د بلوچستان ایالت نصیراباد ولسوالۍ کې د سختو ورښتونو او تندر پرېوتو دوو جلا، جلا پېښو کې لږترلږه څلور کسان مړه شوي او شاوخوا ۲۰۰ څاروي لهمنځه تللي دي. د معلوماتو له مخې؛ دغه پېښې د سېشنبې په ورځ د سختو ورښتونو او تندر پرېوتو له امله په بېلابېلو سیمو کې رامنځته شوې.
د یادونې وړ ده، چې په پالیاني کلي کې پر یوه کور د تندر پرېوتو له امله درې کسان مړه او یو بل ټپي شوی دی. ځایي چارواکي وایي، په مړو شويو کسانو کې دوه کانکېندونکي هم شامل دي.
همدارنګه، په منجوشوري سیمه کې هم د تندر پرېوتو په یوې بلې جلا پېښه کې یو کس مړ او یو بل ټپي شوی دی.
د طالبانو د لوړو زدهکړو وزیر ندا محمد ندیم په کونړ کې د یوې دیني جامعې اړوند غونډه کې پر کونړ د پاکستان وروستي بریدونه غندلي او ویلي یې دي، چې دغه ډول بریدونه د افغانانو روحیه نهشي خرابولی. پر کونړ د پاکستان په پروني بریدونو کې ۷ کسان وژل شوي او ۷۵ نور ټپیان شوي دي.
د طالبانو لوړو زدهکړو وزارت د سېشنبې په ورځ (د غويي ۸مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، ندا محمد ندیم په کونړ کې د عبدالله بن عباس دیني جامعې له رهبرۍ سره په کتنه کې پر کونړ د پاکستان وروستي بریدونه وغندل او زیاته یې کړه: «په دې ډول بریدونو د افغانانو روحیه نهخرابیږي او تر دې په سختو حالاتو کې هم فاضلانو، محصلینو او زدهکوونکو خپلو درسونو ته دوام ورکړی دی».
هغه تر دې مخکې د کونړ په اسعداباد ښار کې د سید جمال الدین افغاني پوهنتون د وروستۍ پېښې د ټپي شویو محصلانو د پوښتنې پر مهال ویلي، چې دوی کمزوري نهدي، خو غچ به «د وخت په تناسب» اخلي.
د افغانستان د وسلهوالو ځواکونو پخواني ویاند اجمل عمر شینواري له افغانستان انټرنشنل سره په مرکه کې ویلي، له تېرو ۵۰ کلونو راهیسې د افغانستان د پرمختګونو پر اړوندو بنسټونو بریدونه کړي دي.
د یادونې وړ ده، چې پاکستاني ځواکونو تېره شپه د کونړ پر مرکز او ولسوالیو د درندو وسلو بریدونه وکړل او له امله یې ۷ تنه ملکیان وژل شوي او تر ۷۵ پورې نور ټپیان شوي دي.
د پاکستان له خوا د افغانستان پر خاوره د توغندیزو بريدونو له دوام سره سم د بشري حقونو څار بنسټ يو ځل بیا ټینګار کړی، چې اسلاماباد او طالبان باید د ملکي وګړو خوندیتوب ته پام وکړي. همدا تېره ورځ هم پاکستان پر کونړ توغندیز بریدونه کړي او ملکي وګړو ته یې مرګ ژوبله اړولې ده.
دې بنسټ د سېشنبې په ورځ (د غويي ۸مه) په خپله اېکسپاڼه لیکلي، چې په وسلهوالو شخړو کې ټولې ښکېلې خواوې مکلفې دي، چې د پوځي عملياتو پر مهال «په پرلهپسې توګه لازم احتياط» وکړي، څو ملکي وګړو ته زیان ونهرسېږي.
د بشري حقونو څار بنسټ خبرداری ورکړ، چې د دې اصل نه مراعت کولی شي د انساني تلفاتو لامل شي او د ملکي وګړو د حقونو جدي سرغړونه رامنځته کړي. دغه بنسټ له ټولو خواوو غوښتي، چې د عامو خلکو پر وړاندې د خطرونو د کمولو لپاره لازم ګامونه واخلي.
پر کونړ د پاکستان په پروني بریدونو کې لږ تر لږه ۷ ولسي وګړي وژل شوي او ۷۵ نور یې ټپیان شوي دي.
پاکستان له تېرو څو میاشتو راهیسې پر افغانستان هوایي او توغندیز بریدونه پیل کړي، چې له امله یې سلګونه ملکي وګړي وژل شوي دي.
د بشري حقونو نړیوالو سازمانونو هم د پاکستان دغه بریدونه غندلي او غوښتنه یې کړې، چې باید ژر تر ژره یې ودروي.
د بلوڅانو د یووالي غورځنګ مشرې ماهرنګ بلوڅ د دوشنبې په ورځ د پاکستان سترې محکمې ته عریضه وړاندې کړې؛ څو د هغې پر ضد د ترهګرۍ ضد قانون له مخې درج شوې قضیه کې د ضمانت نه ورکولو پرېکړه وننګوي.
د ډان ورځپاڼې د راپور له مخې؛ دغه عریضه د ماهرنګ د وکیل جبران نصیر لهخوا د بلوڅانو د یووالي غورځنګ (BYC) د مرکزي تنظیموونکي په استازیتوب ثبت شوې ده. د بلوچستان سترې محکمې د روان کال (د فبرورۍ په ۲۳مه) د ماهرنګ بلوڅ د ضمانت غوښتنه رد کړې وه او یاده قضیه د کوټې د ترهګرۍ ضد پولیسو په مرکز کې ثبت شوې وه.
د پولیسو په راپور کې چې د ۲۰۲۴کال (د جنورۍ په ۶مه) ثبت شوی، ادعا شوې چې په وار، وار غوښتنې سره ماهرنګ بلوڅ اړینو قانوني جلسو ته نهده حاضره شوې او په عامه لاریونونو او پرلتونو کې یې ګډون ته دوام ورکړی.
په دغه قضیه کې پر هغې دا تور هم لګېدلی، چې هغې د بلوچستان د ازادۍ پوځ له ډلې سره مرسته کړې او دغه قضیه د ترهګرۍ ضد قانون د اړوندو مادو له مخې ثبت شوې ده.
ماهرنګ بلوڅ اوسمهال د کوټې په زندان کې ده او لومړی ځل د ۲۰۲۴کال (د مارچ ۲۲مه) ونیول شوه او د عامه نظم د ساتنې قانون له مخې د ۳۰ ورځو لپاره په بند کې پاتې شوه، چې دغه موده دوه ځلې وغځېده. وروسته بیا د یوې بلې قضیې په تړاو هم نیول شوې وه.
د اوسنۍ قضیې له مخې؛ سره له دې چې هغه له مخکې څخه په زندان کې وه خو د ۲۰۲۵کال د اګست په ۲۱مه په رسمي ډول ونیول شوه. هغې تر دې وړاندې هم د خپلې نیونې پر ضد قانوني اقدام کړی و او د بلوچستان سترې محکمې د پرېکړې پر وړاندې یې اعتراض ثبت کړی و.
دغه قضیه په داسې حال کې سترې محکمې ته رسېدلې، چې د ماهرنګ بلوڅ د نیونې قضیې په پاکستان کې د بشري حقونو او سیاسي فعالینو غبرګونه راپارولي.
د بشري حقونو د څار سازمان پخواني مشر کینیټ روټ وایي، چې د پاکستان د توهین مذهب(د مذهب سپکاوي) قوانین د افرادو او مذهبي لږکیو پر ضد د ناوړه استفادې، د خلکو لهخوا د تاوتریخوالي او د سختو سزاوو لامل شوي، دا هغه ادعا ده چې تازه راپورونه یې هم پخلی کوي.
کینیټ روت په خپل ایکس پیغام کې ویلي، چې د پاکستان د توهین مذهب قوانین د ناوړه استفادې زمینه برابروي او د خلکو لهخوا د تاوتریخوالي، په ځانګړي ډول د مذهبي لږکیو پر ضد، سبب کېږي.
هغه زیاته کړې چې دا قوانین د افرادو پر ضد د «جعلي تورونو» د لګولو لپاره کارول کېږي، چې پایله یې د عمر قید او حتی د مرګ سزاوې دي.
دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې د مذهبي ازادۍ په اړه یو تازه راپور هم وايي، په پاکستان کې د توهین مذهب قوانین د خلکو، په ځانګړي ډول د عیسوي لږکیو، پر ضد د فشار او عدلي تعقیب لپاره کارول کېږي.
د راپور له مخې، د بهاءالدین زکریا پوهنتون پخوانی استاد جنید حفیظ له ۲۰۱۳ کال راهیسې د توهین مذهب په تور بندي دی او وروسته په ۲۰۱۹ کال کې د محکمې له خوا د مرګ سزا ورته اورول شوې ده. ویل کېږي چې هغه له نیول کېدو وروسته په اوږده موده انفرادي بند کې ساتل شوی و.
په ورته قضیه کې، د هغه مدافع وکیل راشد رحمان هم په ۲۰۱۴ کال کې د نامعلومو وسلهوالو لهخوا ووژل شو.
د راپور له مخې، په پاکستان کې د توهین مذهب په قضیو کې د مرګ سزا د دار له لارې عملي کېږي، چې بشري حقونو بنسټونه یې «شدیده او نامتناسبه سزا» بولي.
د بشري حقونو د څار سازمان د اسیا د څانګې مشرې ایلین پییرسن هم ویلي، چې د جنید حفیظ قضیه د پاکستان د توهین مذهب د قوانینو د «ناانصافه او ناوړه طبیعت څرګند مثال» دی.
کارپوهان خبرداری ورکوي چې د دې قوانینو دوام نه یوازې د بشري حقونو له معیارونو سره په ټکر کې دی، بلکې په ټولنه کې د وېش، تاوتریخوالي او وېرې فضا هم پیاوړې کوي.
د پاکستان د اطلاعاتو وزارت ویلي، چې د کونړ ولایت پر ملکي سیمو او د سید جمالالدین افغان پوهنتون د بریدونو په اړه راپورونه «بېاساس» دي او حقیقت نه لري.
دغه وزارت د دوشنبې په ورځ په یوه بیان کې ویلي، چې د یاد پوهنتون او ملکي سیمو د هدف ګرځېدو ادعاوې «سپین دروغ» دي او د خلکو د همدردۍ جلبول او د هغه څه پټول دي چې دوی یې د طالبانو له لوري د وسلهوالو ډلو ملاتړ بولي.
په بیان کې ویل شوي، چې هېڅ ډول برید پر دغه پوهنتون نه دی شوی او ټولې دغه ادعاوې جعلي دي. د پاکستان د اطلاعاتو وزارت زیاتوي، چې د دې هېواد پوځي عملیات د دقیقو استخباراتي معلوماتو پر بنسټ ترسره کېږي او هدف یې یوازې د «ترهګرو ډلو بنسټیزې زېربناوې» دي.
همداراز یاد وزارت ویلي، که په افغانستان کې کوم پوځي اقدام ترسره کېږي، هغه به په رسمي ډول اعلان شي. د دوی په وینا، داسې راپورونه د «نیابتي ډلو د ملاتړ د پټولو» لپاره خپرېږي او د بهرنیو رسنیو له خوا مبالغه کېږي.
په همدې حال کې، د طالبانو حکومت ویلي چې د پاکستان پوځ د کونړ ولایت پر ځینو سیمو توغندیز بریدونه کړي دي.
د طالبانو د ویاند مرستیال حمدالله فطرت په اېکس خواله رسنۍ کې لیکلي، چې په دې بریدونو کې ۴ملکي وګړي وژل شوي او ۷۰نور ټپیان شوي دي.
هغه همداراز ویلي، چې د سید جمالالدین افغان پوهنتون هم هغه مهال هدف ګرځول شوی، چې زدهکوونکي په ټولګیو کې حاضر وو. د طالبانو د لوړو زدهکړو وزارت بیا ویلي، چې په دې پېښه کې لږ تر لږه ۳۰محصلین ټپیان شوي دي.
د سیمې اوسېدونکي وايي، ټپیان د اسعداباد روغتون ته لېږدول شوي او د ځینو ټپیانو روغتیایي وضعیت نازک بلل شوی دی.