د داعش ډلې افغان غړی شریف الله د کابل پر هوایي ډګر د برید قضیه کې مجرم وپېژندل شو

د اتریشي رسنیو په وینا، پلان شوې چې دا هوکړه د غویي په ۱۷مه د اتریش د کورنیو او بهرنیو چارو وزیرانو د ازبکستان د سفر پر مهال لاسلیک شي. د دې تګلارې له مخې به افغان پناه‌غوښتونکي لومړی ازبکستان ته انتقالېږي او وروسته به له هغه ځایه افغانستان ته استول کېږي.

اتریشي ورځپاڼې «دی پرس» لیکلي، چې دا طرحه د کډوالو د ایستلو لپاره د «منځګړي هېواد» د کارولو یوه نوې بڼه ګڼل کېږي، څو د مستقیمو ستنولو حقوقي او سیاسي محدودیتونه کم کړي.

د اتریش حکومت د دې طرحې ملاتړ د خپلو سختو کډوالۍ پالیسیو یوه برخه بولي، چې له مخې یې غواړي د پناه‌غوښتونکو د شمېر کمولو لپاره لا اغېزمن اقدامات وکړي.

د اتریش د کورنیو چارو وزیر، ګرهاډ کارنر ویلي،چې دا ګام به د اخراج پروسه لا منظمه او پراخه کړي، او د هغه په وینا هېواد یې غواړي د پناه‌غوښتنې په برخه کې سخت دریځ وساتي.

خو د بشري حقونو د بنسټونو له نظره، دا ډول تګلارې د کډوالو د خوندیتوب په اړه نوي خطرونه رامنځته کولی شي، په ځانګړي ډول هغه کسان چې افغانستان ته د ستنېدو له جدي امنیتي ګواښونو سره مخ دي.

اتریش له تېر کال راهیسې د یو شمېر افغان وګړو د ایستلو لړۍ پیل کړې، چې دا بهیر په اروپا کې د کډوالۍ د سیاستونو د سختېدو یوه برخه بلل کېږي.

د ننګرهار ولایت لپاره د طالبانو امنیه قومندانۍ د چهارشنبې په ورځ (د غويي ۹مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، دغه کس تېره شپه (سې‌شنبه د غويي ۸مه) د سره‌رود ولسوالۍ په شمشپور سیمه یو تعویذګر په دې تور وژلی چې د تعویذونو په وسیله یې کورنۍ ورسره دښمنه کړې وه.

د خبرپاڼې له‌مخې، یاد کس له پېښې وروسته له سیمې تښتېدلی وو، خو بالاخره د طالبانو له لوري نیول شوی دی.

په خبرپاڼه کې رغلي: «نیول شوي کس پر خپل جرم اعتراف کړی او ادعا یې کړې چې مقتول پرې تعویذونه کړي وو او د ده کورنۍ یې ورسره دښمنه کړې وه».

له دې سره سم، د دغه ولایت د جلال‌اباد ښار د اوومې امنیتي حوزې اړوند سیمه کې یو بل کس چې خپل د تره زوی یې له لفظي شخړې وروسته د چاقو په وسیله وژلی وو، هم نیول شوی دی.

طالبانو ویلي، یاد کسان به تر لومړنیو پوښتنو او ګروېږونو وروسته عدلي او قضايي ادارو ته وسپاري.

دغه پېښه چې شاوخوا دوه میاشتې مخکې رامنځته شوې، له امله یې له ۱۶۵څخه ډېر کسان وژل شوي وو، چې ډېری یې ماشومان وو.

هېګست دا څرګندونې د امریکا د استازو جرګې د ډیموکراټ غړي رو کانا د پوښتنو په ځواب کې کړې، چې د دې برید د انساني تلفاتو او پایلو په اړه یې وضاحت غوښته.

هغه دا پېښه «خواشینوونکې» بللې او ویلي یې دي چې د دې ډول پېښو لپاره هېڅ مادي ارزښت نه شي ټاکل کېدای.

هېګست تېره میاشت ویلي وو،چې د امریکا پوځ د دې پېښې د څېړلو لپاره د مرکزي قوماندې (سنتکام) څخه بهر یو جنرال ګومارلی دی، څو بشپړه څېړنه وکړي.

خو هغه د چهارشنبې په ورځ (غوایي ۹مه) د کانګرس په ناسته کې د پېښې د رامنځته کېدو د علت په اړه له وضاحت ورکولو ډډه وکړه او بیا یې ټینګار وکړ چې امریکا ملکي وګړي هدف نه ګرځوي.

دغه پېښه په نړیواله کچه د ملکي تلفاتو او پوځي عملیاتو د پایلو په اړه جدي اندېښنې راپورته کړې دي.

د دغو محصلينو په وينا، وروستی ځل دوی ته د تېر کال د تلې مياشت کې بدل اعاشه ورکړل شوې او له هغه وروسته تر اوسه پورې د پوهنتون مسولينو د دې پيسو د ورکړې لپاره هېڅ عملي ګام نه دی پورته کړی.

دغه محصلين چې له لرو پرتو ولسواليو او ولايتونو څخه د کانکور ازموينې له لارې دې پوهنتون ته داخل شوي، وايي چې د زياتېدونکي بې‌وزلۍ او اقتصادي ستونزو له امله د خونو کرايه او د خوړو لګښتونه نه شي پوره کولای.

هغوی د خپلو حقونو د اوږدمهاله ځنډ له امله ژوره اندېښنه څرګندوي او وايي چې په تخار کې د طالبانو مسؤلينو نه يوازې د دوی غوښتنو ته ځواب نه دی ورکړی، بلکې هغه محصلين يې هم په چوپتيا ګواښلي چې د خپلو حقونو غوښتنه يې کړې ده.

د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت هغه زده‌کړیالانو ته چې له لرو سيمو پوهنتون ته راځي، په ليليه کې نه اوسېږي او د اوسېدو ځای نه لري، تر دوه زره افغانیو کمې پيسې د «بدل اعاشې» تر نوم لاندې ورکوي.

په تخار پوهنتون کې يوې باخبره سرچينې هم دا ستونزه تاييد کړې او ويلي يې دي چې د پوهنتون مسؤلينو ژمنه کړې، چې د دغو پيسو يوه برخه به په راتلونکو دوو اوونيو کې ورکړل شي، خو لا څرګنده نه ده چې دا ژمنه به عملي شي که نه.

د بدل اعاشې په ورکړه کې ځنډ د دې سبب شوی چې ځينې محصلين، په ځانګړي ډول د تخار او بدخشان ولايتونو زده‌کوونکي، خپلې زده‌کړې پرېږدي او د ژوند د لګښتونو د برابرولو لپاره د سرو زرو په کانونو کې سخت کار ته مخه کړي.

طالبان په تېرو څو کلونو کې د دولتي کارکوونکو د معاشونو او حقونو په منظم ورکړه کې پاتې راغلي دي. که څه هم دا ډله ادعا کوي چې د حکومت بودجه له کورنيو عوايدو برابروي، خو دا نه روښانوي چې ولې د ښوونکو معاشونه او د مستحقو محصلينو لګښتونه پر وخت نه شي ورکولای.

نعیمي پر اېکس پاڼه یو پوسټ کې دا بریدونه قصدي بللي او ټینګار یې کړی چې «پر ښوونځیو او پوهنتونونو بریدونه جګړه نه ده؛ ښکاره جنګي جنایتونه دي». ده وویل چې بازارونه تړل شوي، د خلکو عادي ژوند ټکنۍ شوی او د مېرمنو او ماشومانو په ګډون ګڼ افغانان قربانیان شوي دي.

د هغه په وینا، پاکستان په نږدې وختونو کې څو ځله له نړیوالو اصولو سرغړونه کړې او د بشري حقونو د نقض تکراري تګلاره یې خپله کړې ده.

هغه ادعا وکړه چې تر دې مخکې هم د پاکستاني بریدونو له امله د کونړ په بریکوټ کې ماشومان له خپلو ټولګیو شړل شوي وو او اوس په اسعداباد کې تعلیمي بنسټونه او استوګنځایونه په نښه کېږي. نعیمي وویل، چې دغه ډول بریدونه د افغانانو د زده‌کړو او د راتلونکې له هیلې د محرومولو هڅه ده او باید پر وړاندې یې جدي دریځ ونیول شي.

د نسکور شوي جمهوري نظام دې پخواني چارواکي له ملګرو ملتونو او نړیوالې ټولنې یې وغوښتل چې «ژر تر ژره د دغو بریدونو په اړه خپلواکه څېړنه وکړي، په واضحه توګه یې وغندي او د افغان ملکي وګړو د ساتنې لپاره بېړني ګامونه پورته کړي».

هغه له طالبانو څخه هم وغوښتل چې د نجونو د زده‌کړو پر مخ د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې بېرته پرانیزي، او ټینګار یې وکړ چې د بحران د ختمېدو یوازینی دوامدار قوت ملي یووالی، متقابل درناوی او اتحاد دی.