شاه محمود میاخېل: د پاکستان تازه بریدونه د ملکي تلفاتو ترڅنګ د سیمهییز کړکېچ ګواښ زیاتوي
د جمهوریت پر مهال د دفاع وزارت سرپرست شاه محمود میاخېل ویلي، چې پاکستان یو ځل بیا په کونړ او سپین بولدک بریدونه کړي، چې پکې ملکي ځایونونه په نښه شوي دي. هغه دا اقدامات د بشري حقونو ښکاره سرغړونه بللې او خبرداری یې ورکړی چې دا ډول کړنې سیمه له جدي بحران سره مخ کولی شي.
شاه محمود میاخېل په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي، چې د پاکستاني ځواکونو په برید کې د کونړ د سید جمالالدین افغان پوهنتون هم زیانمن شوی او په وینا یې، مخکې تر دې هم د کابل پر یوه نشهيي توکو د درملنې پر روغتون او نورو تاسیساتو بریدونه شوي، چې له امله یې «سلګونه بېګناه کسان» وژل شوي دي.
میاخېل دا اقدامات «د بشري حقونو جنایتونه» بللي او ټینګار یې کړی چې دا ډول کړنې د نړیوالو منل شوو قوانینو ښکاره نقض دی.
هغه همداراز د سیمې هېوادونو او نړیوالې ټولنې پر چوپتیا نیوکه کړې او ویلي یې دي چې که د پاکستان له لوري د ډيورنډ پولې هاخوا بریدونه او تاوتریخوالی دوام وکړي، نو دا وضعیت کولی شي په یوه لوی سیمهییز بحران بدل شي، چې اغېزې به یې له ګاونډیو هېوادونو ورهاخوا هم وغځېږي.
میاخېل په خپلو څرګندونو کې ادعا کړې چې پاکستان په تېر کې د سیمې د سختدریځۍ او افراطیت په رامنځته کېدو کې رول لرلی او اندېښنه یې ښودلې چې دا تګلارې اوس هم په نوې بڼه تکرارېږي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
