د بشري حقونو بنسټ: پر کونړ د پاکستاني پوځ بریدونه د تاوتریخوالي اندېښمنوونکې بڼه ښيي

د سره صلیب نړیوالې کمېټې په ایکس خواله رسنۍ ویلي، چې د دې ادارې اړوند ټیمونو د افغانستان په نورستان ولایت کې د کامدېش ولسوالۍ روغتون ته طبي مرسته رسولې ده.

د معلوماتو له مخې، دا مرسته وروسته له هغه ترسره شوې چې یاد روغتون د څو اوونیو لپاره د طبي توکو له کمښت سره مخ و، چې له امله یې د روغتیايي خدماتو وړاندې کول اغېزمن شوي وو.

دغه کمیټې ویلي، په دې مرستو کې درمل، د رګونو د مایعاتو (انفیوژن) محلولونه، د زرق لپاره مواد، بنداژونه، د ټپونو د ګنډلو سیټونه، د سترېلیزېشن وسایل او د جراحي د تخلیې تجهیزات شامل دي.

دغه اداره زیاتوي چې د دې مرستو موخه د روغتیايي کارکوونکو ملاتړ او د ناروغانو لپاره د اړینو درملنو د دوام ډاډمنول دي.

نرګس نهان په ایکس خواله رسنۍ کې ویلي، چې په افغانستان کې د تېرو حکومتونو د سقوطونو اصلي لاملونو کې یو هم د سیاسي جوړښت او د حکومتولۍ ناسمې کړنې وې.

هغې زیاته کړې چې دا جوړښتونه په کابل کې د یوې محدودې ډلې د غوښتنو او ګټو پر بنسټ جوړ شوي وو، په داسې حال کې چې د ټولنې د نورو قشرونو، په ځانګړي ډول ښځو، ځوانانو او ولایتونو اړتیاوې او واقعیتونه پکې له پامه غورځول شوي وو.

د هغې په وینا، همدې حالت د ولس او حکومت ترمنځ واټن دومره زیات کړ چې خلک نور د نظام ملاتړ ته نه هڅول کیدل.

نرګس نهان ټینګار کړی چې هېڅ حکومت د خلکو له رښتیني ملاتړ پرته نه شي پاتې کېدای.

هغې ویلي، افغانستان تر بل هر وخت زیات داسې نظام ته اړتیا لري چې د هېواد ټولنیز، جنسیتي، قومي او جغرافیایي تنوعات په پام کې ونیسي او د شفافیت، حساب ورکونې او د خلکو له اړتیاوو سره تړلی وي.

نوموړې وړاندې ویلي چې د راتلونکي سیاسي نظام جوړښت باید د یوې محدودې ډلې د شخصي خوښې پر بنسټ ونه ټاکل شي، بلکې باید د مسلکي او پراخو بحثونو، علمي غونډو او د نورو هېوادونو له بریالیو تجربو د ګټې اخیستنې له لارې وټاکل شي.

هغې زیاته کړې چې هدف باید داسې نظام وي چې د بېلابېلو قومي ډلو د څو محدودو کسانو د ګټو لپاره نه، بلکې د هېواد د اساسي ستونزو د حل لپاره کار وکړي.

نرګس نهان ویلي، داسې نظام باید رامنځته شي چې د ملي مشارکت ترڅنګ د ټولو وګړو، په ځانګړي ډول ښځو او ځوانانو لپاره عدالت او هوساینه تضمین کړي او د تلپاتې ثبات زمینه برابره کړي.

شاه محمود میاخېل په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي، چې د پاکستاني ځواکونو په برید کې د کونړ د سید جمال‌الدین افغان پوهنتون هم زیانمن شوی او په وینا یې، مخکې تر دې هم د کابل پر یوه نشه‌يي توکو د درملنې پر روغتون او نورو تاسیساتو بریدونه شوي، چې له امله یې «سلګونه بې‌ګناه کسان» وژل شوي دي.

میاخېل دا اقدامات «د بشري حقونو جنایتونه» بللي او ټینګار یې کړی چې دا ډول کړنې د نړیوالو منل شوو قوانینو ښکاره نقض دی.

هغه همداراز د سیمې هېوادونو او نړیوالې ټولنې پر چوپتیا نیوکه کړې او ویلي یې دي چې که د پاکستان له لوري د ډيورنډ پولې هاخوا بریدونه او تاوتریخوالی دوام وکړي، نو دا وضعیت کولی شي په یوه لوی سیمه‌ییز بحران بدل شي، چې اغېزې به یې له ګاونډیو هېوادونو ورهاخوا هم وغځېږي.

میاخېل په خپلو څرګندونو کې ادعا کړې چې پاکستان په تېر کې د سیمې د سختدریځۍ او افراطیت په رامنځته کېدو کې رول لرلی او اندېښنه یې ښودلې چې دا تګلارې اوس هم په نوې بڼه تکرارېږي.

هغه زیاته کړې چې «پاکستان په سیمه کې د ترهګرۍ او افراطیت د روزلو تورونه لري، خو هڅه کوي د دې ستونزو پړه پر افغانستان واچوي.»

هغه په پای کې د ملګرو ملتونو، د امریکا بهرنیو چارو وزارت، اروپایي ټولنې او نورو نړیوالو ادارو ته هم اشاره کړې او د هغوی پام یې دې مسلې ته اړولی دی.

فضل هادي مسلمیار په خپل ایکس پوسټ کې ویلي چې پاکستاني پوځ د کونړ ولایت د سید جمال‌الدین افغان پوهنتون پر لیلیه برید کړی، چې له امله یې یو شمېر محصلین وژل شوي او ټپیان شوي دي.

هغه دغه بریدونه په سختو ټکو غندلي او ویلي یې دي چې دا ډول اقدامات د ملکي او عامه ځایونو پر ضد ترسره شوي، چې هېڅ ډول توجیه نه لري او د نړیوالو اصولو ښکاره خلاف عمل دی.

مسلمیار ویلي، چې دی د قربانیانو له غمجنو کورنیو سره ځان په دې درانه غم کې شریک بولي او د هغوی کورنیو ته یې د تسلیت مراتب وړاندې کړي دي، همدارنګه ټپیانو ته یې د عاجلې شفا هیله څرګنده کړې ده.

هغه د ایکس په دغه پوسټ کې پر نړیوالې ټولنې، ملګرو ملتونو او د امنیت شورا غږ کړی چې د پاکستان له پوځي رژیم څخه د دې ډول “خپلسرو بریدونو” په اړه پوښتنه وکړي، چې په وینا یې ملکي ځایونه په نښه کوي.

ضیاالحق امرخېل د پاکستان دا کړنه یوه لویه توطیه بولي.

نوموړي ټینګار کړی چې نړیواله ټولنه باید اجازه ورنه کړي چې افغانان د دغې توطیې قرباني شي.

هغه له نړیوالو غوښتي چې د پاکستان بمبارۍ وغندي او ژر تر ژره اقدام وکړي. امرخېل خبرداری ورکړی چې د دغو بریدونو دوام به د سیمې ثبات ته ستر ګواښ وي.

افغانستان انټرنشنل ته د کونړ د دولتي روغتون سرچینو ویلي، د پاکستان د تازه بریدونو له امله لږ تر لږه ۷ کسان وژل شوي او ۷۵ نور ټپیان شوي دي.

د معلوماتو له مخې، په قربانیانو کې ښځې او ماشومان هم شامل دي.