کینیټ روټ: د پاکستان د مذهب سپکاوي قوانین د ناوړه استفادې او تاوتریخوالي سبب شوي

دغه وزارت د دوشنبې په ورځ په یوه بیان کې ویلي، چې د یاد پوهنتون او ملکي سیمو د هدف ګرځېدو ادعاوې «سپین دروغ» دي او د خلکو د همدردۍ جلبول او د هغه څه پټول دي چې دوی یې د طالبانو له لوري د وسله‌والو ډلو ملاتړ بولي.

په بیان کې ویل شوي، چې هېڅ ډول برید پر دغه پوهنتون نه دی شوی او ټولې دغه ادعاوې جعلي دي. د پاکستان د اطلاعاتو وزارت زیاتوي، چې د دې هېواد پوځي عملیات د دقیقو استخباراتي معلوماتو پر بنسټ ترسره کېږي او هدف یې یوازې د «ترهګرو ډلو بنسټیزې زېربناوې» دي.

همداراز یاد وزارت ویلي، که په افغانستان کې کوم پوځي اقدام ترسره کېږي، هغه به په رسمي ډول اعلان شي. د دوی په وینا، داسې راپورونه د «نیابتي ډلو د ملاتړ د پټولو» لپاره خپرېږي او د بهرنیو رسنیو له خوا مبالغه کېږي.

په همدې حال کې، د طالبانو حکومت ویلي چې د پاکستان پوځ د کونړ ولایت پر ځینو سیمو توغندیز بریدونه کړي دي.

د طالبانو د ویاند مرستیال حمدالله فطرت په اېکس خواله رسنۍ کې لیکلي، چې په دې بریدونو کې ۴ملکي وګړي وژل شوي او ۷۰نور ټپیان شوي دي.

هغه همداراز ویلي، چې د سید جمال‌الدین افغان پوهنتون هم هغه مهال هدف ګرځول شوی، چې زده‌کوونکي په ټولګیو کې حاضر وو. د طالبانو د لوړو زده‌کړو وزارت بیا ویلي، چې په دې پېښه کې لږ تر لږه ۳۰محصلین ټپیان شوي دي.

د سیمې اوسېدونکي وايي، ټپیان د اسعداباد روغتون ته لېږدول شوي او د ځینو ټپیانو روغتیایي وضعیت نازک بلل شوی دی.

په سیمه کې ازاد خبریال عبدالرزاق برق افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي، چې د چمن او سپین بولدک په سیمه کې سهار شاوخوا څلور بجې د دواړو لوریو د ځواکونو ترمنځ نښته پیل شوې، چې نږدې دوه ساعته یې دوام کړی دی. د راپور له مخې، دا نښته بیا د ورځې په شاوخوا ۱:۳۰ بجو یو ځل بیا تکرار شوې ده.

په سیمه کې عیني شاهدان وايي چې د درنو وسلو او توپچي ډزو غږونو د ډيورنډ کرښې دواړو غاړو ته ځایي خلکو کې ویره خپره کړې.

د راپور له مخې، د چمن اړوند د لقمان، جهانګیر، باچا کليو او حاجي غفورزۍ اوسېدونکو خپل کورونه پرېښي او خوندي سیمو ته کډه شوي دي.

بل لور ته، په چمن کې د روغتونونو له لوري بېړنی حالت اعلان شوی، خو روغتیايي سرچینې وایي چې تر اوسه کوم ټپي روغتون ته نه دی وروړل شوی.

پاکستاني پوځي سرچینو بیا ادعا کړې، چې نښته هغه مهال پیل شوه کله چې د افغانستان له لوري د تحریک طالبان پاکستان (ټي ټي پي) وسله‌والو د پاکستان خاورې ته د داخلېدو هڅه وکړه، چې په وینا یې امنیتي ځواکونو پرې ډزې وکړې. د دغو سرچینو په وینا، په نښته کې اته وسله‌وال وژل شوي دي.

خو ځایي اوسېدونکي بیا وایي چې د دواړو لورو له خوا د توپچي درنې ډزې سره تبادله شوي.

د راپورونو له مخې، د پولې په شاوخوا لسګونو کلیو کې د خلکو ترمنځ د وېرې او اضطراب فضا خپره شوې او ژوند په ټپه درېدلی دی.

د راپورونو له مخې؛ پولیسو یادې ښځې د کراچۍ پرېس کلب مخې ته د اعتراض پرمهال نیولې وې. ویل کېږي، چې دغه اعتراض د فوزیه بلوڅ د ورور دادشاه د جبري ورکېدو پر ضد شوی و.

پولیسو محکمې ته ویلي، چې دغه ښځو د قانون خلاف په هغه سیمې کې چې عامه تګ‌راتګ پرې منع دی لاریون کړی او د دولتي ادارو پر ضد یې شعارونه ورکړي دي. خو د هغوی وکیل له محکمې غوښتنه کړې، چې دغه فعالانې دې خوشې شي.

محکمې وروسته دغه پنځه ښځې په ضمانت خوشې کړې او پولیسو ته یې لارښوونه کړې، چې د قضیې د څېړنې راپور په ټاکلي وخت کې وړاندې کړي. ورته مهال د دغه فعالانو وکیل ادعا کړې، چې د فوزیه بلوڅ ورور (د اپرېل په ۲۱مه) تښتول شوی او پولیسو د دغه پېښې د ثبت غوښتنلیک نه‌دی منلی.
له بل پلوه د بلوڅانو د یووالي غورځنګ ګڼ فعالان له یو کال راهیسې د پاکستان په زندانونو کې د حکومت پرضد د خپلو لاریونونو له امله بندیان دي. تر دې وړاندې د بلوڅانو د یووالي غورځنګ مشرې ماهرنګ بلوڅ ویلي و، د دوی د فعالیتونو له امله يې کورنۍ ځورول کېږي.
د پاکستان په زندان کې دغه زنداني فعاله وایي:« زه له یوه کال راهیسې په انفرادي بند خونه کې یم. دلته چوپتیا یو داسې دروندوالی لري، چې څومره ورسره پاتې شې هغومره پر تا فشار راوړي».

د افغانستان د رسنیو ملاتړ سازمان یا (امسو) مشر حامد عبیدي د یکشنبې په ورځ (د غويي ۶مه) په جنیوا کې د ملګرو ملتونو د «شکنجې پر خلاف کمېټې» په ناسته کې په پاکستان کې د افغان کډوالو د وضعیت په اړه د یاد سازمان موندنې او اندېښنې شریکې کړې او زیاته یې کړه، چې د دغه سازمان نوې څېړنه چې ډېر ژر به خپره شي، په پاکستان کې د افغانانو بشري حقونو وضعیت بیانوي.

حامد عبیدي په دې ناسته کې وویل: «دوی د افغانانو د وضعیت په اړه یوه څېړنه چمتو کړې چې په‌کې د جبري اېستلو د پلان (ای ایف ار پي) منفي اغېزې مستندې شوې دي».

عبیدي زیاته کړه، د دوی موندنې ښيي، چې پاکستان د افغان کډوالو حقونه او ټول نړۍوال معیارونه تر پښو لاندې کړي دي.

د امسو مشر د ملګرو ملتونو د «شکنجې پر خلاف کمېټې» کې چې د پاکستان د قانون او عدالت وزیر عقیل ملک، په جېنوا کې د پاکستان سفیر او ورسره مل پلاوي هم حضور درلود د پوښتنې په بڼه مطرح کړل: «ایا پاکستان دا ارزونه کړې، چې په جبري ډول اېستل شوي افغانان په خپل هېواد کې له کومو احتمالي خطرونو، شکنجې او یا مرګ سره مخ کېدای شي»؟

حامد عبیدي د ملګرو ملتونو د شکنجې پر خلاف له کمېټې څخه وغوښتل، چې پر پاکستان فشار راوړي، څو د افغانانو د وضعیت د ارزونې لپاره یو خپلواک او بې‌پرې نظارتي میکانیزم ومني.

هغه زیاته کړه: «د اخراج د مخنیوي اصل رعایتول یوازې یو حقوقي بحث نه، بلکې د انساني کرامت د خوندیتوب یوازنۍ لار ده».

د هغه په باور، پاکستان له خطر سره د مخ افغانانو په اېستلو سره افغانان له هېڅ ډول قانوني ملاتړ پرته د خطرونو په منځ کې پرېږدي.

د یادونې وړ ده، چې د پاکستان حکومت په دې وروستیو ورځو کې سره له دې چې په جبري ډول د افغانانو د اېستنې بهیر چټک کړی، د اسلام‌اباد ډېریو ښارګوټو ته په جدي ډول سپارښتنه کړې، چې له خپلو ښارګوټو د ویزو لرونکو افغانانو په ګډون ټول افغان کډوال وباسي او هېڅ ښارګوټی د دې حق نه‌لري چې افغانانو ته د اوسېدو ځای په کرایه ورکړي.

د پاکستان حکومت دغې چارې په پاکستان کې مېشت هغه افغانان چې نورو هېوادونو ته د تګ په تمه شپې او ورځې تېروي سخت اندېښمن کړي دي.

د پاکستان د سوداګرۍ وزارت ویلي، چې د نوي حکم له مخې د سیمې د سوداګرۍ اسانتیا لپاره له پاکستان نه ایران ته نوې تجارتي لارې پرانیستل شوې دي.

د نوې پالیسۍ له مخې، د ګوادر، کراچۍ او تفتان ترانزیتي مسیرونه فعال شوي دي.

د ګوادر-ګبد لاره د ایران لپاره پرانیستل شوې او د کراچۍ-تفتان کارګو دهلیز ته هم رسمي منظوري ورکړل شوې ده. همدارنګه، له مکران نه تر ګبد پورې نوې لاره پرانېستل شوې چې د پاکستاني چارواکو په وینا، د سوداګرۍ لپاره به نورې اسانتیاوې رامنځته کړي.

د پاکستان د حکومت د نوې پرېکړې له مخې، ګوادر بندر ته سوداګریز حیثیت ورکړل شوی او له دې ځایه تر کوټې او بیا تر تفتان پورې اوږد ترانزیتي دهلیز جوړ شوی دی.

د حکم له مخې، د ترانزیتي مالونو لپاره مالي تضمین ورکول اړین دي.