د امریکا د کانګرس غړې: ټرمپ له افغان متحدینو سره شوې ژمنه ماته کړې

د یاد کمېسیون د دارالانشاء د ورځني راپور له مخې، دغه کډوال د شنبې په ورځ د بېلابېلو سرحدي دروازو له لارې هېواد ته داخل شوي او د اړوندو ادارو له‌خوا ثبت او بایومېټریک شوي دي.

راپور څرګندوي چې تر ټولو ډېر کډوال د ننګرهار د تورخم له لارې راستانه شوي، چې شمېر یې ۶۷۶ کورنیو ته رسېږي او ټول ۳۷۴۱ تنه غړي لري. همداراز، د کندهار د سپین بولدک له لارې۳۴۱ تنه او د نیمروز د ورېښمو له لارې ۱۱۳ تنه هېواد ته راستانه شوې دي.

په ورته مهال، د هرات د اسلام‌کلا له لارې ۶ کورنۍ چې ۲۸ تنه غړي لري او د هلمند د بهرامچې له لارې یوه شپږ کسیزه کورنۍ هم راستنه شوې ده. راپور زیاتوي چې سربېره پر دې، د نیمروز له لارې ۶۰۷ نور مسافر هم هېواد ته داخل شوي دي.

د کمېسیون د معلوماتو له مخې، راستنېدونکو کډوالو ته د ثبت، لېږد، لنډمهاله استوګنې او مالي مرستو ترڅنګ د بېلابېلو موضوعاتو په اړه پوهاوی هم ورکړل شوی دی.

دا چاودنه د کاوکا ولایت د کاجیبیو ولسوالۍ په ال تونل سیمه کې د پان امریکن لویې لارې پر سر ترسره شوې چې له پوپایان ښار څخه شاوخوا ۳۵ کیلومتره لرې موقعیت لري.

د کاوکا ولایت والي اوکتاویا ګوزمان په خپله اېکس‌پاڼه لیکلي: «کاوکا نور نه‌شي کولای دا وحشت یوازې وزغمي. موږ له ترهګرۍ سره مخ یو چې سمدستي ځواب ته اړتیا لري. له مرکزي حکومته پیاوړی، دوامدار او موثر اقدام غواړو، ځکه د عامه نظم جدي بحران رامنځته شوی دی».

د ولسمشرۍ کاندیدې پالومه والنسیا، چې د مخالف ګوند غړې او له همدې ولایت څخه ده یاده چاودنه د فارک مخالفو وسله‌والو ترهګریز عمل بللی او زیاته کړې يې ده: «د ولسمشر ګوستاوو پیترو حکومت نه‌شي کولای تاوتریخوالی کم وګڼي یا دولت کمزوری کړي. موږ عاجل اقدام، د پوځ او پولیسو بشپړ ملاتړ او څرګندې پایلې غواړو».

چارواکو دا برید د فارک مخالفو ډلې پورې تړلی؛ هغه ډله چې د ۲۰۱۶ کال د سولې له موافقې سره یې مخالفت کړی وو.

ولسمشر ګوستاوو پیترو چې خپله پخوانی یاغي دی او د ولسمشرۍ موده یې پای ته نږدې ده، له وسله‌والو ډلو سره د سولې تګلاره غوره کړې، خو لا تر اوسه نه‌دی بریالی شوی.

میا افتخار حسین د شنبې په ورځ (د غويي ۵مه) د «ځوانانو ځواکمنه پارلمان» په پرانېستې مراسمو کې وویل، چې د حکومتي چارواکو د بې‌کفایتۍ له امله د پاکستان ولس د اتلسمې اساسي تعدیل له ګټو بې‌برخې پاتې دی. هغه زیاته کړه، چې د پارلمان د غړو اصلي دنده دا ده، چې نظام او پالیسي اصلاح کړي او د ولس لپاره ریښتینی خدمت وکړي.
میا افتخار حسین ټینګار وکړ، چې د سیاست، ډيموکراسۍ او پارلمان پیاوړتیا کې د ځوانانو رول ډېر مهم دی او زیاته یې کړه: «د ملت حقوقو ساتنه او د سولې ټینګښت کې ځوانانو ته ستر مسوولیتونه ورترغاړې دي».

میا افتخار حسین پاکستان کې د ټاکنو پر شفافیت شک څرګند کړ او ویې ویل، چې دلته انتخابات هم د درغلیو ښکار کېږي، ځکه په باور یې، اوس د پیسو په بدل کې خلک پارلمان ته استول کېږي او دا ډول استازي نه‌شي کولای د ولس استازیتوب وکړي.

نوموړي زیاته کړه: «پر پیسو راغلي کسان نه‌شي کولای د ملت قضیه په زغرده مطرح کړي».
ده ټینګار وکړ، «هغه کسان چې قوي نظریات لري، قوي کردار لري او ملت پرې باور کوي او چې د ولس په رایو پارلمان ته راشي، نو هېڅکله د ملت د حقوقو پر سر معامله نه‌کوي».
میا افتخار حسین په ډاګه کړه: «تر هغې چې پارلمان د واک اصلي مرکز نه‌شي، د ولس ستونزې به نورې هم ډېرې شي.»

د پاکستان حکومت د میا افتخار حسین د دغو څرګندونو په تړاو څه سپیناوی نه‌دی کړی او تر دې مخکې د دغه هېواد د اپوزیسیون مشر هم د پارلمان پر پياوړتیا ټينګار کړی دی.

شاه محمود میاخېل د شنبې په شپه (د غويي ۵مه) په خپله اېکس‌پاڼه ویلي، ډیورند کرښه تر اوسه هېڅ افغان حکومت په رسمي ډول د افغانستان او پاکستان تر منځ د قانوني پولې په توګه په رسمیت نه‌ده پېژندلې.

میاخېل زیاته کړې: «له تاریخي پلوه، افغانستان دوه پلازمېنې لرلې. پېښور د پخوانیو افغان واکمنانو لپاره د ژمنۍ پلازمېنې په توګه کارول کېده، په داسې حال کې چې کابل د اوړي پلازمېنه وه».

د تېر نظام دغه پخواني چارواکي ویلي، د ډیورند کرښې په تړاو د افرادو او نیابتي لوبغاړو څرګندونې هېڅ مشروعیت نه‌لري او همداراز زیاتوي: «له بده مرغه، پاکستان په وار وار له دې موضوع څخه د افغانستان د بې‌ثباته کولو لپاره ګټه اخیستې او د سخت‌دریځو عناصرو او نیابتي ډلو ملاتړ یې کړی دی. له همدې امله، نیابتي لوبغاړي یا اشخاص د دې موضوع د منلو یا ردولو هېڅ واک نه‌لري».

د نوموړي په وینا، د ډیورند کرښې اړوند مساله د څو کسانو په څرګندونو نه‌شي هوارېدلی، بلکې د یوې دایمي حل‌لارې لپاره یوه مشروع حکومت او باوري رسمي بهیر ته اړتیا ده.

د ډیورنډ کرښې په اړه د سیاسیونو او افغانانو ترمنځ نیوکې او ناندرۍ وروسته له هغې راپورته شوې، چې د وحدت ګوند مشر محمد محقق وویل، «ډیورند کرښه د افغانستان او پاکستان ترمنځ د رسمي پولې په توګه په رسمیت پېژني».

د برېتانیا رسنیو د راپور له‌مخې، دغه افغان پناه غوښتونکي د تېر کال د سپټمبر په میاشت کې د لوېدیځ لندن په یوه هوټل کې یوه اووه کلنه نجلۍ له خپلې مور څخه جلا کړه او وروسته یې د هغې له مټو ونیوله او د هوټل په دهلېز کې یې راکاږله.

افسر ساپی په ۲۰۲۱ کال کې برېتانیا ته داخل شوی وو. د راپور پر بنسټ، هغه مخکې د پناه غوښتنې په غوښتنلیک کې لیکلي وو، چې له لس کلنۍ راهیسې «له طالبانو سره وو».

د ساپي د پناه غوښتنې غوښتنه د برېتانیا له خوا رد شوې وه او راپورونه ښيي، چې نوموړي له دې پرېکړې وروسته هم د بیاکتنې غوښتنه ثبت کړې وه.

د افسر ساپي مدافع وکیل ادعا کړې، چې طالبانو هغه د «غلام» په توګه نیولی وو او نوموړی یوازې درې میاشتې له دې ډلې سره د روزنې لپاره پاتې شوی وو. دغه سړی په دوه نیم کاله بند محکوم شوی او نوم یې د اوو کلونو لپاره د جنسي مجرمانو په نوملړ کې ثبت شوی دی.

افسر ساپي په محکمه کې یاد تورونه رد کړي او ویلي یې دي، چې له ماشومانو سره مینه لري.

هغه په محکمه کې د پښتو ژباړن په مرسته وویل: «هغې وویل، چې د خپلې مور انتظار باسي چې ورته څه وپېري. ما یې مخ ښکل کړ. ما دا کار له ماشومانو سره د مینې له امله وکړ».

د پېښې قرباني ماشومې هم په محکمه کې ویلي: «ما نه‌شو کولای هغه ته ووایم چې لاړ شي، ځکه چې ډېره وېرېدلې وم. هغه خپل لاسونه زما شاوخوا تاو کړل. زه داسې احساس کوم لکه هغه تل زما پسې راځي. زما بد خوبونه رښتیا ښکاري او کله ناکله ژاړم».