بښنې نړیوال سازمان: افغان ښځې هم طالبانو او هم نړیوالو ورزشي بنسټونو له پامه غورځولي
د بښنې نړیوال سازمان ویلي، چې افغان ښځې دوه ځله زیانمنې شوې دي؛ یو ځل طالبانو له خپلو کورونو او ډګرونو وشړلې او بل ځل نړیوالو ورزشي بنسټونو پرې سترګې پټې کړې. د یاد سازمان د اقتصادي او ټولنیز عدالت مشر ویلي، د افغان ښځو د فوټبال لوبډلې رسمي پېژندنه د عدالت پر لور یو مهم ګام دی.
سټیو کاکبرن په یوه لیکلي بیان کې ټینګار کړی، چې د ښځو د ملي لوبډلې رسمیت به یوازې د سپورتي حقونو خبره نه وي، بلکې د هغو ښځو د ستړیا او مقاومت د درناوي مانا هم لري چې د طالبانو تر واک لاندې له سیستماتیکو محدودیتونو سره مخ دي. هغه ویلي: «کله چې نړیواله ټولنه سترګې نه پټوي، بدلون ترلاسه کېدای شي.»
د بخښنې نړیوال سازمان په خپلو څرګندونو کې له نړیوالو ورزشي ادارو غوښتي چې د افغانو ښځینه ورزشکارانو د ګډون او استازیتوب خنډونه لیرې کړي او هغو ټیمونو ته واضح چوکاټونه او ملاتړ برابر کړي چې له هېواده د ایستلو او ګواښ له امله په تبعید کې فعالیت کوي. سازمان زیاته کړه چې د رسمیت موضوع باید له عملي اسانتیاوو، مالي ملاتړ او د خوندیتوب له تضمینونو سره مل وي.
دغه بشري حقونو سازمان همدارنګه پر هغو بنسټونو غږ کړی چې د نړیوالو سیالیو تنظیموونکي دي، څو د ښځو د ګډون حق ته په شفافو میکانیزمونو کې ځای ورکړي او د جندر پر بنسټ تبعیض ته صفر زغم عملي کړي. امنستي ویلي چې د ورزش په ډګر کې د افغانو ښځو د حقونو خوندیتوب د نړیوالو مکلفیتونو یوه برخه ده او د بېپروايي دوام به نور زیانونه وزېږوي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
