طالبانو د نړيوال تروريزم شاخص ادارې د ۲۰۲٦ کال د رپوټ هرکلی کړی

د چابهار د ترانزیتي دهلېزونو د جوړولو درې‌اړخیز تړون د ایران د ولسمشر حسن روحاني، د هند د صدراعظم نریندرا مودي او د افغانستان د پخواني ولسمشر اشرف غني په حضور کې په تهران کې لاسلیک شوی و.

د هند بندرونو نړیوال شرکت د خپلې فرعي کمپنۍ له لارې په ۲۰۱۸ کال کې د بندر د عملیاتو چارې پیل کړې.

د ۲۰۲۴ کال د مې په ۱۳مه، همدې شرکت د ایران د بندرونو او سمندري چارو له ادارې سره د چابهار د شهید بهشتي ترمینل د تجهیز او چلولو لپاره لس کلن تړون لاسلیک کړ. د دغه تړون له مخې، هند د بندري تجهیزاتو د پېرلو لپاره ۱۲۰ میلیونه ډالره ځانګړي کړل.

خو د ۲۰۲۵ کال د سپتمبر پر۱۶مه، امریکا هغه استثنايي معافیت لغوه کړ چې په ۲۰۱۸ کال کې د افغانستان د بیا رغونې او اقتصادي پرمختګ لپاره ورکړل شوی و او یوازې یې د ۲۰۲۶ کال د اپرېل تر ۲۶مې پورې مشروطه غځونه ومنله چې هند ته له پروژې څخه د وتلو وخت ورکړي.

د هندي رسنیو د رپوټونو له مخې، اوس چې د معافیت موده پای ته رسېږي، ښايي یاد هندی شرکت په چابهار کې خپله ونډه پر یوه ایراني بنسټ وپلوري.

سره له دې چې د امریکا د بندیزونو خطر له وړاندې معلوم و، هند بیا هم په دې پروژه کې پاتې شو، ځکه د دغه بندر ستراتېژیک اهمیت لوړ بلل کېږي.

دغه بندر د پاکستان ګوادر بندر ته نږدې موقعیت لري، چې چین پرې پانګونه کړې ده.

سربېره پر دې، چابهار د یوه مهم ترانزیتي دهلېز دروازه ده چې هند له منځنۍ اسیا او روسیې سره نښلوي او د سیمو ترمنځ د توکو د لېږد وخت راکموي.

د برېښنا شرکت له‌خوا د خپرو شویو معلوماتو له‌مخې، تېره شپه کابل ښار ۳۷۰ میګاواټه برېښنا ته اړتیا لرله، خو شرکت ویلي، چې تېره شپه یې د کابل ښاریانو لپاره ۳۳۷،۶ میګاواټه برېښنا برابره کړې وه او په دغه ښار کې د برېښنا اړتیا ۹۱ سلنه پوره وه.

د شرکت په وینا، تېره شپه په کندهار، هلمند، فاریاب، نیمروز، بلخ، او پروان ولایتونو کې د خلکو د اړتیا وړ ۱۰۰ سلنه برېښنا او په غزني، ننګرهار، هرات، بغلان، پکتیا او کندوز ولایتونو کې بیا د برېښنا د شتون کچه له ۱۰۰ سلنې څخه کمه وه.

د طالبانو تر واک لاندې برېښنا شرکت د برېښنا رسونې د معلوماتو له‌مخې، اوس د برېښنا کچه له ۹۷ څخه تر ۱۰۰ سلنې پورې رسېدلې ده.

خو د برېښنا ګڼ مشتریان وايي، چې د کال په دغه فصل کې د برېښنا استعمال ته ډېره اړتیا نه لېدل کېږي، خو د یخ او ګرمي په فصلونو کې برېښنا ته د اړتیا پر مهال په ورځو ورځو برېښنا نه لري.

د طالبانو په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې د افتاب شرق په نوم د یو چینايي شرکت مشر لي جیون د دې ډلې د بغلان له والي عبدالرحمن حقاني سره کتلي او په دغه ولایت کې یې د ۶۴ میلیارده افغانیو په پانګونې د اوسپنې د استخراج او ویلې کولو د یوې لویې فابریکې جوړولو په اړه خبرې کړې دي.

طالبانو ویلي، چې چینايي پانګوال ویلي، دا فابریکه به په ۳۰ هکټاره ځمکه کې د درېیو کلونو په موده کې جوړه او له ۳ څخه تر ۵ زره پورې کسانو ته به د کار زمینه برابره شي.

دغه چینايي پانګوال ویلي، چې فابریکه په دې شرط جوړوي، چې د بغلان د اوسپنې کانونه باید لږ تر لږه ۱۵ ټنه زیرمه ولري.

دطالبانو د یاد وزارت په خبرپاڼه کې راغلي چې دغه کسان د جلا جلا عملیاتو پر مهال د غلا، د ځنګلونو د ناقانونه پرې کولو او د غیرقانوني وسلو د لېږد په تور نیول شوي دي.

خبرپاڼه زیاتوي چې په نیول شوو کسانو کې ۹ تنه د فاریاب ولایت په شیرین تګاب ولسوالۍ کې د غلا په تور، ۷ تنه (۶ د غلا او ۱ د غیرقانوني وسلې د لېږد په تور) په هرات ولایت کې او ۶ تنه غله په کونړ ولایت کې نیول شوي دي.

همدارنګه ۳ تنه د ځنګلونو د پرې کولو په تړاو د بادغیس ولایت په قادس ولسوالۍ کې، ۳ تنه غله په سمنګان ولایت کې، ۲ تنه په غزني او یو تن په فراه ولایت کې نیول شوی دی.

د طالبانو د پوهنې په وزارت کې سرچینو نن یکشنه، د غويي پر ۶مه افغانستان انټرنشنل ته رسېدلي سندونه تایید کړل او ویې ویل، چې د کابل او ټولو ولایتونو او ولسوالیو د پوهنې امریتونو ته ویل شوي، چې له لومړي ټولګي څخه تر دوولسم ټولګي پورې په ښوونیز نصاب کې ۵۱ موارد د طالبانو د پالیسیو خلاف دي.

په دغو ۵۱ مواردو کې ولسي نرخونه «مچلغه»، د بامیانو مجسمې، حضرت علي، په ټولنیزو ژوند کې د ښځو ونډه، ښځې او لنډۍ، پسرلی، فردي ازادي، ولسواکي، د بشري حقونو کمېسیون او د افغانستان د موسیقۍ پلار استاد قاسم هم شامل دي.

ددغو سندونو په یوه برخه کې اساسي قانون، زموږ دولت، ملي شورا، ولسي جرګه، قضايي او اجرایه قواوې، د ماشومانو حقونه، ښځو حقونه، بن غونډه، لنډ مهاله اداره، بېړنۍ لویه جرګه، انتقالي اسلامي دولت، د هېواد د بیا رغونې پیل او ولسمشریزې ټاکنې هغه موضوعات دي، چې طالبانو له ښوونیز نصاب څخه لرې کړای شوي دي.

د سندونو له مخې، شپږ میاشتې وړاندې د طالبانو تر واک لاندې د پوهنې وزارت ددې ډلې ریاست الوزرا ته وړاندیز کړی و، چې ښوونیز نصاب له سره وکتل شي، چې ددې وړاندیز له مخې، د طالبانو ریاست الوزرا موضوع د کره کتنې ځانګړي کمیسیون ته وسپارله او له کرکتنې وروسته یې دا ۵۱ موارد له ښوونیز نصاب څخه لرې کړل.

د سندونو په پای کې د طالبانو د پوهنې وزارت څلورو مرستیالانو لاسلیکونه کړي دي او په متن کې لیکل شوی، چې د ښوونځیو له لومړي ټولګي څخه تر دولسم ټولګي پورې «پرته له ساینسي مضامینو» د موظفې کمیټې له لوري په نښه شوي موارد د طالبانو له پالیسیو سره په ټکر کې دي او باید له نصاب نه واېستل شي.