په ننګرهار کې یوه کس یو تعویذګر په کورنۍ کې یې د شخړو د رامنځته کولو په تور وژلی دی

د دغو محصلينو په وينا، وروستی ځل دوی ته د تېر کال د تلې مياشت کې بدل اعاشه ورکړل شوې او له هغه وروسته تر اوسه پورې د پوهنتون مسولينو د دې پيسو د ورکړې لپاره هېڅ عملي ګام نه دی پورته کړی.

دغه محصلين چې له لرو پرتو ولسواليو او ولايتونو څخه د کانکور ازموينې له لارې دې پوهنتون ته داخل شوي، وايي چې د زياتېدونکي بې‌وزلۍ او اقتصادي ستونزو له امله د خونو کرايه او د خوړو لګښتونه نه شي پوره کولای.

هغوی د خپلو حقونو د اوږدمهاله ځنډ له امله ژوره اندېښنه څرګندوي او وايي چې په تخار کې د طالبانو مسؤلينو نه يوازې د دوی غوښتنو ته ځواب نه دی ورکړی، بلکې هغه محصلين يې هم په چوپتيا ګواښلي چې د خپلو حقونو غوښتنه يې کړې ده.

د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت هغه زده‌کړیالانو ته چې له لرو سيمو پوهنتون ته راځي، په ليليه کې نه اوسېږي او د اوسېدو ځای نه لري، تر دوه زره افغانیو کمې پيسې د «بدل اعاشې» تر نوم لاندې ورکوي.

په تخار پوهنتون کې يوې باخبره سرچينې هم دا ستونزه تاييد کړې او ويلي يې دي چې د پوهنتون مسؤلينو ژمنه کړې، چې د دغو پيسو يوه برخه به په راتلونکو دوو اوونيو کې ورکړل شي، خو لا څرګنده نه ده چې دا ژمنه به عملي شي که نه.

د بدل اعاشې په ورکړه کې ځنډ د دې سبب شوی چې ځينې محصلين، په ځانګړي ډول د تخار او بدخشان ولايتونو زده‌کوونکي، خپلې زده‌کړې پرېږدي او د ژوند د لګښتونو د برابرولو لپاره د سرو زرو په کانونو کې سخت کار ته مخه کړي.

طالبان په تېرو څو کلونو کې د دولتي کارکوونکو د معاشونو او حقونو په منظم ورکړه کې پاتې راغلي دي. که څه هم دا ډله ادعا کوي چې د حکومت بودجه له کورنيو عوايدو برابروي، خو دا نه روښانوي چې ولې د ښوونکو معاشونه او د مستحقو محصلينو لګښتونه پر وخت نه شي ورکولای.

نعیمي پر اېکس پاڼه یو پوسټ کې دا بریدونه قصدي بللي او ټینګار یې کړی چې «پر ښوونځیو او پوهنتونونو بریدونه جګړه نه ده؛ ښکاره جنګي جنایتونه دي». ده وویل چې بازارونه تړل شوي، د خلکو عادي ژوند ټکنۍ شوی او د مېرمنو او ماشومانو په ګډون ګڼ افغانان قربانیان شوي دي.

د هغه په وینا، پاکستان په نږدې وختونو کې څو ځله له نړیوالو اصولو سرغړونه کړې او د بشري حقونو د نقض تکراري تګلاره یې خپله کړې ده.

هغه ادعا وکړه چې تر دې مخکې هم د پاکستاني بریدونو له امله د کونړ په بریکوټ کې ماشومان له خپلو ټولګیو شړل شوي وو او اوس په اسعداباد کې تعلیمي بنسټونه او استوګنځایونه په نښه کېږي. نعیمي وویل، چې دغه ډول بریدونه د افغانانو د زده‌کړو او د راتلونکې له هیلې د محرومولو هڅه ده او باید پر وړاندې یې جدي دریځ ونیول شي.

د نسکور شوي جمهوري نظام دې پخواني چارواکي له ملګرو ملتونو او نړیوالې ټولنې یې وغوښتل چې «ژر تر ژره د دغو بریدونو په اړه خپلواکه څېړنه وکړي، په واضحه توګه یې وغندي او د افغان ملکي وګړو د ساتنې لپاره بېړني ګامونه پورته کړي».

هغه له طالبانو څخه هم وغوښتل چې د نجونو د زده‌کړو پر مخ د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې بېرته پرانیزي، او ټینګار یې وکړ چې د بحران د ختمېدو یوازینی دوامدار قوت ملي یووالی، متقابل درناوی او اتحاد دی.

ملالې یوسفزۍ د چهارشنبې په ورځ (غویي ۹مه) د سکاټلنډ له لومړي وزیر جان سویني سره تر لیدنې وروسته ویلي، چې افغان ښځې او نجونې نږدې پنځه کاله کېږي د طالبانو تر واکمنۍ لاندې له سختو محدودیتونو سره مخ دي او ډېری هېوادونو د دوی د وضعیت په اړه «چوپتیا» غوره کړې ده.

هغې ویلي، چې په افغانستان کې ښځې د زده‌کړې او کار له حق څخه محرومې شوې دي او حتی د عامه حضور یا د زده‌کړو هڅې هم د محدودیتونو او مجازاتو سبب ګرځي.

د ملالې په وینا، وضعیت ورځ تر بلې خرابېږي او نړیواله ټولنه باید ژر تر ژره عملي اقدام وکړي.

هغې ټینګار کړی، چې د «جنسیتي اپارتاید» د نړیوالو قوانینو له مخې رسمیت پېژندل کولای شي طالبان د خپلو کړنو مسؤل وګرځوي او هېوادونه اقدام ته وهڅوي.

په همدې حال کې، جان سویني په دې لیدنه کې ژمنه کړې، چې د جنسیتي اپارتاید د جرم‌پېژندنې هڅو ملاتړ به کوي.

د دواړو لورو په ګډه اعلامیه کې د طالبانو د ښځو پر وړاندې سیاستونه غندل شوي او هغه د ښځو له اساسي حقونو څخه سیستماتیک محرومیت بلل شوی دی.

ملالې یوسفزۍ همداراز غوښتنه کړې، چې افغان ښځې دې په نړیوالو مذاکراتو کې له طالبانو سره شاملې شي او ټینګار یې کړی، چې دا مسله یوازې د افغانستان نه، بلکې د نړیوالو بشري حقونو موضوع ده او د ټولو هېوادونو، په ځانګړي ډول اسلامي هېوادونو، ملاتړ ته اړتیا لري.

له هغه راهیسې چې طالبان بیا پر افغانستان واکمن شوي، د ښځو پر ژوند بې‌ساري محدودیتونه لګېدلي دي. په لومړنیو پرېکړو کې د شپږم ټولګي څخه پورته د نجونو زده‌کړې بندې شوې، چې نږدې پنځه کاله وروسته هم دوام لري او میلیونونه نجونې له زده‌کړې بې‌برخې پاتې دي.

د سرچینو په وینا، په دې غونډه کې له طالب پلوه کسانو سربېره، د پاکستان سناتور عبدالقدیر خان، د پاکستان پخوانۍ سناتوره ستاره ایاز، د افغانستان لپاره د پاکستان پخوانی ځانګړی استازی اصف دُرانی، په افغانستان کې د پاکستان پخوانی سفیر منصور احمد خان او پاکستانی خبریال حامد میر ګډون لري.

100%

د دغو پنځو پاکستانیانو په حضور کې د غونډې د عمومي ستېج تر شا بنر یا پردې کې د پاکستان له نقشې «ګلګېت بلتیستان» او له هند سره د لانجمنې سیمې «کشمیر» او همداراز د «بلوچستان» یوه برخه لرې کړاې شوې دي.

په لاندنیو نقشو کې په ښکاره توګه ښکاري چې د دغې غونډې نقشه له اصلي نقشې سره څومره توپیر لري او کومې سیمې یې لرې کړای شوې دي.

100%

د سرچینو په وینا، دغه غونډه د طالبانو او د پاکستان حکومت په تایید او د ترکیې په منځګړیتوب او ملاتړ جوړه شوې ده. د دې غونډې په اجنډا کې د تحریک طالبان پاکستان او داعش فعالیتونه، پر ډیورند کرښې نښتې او د پاکستان بریدونه، اقتصادي او د افغان کډوالو اړوند مسایل شامل دي.

دغه خبرې هم په داسې حال کې روانې دي، چې د طالبانو او د پاکستان د استازو تر منځ په دوحه، استانبول، ریاض او اورومچي کې څو پړاویزو خبرونو څه پایله نه‌ده ورکړې او د افغانستان پر ختیځو سیمو د پاکستان بریدونه دوام لري او له امله یې عام ولس ته مرګ‌ژوبله هم اوښتې ده.

په استانبول کې د طالبانو او پاکستان ترمنځ غیررسمي خبرې اترې کیږي | افغانستان انټرنشنل پښتو

له دې سربېره داسې راپورونه هم شته، چې پاکستان د طالبانو له مخالفانو سره خپلې اړیکې پراخې کړي او ځينې طالب ضد جریانونه په پاکستان کې د یوه سیاسي دفتر پرانېستلو ته هم لېواله دي.

اروپايي ټولنې، پرون د چهارشنبې په ورځ (غویي ۸مه) د دواړو لورو د بهرنیو چارو وزیرانو د ۲۵مې غونډې په پای کې په یوه ګډه اعلامیه کې ویلي، چې په افغانستان کې باید د ټولو وګړو د بشري حقونو او بنسټیزو ازادیو درناوی وشي.

په اعلامیه کې راغلي: «موږ د داسې یو ټول‌شموله او بشپړ استازي حکومت پر جوړېدو ټینګار کوو، چې د قانون پر حاکمیت، د بشري حقونو درناوي او د افغانستان د ټولو اوسېدونکو د بنسټیزو ازادیو پر بنسټ ولاړ وي.»

دغه ګډه اعلامیه همداراز ټینګار کوي، چې باید د افغانستان په ټولو سیمو کې ټولو خلکو ته د بشري مرستو بې‌قیده او بې‌خنډه لاسرسی تضمین شي.

په دې غونډه کې د افغانستان د روان وضعیت او تاوتریخوالي ته هم اشاره شوې او له ټولو لورو غوښتنه شوې، چې زغم وښيي او د تاوتریخوالي د کمولو لپاره هڅې وکړي.

د سوېل ختیځې اسیا هېوادونو ټولنېاو اروپايي ټولنې غړو هېوادونو همداراز د افغانستان د روان بشري کړکېچ د حل لپاره د نړیوالو مرستو پر دوام ټینګار کړی او په دې برخه کې یې خپل ملاتړ څرګند کړی دی.