سندونه؛ ملاهبت‌الله د دولتي ادارو په نومونو کې پر «ملي» کلیمې بندیز ولګاوه

د طالبانو ځینو غړو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې دا ډول څرګندونې ښیې چې هبت الله «ځان د پیغمبر په مقام سره برابر کړي.»
ملاهبت الله په خپله وروستۍ وینا کې چې متن یې د طالبانو د مالیې وزارت له خوا خپور شوی، خپلو کسانو ته ویلي: «که تاسو ما له خپل ځان څخه ګران نه ګڼئ او زما پیروي نه کوئ، نو تاسو ګناهکار یاست.» نوموړي ټینګار کړی چې د ده اطاعت د خدای او رسول له اطاعت سره برابر دی او زیاته کړې یې ده، چې د امیر له امرونو سرغړونه د شریعت له نظره د خدای او رسول د حکمونو نه منل دي.

د طالبانو ځینو غړو د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل ته ویلي، دا ډول څرګندونې د منلو نه دي، ځکه د دوی په وینا، بې قید او شرطه اطاعت یوازې د اسلام د پیغمبر شان دی.

یو لوړپوړي طالب چارواکي د نوم نه ښودلو په شرط ویلي چې د ملاهبت الله فرمانونو د دوی ډېری غړي ژور خفه کړي دي، خو د بیعت له امله نشي کولای په ښکاره دریځ ونیسي.

تر دې وړاندې په بدخشان کې د طالبانو یو پخواني چارواکي ویلي وو چې د هغه مشر سره بیعت کول چې هغه ورسره نه دی لیدلی ناسم دی.

وړاندې یوازې سراج الدین حقاني او عباس ستانکزي په ښکاره ډول پر ملاهبت الله نیوکې کړې وې.

ملاهبت الله په دغه وینا کې د سختو سزاوو خبرداری هم ورکړی او ویلي یې دي چې هیڅوک حق نه لري د ده له اجازې پرته ډالۍ ومني یا یې چا ته ورکړي. هغه د طالبانو چارواکي له هر ډول شخصي سوداګرۍ او عاید څخه هم منع کړي او ویلي یې دي چې هیڅ طالب چارواکی د پیسو ګټلو حق نه لري.

د افغانستان د خبریالانو مرکز د رسنیو د ازادۍ په درشل کې د یوه راپور په خپرولو سره ویلي، چې د تېر کال د می میاشت راهیسې د افغانستان په ۲۵ ولایتونو کې د انځورونو پر خپرولو د بندیز لګولو له امله ۸ سیمه‌ییز ټلویزیونونو خپل چارې درولې دي.

په راپور کې راغلي، چې په همدې موده کې لږ ترلږه ۱۱ رسنۍ یا رسنیز بنسټونه د محدودیتونو د نه منلو تړل شوي او د رسنیو د ملاتړو ۱۰ بنسټونه جوازونه هم لغوه شوي دي.

یاد مرکز ویلي، چې د تېرکال پر مهال طالبانو لږ تر لږه ۲۰ خبریالان او د رسنیو کارکوونکي نیولي دي او د یادې ډلې د استخباراتو ریاست د څلورو نیول شویو خبریالانو جبري اعترافونه هم خپاره کړي دي.

یاد مرکز پر رسنیو او خبریالانو د طالبانو ځپونکو بندیزونو د دوام له امله اندېښنه ښودلې او وايي، چې طالبانو د خپلواکو رسنیو پر ځای یو غږیږه سیاست لپاره تبلیغاتي شبکې رامنځته کړې دي.
د رسنیو او خبریالانو د ملاتړ دغه بنسټ د طالبانو له زندانونو څخه د ټولو خبریالانو د سملاسي خوشې کیدو غوښتنه کړې ده.

یاد مرکز له نړیوالې ټولنې هم وغوښتي چې د افغان خبریالانو او رسنیو سره په ملاتړ کې، د هیواد دننه او بهر د خپلواکو رسنیو او له ګواښ سره مخ خبریالانو لپاره سیاسي، مالي او تخنیکي ملاتړ زیات کړي.

د ۲۰۷ الفاروق قول اردو چارواکو په دغه پیغام کې ټینګار کړی، چې طالب وسلوال باید له دې وروسته د اړیکو لپاره یوازې له «ساده موبایلونو» څخه کار واخلي. د دوی په وینا، دغه پرېکړه د لوړپوړي مشرتابه له لوري شوې او له نن څخه یې پلي کول په ټولو نظامي قطعاتو کې لازمي دي.

طالبانو تر دې وړاندې هم څو ځله د ځیرکو موبایلونو پر کارولو د محدودیتونو خبره کړې وه. د دغې ډلې د لوړو زده‌کړو وزیر، ندا محمد ندیم ځیرک موبایل «دښمن» بللی و او په تعلیمي بنسټونو کې یې د هغو د کارونې د کمولو امر کړی و.

همدارنګه، تر دې وړاندې ځینو سرچینو ویلي وو چې ملا هبت‌الله د طالبانو د علماوو له شورا غوښتي چې د ځیرک موبایل د نه کارولو لپاره شرعي حل‌لاره ومومي. د راپورونو له مخې، د دغه اقدام اصلي موخه د طالبانو پر ضد د تبلیغاتو او نیوکو د خپرېدو مخنیوی دی.

د ترلاسه شویو معلوماتو پر بنسټ، د طالبانو مشر د انټرنېټي خدمتونو او ځیرکو موبایلونو له کارولو سره جدي مخالفت لري او هغه د «فساد زېږنده» بولي.

د کونړ ځینو قومي مشرانو نن شنبه، د غويي پر ۱۲مه وویل، چې د ډیورنډ کرښې ته څېرمه د سرکاڼو ولسوالۍ په ناواپاس سیمه کې د دواړو لوریو د قومي مشرانو په وروستۍ ناسته کې د اوربند پر شرایطو سلامشورې او ددې خبرو د پایلو ترلاسه کولو لپاره د ناستو پر دوام هوګړه شوې وه.

یو قومي مشر وویل، چې پاکستان د دې خبرو پرمهال د کونړ پر مرکز اسعداباد ترڅنګ پر سرګاڼو، مرورې، خاص کونړ او دانګام ولسوالیو کې د عامې پر کورونو بریدونه وکړل، چې له امله د قومي مشرانو د ناستو بهیر ګډوډ شو.

د قومي مشر په وینا، «په لومړیو ناستو کې په درېیو موضوعاتو خبرې شوې وې، لومړی به اوربند کېږي او دوهم به د کونړ ناواپاس لاره د سوداګرۍ لپاره پرانیستل کېږي».

تېره ورځ هم ځینو قومي مشرانو ویلي و، چې دوی له باجوړي مشرانو سره دوه ناستې کړې دي او هغه شرایط چې د پاکستان پوځ د اوربند لپاره وړاندې کړي وو، له طالب چارواکو سره یې شریک کړي ، خو تر اوسه د طالبانو ولایتي ادارې خبرو ته چمتووالی نه دی ښودلی. د دوی په وینا، څو ځلې یې هڅه کړې چې د کونړ له والي او نورو چارواکو سره وګوري، خو د لیدنې وخت نه دی ورکړل شوی.

د قومي مشرانو په وینا،د چترال له قومي مشرانو سره د نورستان د برګمټال او کامدېش او د کونړ د ناړۍ ولسوالۍ د قومي مشرانو له ناستې او اوربند رامنځته کېدو وروسته، د سرکاڼو او مرورې ولسوالۍ قومي مشران هم لاس په کار شوي چې د باجوړ د قومي مشرانو په منځګړتوب د چترال او نورستان د قومي مشرانو په څېر یو تړون وشي.
د وري پر ۲۴مه، د نورستان د برګمټال او کامدېش ولسوالیو پر لور د غځېدلې لارې د پرانېستلو په تړاو د نورستان او چترال د قومي مشرانو ترمنځ هوکړه وشوه. د هوکړې له مخې، چې یوه کاپي یې افغانستان انټرنشنل ته رسېدلې، دواړو خواو له ناړۍ نه تر نورستان پورې دایمي اوربند کړی.

پاکستاني پوځیانو د نورستان له قومي مشرانو نه په شفاهي ډول تضمین اخیستی چې په خپلو سیمو کې به ټي ټي پي نه پرېږدي.

د کونړ او باجوړ قومي مشرانو ترمنځ د بې‌پایلې ناستو راپورونه وروسته له هغه خپریږي، چې پر کونړ د پاکستاني نظامیانو بریدونه دوام لري.

د کونړ پر مرکز اسعد اباد، سرکاڼو او مرورې ولسوالۍ د پاکستان په وروستیو بریدونو کې شاوخوا ۸ کسان وژل شوي او نږدې ۸۰ کسان ټپیان شوي دي.

د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت سرچینو نن شنبه د غويي په ۱۲مه افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د دولتي پوهنتونونو رییسانو ته په شفاهي ډول لارښوونه شوې چې د بهرنیو پوهنتونونو او بنسټونو هغو ایمیلونو ته ځواب ور نه کړي چې د محصلینو د سمسترونو، نمرو او یا هم د فراغت او عدم فراغت د تاییدۍ په اړه ورته لېږل کېږي.

دغه پریکړه د طالبانو د لوړو زده‌کړو د وزیر ندا محمد ندیم په مشرۍ د رهبرۍ په شورا کې شوې ده.

د سرچینو په وینا، دا پرېکړه نه یوازې د برېښنالیکونو د ځوابولو د بندېدو په مانا ده، بلکې د هغو افغانانو د اسنادو تاییدي هم درول شوې چې غواړي په بهرنیو هېوادونو او موسسو کې دندې ترلاسه کړي. ندا محمد ندیم د پوهنتونونو مسوولینو ته سپارښتنه کړې چې دا پروسه باید په پټه او داسې ډول مخته یووړل شي چې د رسنیز کېدو مخنیوی یې وشي.

دا پرېکړه د افغان ځوانانو ترمنځ له پراخو اندېښنو سره مخ شوې ده.

یو شمېر افغانان وایي چې طالبان په دې کار سره د افغان ځوانانو د لوړو زده کړو او په بهر کې د کاري فرصتونو مخه نیسي او دا د افغان ولس پر وړاندې یوه جفا ده.

تر دې وړاندې هم د طالبانو لوړو زده کړو وزارت په بېلابېلو بڼو بهرنیو هېوادونو ته د افغان محصلینو د تګ پر وړاندې خنډونه جوړ کړي وو.