شاه محمود میاخېل: له پاکستان سره غیر رسمي غونډې د افغانستان دریځ کمزوری کوي
د جمهوریت پر مهال د دفاع وزارت سرپرست شاه محمود میاخېل د افغانستان او پاکستان ترمنځ د روان کړکېچ په اړه ویلي، چې له اسلاماباد سره غیر رسمي ناستې او «ټرک ټو» غونډې د افغانستان دریځ زیانمنوي او د پاکستان د دریځ د پیاوړتیا سبب ګرځي.
میاخېل په خپل ایکس پیغام کې ویلي، کله چې د دوو هېوادونو ترمنځ اړیکې ترینګلې او یا د جګړې حالت ته نږدې شي، مستقیمې او غیر رسمي خبرې باید وځنډول شي او یوازې رسمي ډیپلوماټیک چینلونه د اړیکو لپاره وکارول شي.
هغه ټینګار کړی، چې په داسې شرایطو کې د درېیم هېواد په کوربتوب غیر رسمي غونډې، که څه هم د «ټرک ټو» یا نیمه رسمي بڼه ولري، د «سیاسي سوء استفادې» لامل ګرځي. د نوموړي په وینا، د ترکیې په کوربتوب د ورته غونډو جوړېدل «هیڅ سیاسي جواز نه لري.»
میاخېل پوښتنه راپورته کړې چې ایا افغانستان او پاکستان عملاً د جګړې په حالت کې دي که نه، او زیاته کړې چې که پاکستان د افغانستان پر حریم بریدونه کوي او ملکي تاسیسات په نښه کوي، نو له دغه هېواد سره مستقیمې او غیر رسمي ناستې «د افغانستان د دریځ د کمزوري کولو» معنا لري.
هغه ویلي: «د پاکستان سره مستقیم ټرک ټو او یا ورته مجلسونه د افغانستان موقف کمزوری کوي او د پاکستان د ناروا اقداماتو د تأیید پیغام ورکوي.»
میاخېل همداراز د ترکیې په کوربتوب غونډه غندلې او ویلي یې دي چې د دې ډول غونډو انځورونه خپرول د دې لپاره کېږي چې پاکستان نړۍ ته وښيي چې ګواکې د افغانستان دننه هم د حکومت له دریځ سره مخالفت شته.
هغه ټینګار کړی چې په اوسنیو حساسو شرایطو کې باید یوازې د درېیمګړي هېواد له لارې رسمي خبرې وشي او غیر رسمي غونډې نه یوازې ستونزه نه حلوي، بلکې «پر ټپ مالګه دوړوي.»
نوموړي د افغانستان له اوسنیو چارواکو وغوښتل چې له نړیوالو تجربو زده کړه وکړي او داسې ګامونه وانخلي چې د هېواد حیثیت ته زیان ورسوي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
