې د ګچو کارخونې دي.

محمد محقق د یکشنبې په ورځ (د غويي ۶مه) له یوې ایرانۍ رسنۍ سره په مرکه کې ویلي، طالبانو په دې سختو شرایطو کې له ایران څخه ملاتړ ونشو کړای، خو د ایران پر وړاندې هم دریځ نیونه به طالبانو ته ډېره درنه تمامه شي.

محقق زیاته کړې: «په دې مرحله کې به طالبان له ایران څخه ملاتړ ونه‌شي کړای او پر وړاندې یې هم نه‌شي درېدلی، ځکه دا ساده کار نه‌دی. پایلې لري، ژیوپولیتیکې پایلې لري».

محقق د افغانستان او ایران تر منځ ګډه پوله ۱۰۰ کیلومتره ګڼي، په داسې حال کې چې د دواړو هېوادونو تر منځ ګډه پوله څه باندې ۹۰۰ کیلومتره ده او ډیورند کرښه ۲۴۰۰ کیلومتره ګڼي، په داسې حال کې چې دغه کرښه څه باندې ۲۶۰۰ کیلومتره دی.

د نوموړي په وینا، افغانستان تر ډېره له پاکستان او ایران سره په کرښه او پولې وصل دی او اوس چې طالبان له پاکستان سره دښمني لري او که ایران هم د ځان مخالف کړي، نو پر طالبانو به رڼا ورځ توره شپه شي.

هغه ویلي: «که دوی [طالبان] د ایران پر وړاندې دریځ ونیسي او یا د امریکا په ګته کار وکړي، دې ته هم اندېښمن دي، چې پاکستان خو ورسره مخالف دی او که ایران هم مخالف شي بیا نو رڼا ورځ پرې توره شپه کېږي».

محقق باوري که طالبان د ایران پر وړاندې او د امریکا په ګټه کوم کار وکړي، نو ښايي «په پټه» یې داسې وکړي چې مقابل لوری «حساس» نه‌کړي.

د نوموړي دغه څرګندونې په داسې حال کې دي، چې د طالبانو او ایران تر منځ اړیکې د ډيپلوماټيکو او سفیرانو په کچه دي یعنې په کابل کې د ایران او په ایران کې د طالبان سفارتونه فعال دي او همداراز د دواړو هېوادونو تر منځ سوداګري په نورمال حالت کې روانه ده.

یاد ادارې د یکشنبې په ورځ (د غويي ۶مه) په خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي، چې سبا په پروان، کاپیسا، پنجشېر، بغلان، سمنګان، بلخ، سرپل، فاریاب، غور، بادغیس، هرات، فراه، دایکندي، بامیان، غزني، میدان‌وردګ، لوګر، کابل، ننګرهار، پکتیا، خوست، تخار او بدخشان ولایتونو کې د بارانونو ورېدو امکان شته.

د خبرپاڼې له مخې، په بېلابېلو سیمو کې د ورښت اندازه د ۱۰تر ۳۰ملي مترو ترمنځ اټکل شوې ده.

همداراز ویل شوي، چې په مرکزي، لوېدیځو او سوېل ختیځو ولایتونو کې د تېزو بادونو د لګېدو امکان هم شته، چې چټکتیا به یې په ساعت کې د ۵۰څخه تر ۸۰کیلومترو پورې وي.

چارواکو له خلکو غوښتنه کړې چې د احتمالي سېلابونو او خرابې هوا پر مهال لازم احتیاطي تدابیر ونیسي.

د بادغیس ولایت لپاره د طالبانو امنیه قومندانۍ او د کرنې او اوبو لګولو ریاست په یوه مکتوب کې د پسته‌لیق د ځنګلونو په شاوخوا سیمو کې ټولو مالدارانو ته امر کړی، چې له یادې سیمې ووځي.

په دې مکتوب کې راغلي: «وروسته د دغه اعلان تر نشرېدو ټول د مالدارۍ لرونکي هغه کسان چي د پسته‌لیق په طبیعي ځنګلونو، هر هغه سیمه کي چې میشت وي د پسته‌لیق له ساحو او له ځنګلو دې خپلې مالدارۍ ژر تر ژره کډه کړي».

په دې مکتوب کې یادو مالدارانو ته خبرداری ورکړل شوی چې د طبیعي ځنګلونو د تنظیم قانون د ۳۷مې مادې له‌مخې، به سرغړونکي د خسارې د جبران په ګډون لږ تر لږه ۶ میاشتې بندي کړای شي.

100%

د طبیعي ځنګلونو د تنظیم قانون په ۳۷مې مادې کې راغلي: «په طبیعي ځنګلونو کي د مالونو څرول منع دي. متخلفین د خسارې له جبران سربېره په قصیر حبس چې له ۶ میاشتو به کم نه‌وي محکوم کېږي.»

د طالبانو په یاد مکتوب کې د دغې چارې لامل د پسته‌لیق ځنګلونو ته د مالونو له امله د تاوان رسېدل په ګوته کړي دي او زیاته شوې: «یاد اقدام وروسته له هغې ترسره شو چي د مالونو له امله د پسته لیق ملي شتمنۍ ته او خصوصاً د پستې د ګل د ودې په موسم کي تاوان رسیده».

100%

د یادونې وړ ده، چې د افغانستان په لوېدیځ کې د بادغیس پسته‌لیق له ښکلو طبیعي سیمو څخه یوه ده او دا سیمه چې د پستې طبیعي ځنګلونه هم لري او ځايي اوسېدونکي له دې ځای پرته د مالونو د څرولو لپاره بل داسې څړځای نه‌لري.

د ننګرهار د کانال ریاست طالب ویاند همایون غریب‌مل ویلي چې دا پېښه نن یکشنبه (د غویي۶مه) د بټي‌کوټ ولسوالۍ په «هجرت‌اباد» کلي کې رامنځته شوې ده.

د نوموړي په وینا، د ماشوم د جسد موندلو او راایستلو لپاره یې د کانال اوبه وچې کړي دي او د لټون هڅې روانې دي تر څو جسد پیدا او کورنۍ ته وسپارل شي.

دغه طالب چارواکي له خلکو غوښتنه کړې چې د سیندونو او ژورو اوبو پر غاړو د تفریح او لامبو پر مهال احتیاط وکړي او پر ماشومانو او تنکیو ځوانانو جدي پام وساتي.

د روان لمریز کال په ترڅ کې د هېواد له بېلابېلو ولایتونو څخه په اوبو کې د ډوبېدو له امله د مړینې څو پېښې راپور شوې دي. د دغو ډېری پېښو لامل بې‌احتیاطي بلل شوې ده.

خلک همداراز شکایت کوي، چې د سیندونو او کانالونو ترڅنګ د ژغورنې او بیړنیو مرستو اسانتیاوې او تجهیزات کم دي، چې له امله یې د ورته پېښو پر مهال د ژغورنې چارې له ستونزو سره مخ کېږي.