په پاکستان کې د ښځو د حقونو غږ: فعالان وایي ښځې دې د برابر انسان په توګه وپېژندل شي

د دغه غورځنګ غړو د یکشنبې په ورځ، د غویي ۲۰مه، په یوې اعتراضي غونډه کې په هېواد کې د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي او وژنو زیاتوالی وغنده.

دوی ویلي، د ښځو وژنه او پر هغوی تاوتریخوالی غیرانساني او نه توجیه کېدونکی عمل دی او په انساني ټولنه کې هېڅ ځای نه لري.

معترضو ښځو د طالبان له لوري پر ښځو او نجونو د پراخو محدودیتونو یادونه کړې او ویلي یې دي چې «هېڅ پلمه د یوه انسان د ژوند اخیستل نه شي توجیه کولی.»

دوی د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي د پای ته رسېدو، د عدالت د تامین او د ښځو د بشري حقونو د جدي ملاتړ غوښتنه کړې ده

د راپورونو له مخې، په تېرو لسو ورځو کې د هېواد په یو شمېر ولایتونو کې د ښځو د وژنې پېښې په بې‌ساري ډول زیاتې شوې دي.

د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي او وژنو زیاتوالي د بشري حقونو فعالان، د ښځو د حقونو ملاتړي او بشري بنسټونه اندېښمن کړي دي.

شمیم فروتن د ایټالوي ژبې په یوه شعر سره د دغه نړیوال ادبي فستیوال افتخاري ډیپلوم ترلاسه کړی دی.

د نوموړې خاوند رفع وفایي پر خپلې فېسبوک‌پاڼې لیکلي چې شمیم فروتن د سلګونو ګډونوالو ترمنځ د دې ادبي جایزې په ترلاسه کولو بریالۍ شوې ده.

وفایي لیکلي: «دا مهمه لاسته‌راوړنه دې تاته او زموږ د ګران هېواد ټولو ښځو او نجونو ته مبارک وي؛ هغه ښځې چې نن له ډېرو بشري او اساسي حقونو محرومې دي، خو بیا هم ځلېږي.»

د «فرانکو لوی» ادبي فستیوال یو نړیوال ادبي پروګرام دی چې د ایټالوي او غیر ایټالوي لیکوالانو لپاره جوړېږي او موخه یې د معاصر ادب، شعر او کیسه‌لیکنې ملاتړ بلل کېږي.

شمیم فروتن د ۲۰۲۱کال په اګست کې د طالبان له بیا واکمنېدو مخکې په کابل کې د خبریالې په توګه کار کاوه.

هغې ایټالیا ته له کډوالېدو وروسته هم خپلو ادبي او فرهنګي فعالیتونو ته دوام ورکړی دی.

طالبانو تېر لمریز کال د «مشاعرې تنظیم» قانون توشیح کړی و، چې له مخې یې د مینې، انتقاد او د طالبانو د مشرملا هبت الله په اړه انتقادي شعرونه منع شوي دي.

په دې قانون کې راغلي چې د نجونو او هلکانو په اړه عاشقانه شعرونه او د هغوی ستاینه باید ونه شي.

په دې وروستیو کې د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزیر هم د کندهار په «انار ګل مشاعره» کې له شاعرانو غوښتي وو چې د طالبانو د حکومت د ملاتړ او دفاع لپاره شعرونه ولیکي.

عاصم منیر د یکشنبې په ورځ په راولپنډۍ کې د پوځ په مرکزي قوماندانۍ کې له هند سره د جګړې د لومړۍ کالیزې په مراسمو کې وویل، چې افغانستان دې په خپله خاوره کې «د وسله والو ملاتړ بند کړي او د هغوی پټنځایونه» دې له منځه یوسي.

نوموړي د طالبانو له نوم یادونې پرته وویل، چې « له افغانستان څخه زموږ یوازینۍ غوښتنه دا ده چې په خپله خاوره کې د «فتنة الخوارج» او «فتنة الهند» ملاتړ پای ته ورسوي».

د پاکستان پوځ او رسنۍ دغه اصطلاحات ټي ټي پي او بلوڅ وسله والو ته کاروي.

د پاکستان د پوځ مشر هند ته هم خبرداری ورکړ او ویې ویل چې که نوی ډیلی په راتلونکي کې د کوم بل برید هڅه وکړي، نو د جګړې پایلې به خورا پراخې او خطرناکې وي.

هغه زیاته کړه چې راتلونکې جګړې به په څو اړخیزو عملیاتو مشتملې وي او ادعا یې وکړه چې له افغانستان څخه پاکستان ته د ترهګرۍ لړۍ لا هم دوام لري.

جنرال عاصم منیر د خیبر پښتونخوا او بلوچستان د خلکو او امنیتي ځواکونو سرښندنې وستایلې او ویې ویل چې په تېرو دوو لسیزو کې د پوځ او پولیسو زړورتیا په تاریخ کې ساري نه لري. هغه ټینګار وکړ چې د ترهګرۍ پر وړاندې جګړه به ډېر ژر پای ته ورسېږي، خو د پاکستان پوځ به د وروستي ترهګر تر وژل کېدو پورې خپلو عملیاتو ته دوام ورکړي.

د پاکستان پر پوځ نیوکې دي، چې په قبایلي سیمو کې له ۲۰۰۲ یمو کلونو راهیسې واړه او ستر پوځي عملیات کوي، خو تر دې دمه په خیبر پښتونخوا او قبایلي ولسوالیو کې ناامنۍ او د ترهګرۍ پېښې نه دي ختمې شوې.

یو شمېر شنونکي او د پوځ منتقدان دا د افغانستان په تړاو د پاکستان د پوځ د ښو او بدو جنګیالیو د سیاستونو محصول ګڼي، خو پوځ وايي، چې دوی د جنګیالیو ترمنځ د ښه او بد توپیر نه کوي.

اسلام اباد په پرله پسې ډول طالبان په پاکستان کې په جګړه کې د ښکیلو وسله والو جنګیالیو په ملاتړ تورنوي، خو طالبان وايي، چې د پاکستان پوځ د خپلو امنیتي ناکامیو پړه پر دوی اچوي.

د پاکستان لوی درستیز په خپلو خبرو کې پر هند تور ولګاوه، چې له «دولتي ترهګرۍ» کار اخلي او دا ډول فعالیتونه له افغانستان نه کیږي.

دا په داسې حال کې ده، چې له دې وړاندې نوي ډیلي اوکابل اسلام اباد په دولتي ترهګرۍ تورناوه.

د طالبانو او پاکستان ترمنځ اړیکې له تېرې فبرورۍ میاشتې راهیسې ترینګلې دي او دواړو خواوو پر ډیورنډ کرښه نښتې کړې او د پاکستان الوتکو د کابل په ګډون د افغانستان یو شمېر ښارونه او طالبانو په ځواب کې د پاکستان ځینې پوځي اهداف په ډرونونو هدف ګرځولي دي.

د بنو پوليسو ويلي، بريد د شنبې شپې ناوخته د مندان تاڼې اړوند د فتح‌خېل پر پوستې شوی دی. د هغه په وينا، چاودنه دومره زوروره وه چې د پوستې ودانۍ يې بشپړه له منځه وړې ده، او د ژغورنې ډلې لا هم د پېښې په ځای کې د ژوندي پاتې کسانو د راايستلو هڅې کوي.

امنيتي سرچينو ويلي، بريدګرو لومړی له چاودېدونکو توکو ډک موټر د پوستې له دېوال سره وجنګاوه، او ورپسې يو شمېر وسلوالو پر پوستې بريد پيل کړ. سرچينې زياتوي، کله چې نور امنيتي ځواکونه د مرستې لپاره سيمې ته ورسېدل، وسلوالو ورته کمين ونيولی و، چې له امله يې نور ځاني زيانونه هم اوښتي دي.

د معلوماتو له مخې، په يادې پوستې کې له ۱۵ زيات پوليس مېشت وو او وېره شته چې د وژل شويو شمېر نور هم لوړ شي. چارواکو ويلي، نښته تر ناوخته روانه وه او د زيانونو کره شمېر به د عملياتو تر بشپړېدو وروسته څرګند شي.
ځايي اوسېدونکي وايي، د چاودنې له کبله د پوستې شاوخوا کورونو ته هم زيان رسېدلی او څو پرله‌پسې چاودنې اورېدل شوې دي. د بنو په دولتي روغتونونو کې بېړنی حالت اعلان شوی او د ژغورنې ډلې او امبولانسونه د پېښې سيمې ته استول شوي دي.
پوليسي سرچينې ادعا کوي چې بريدګرو په دې بريد کې له ډرون الوتکو هم ګټه اخيستې ده. اسوشيټېډ پرېس خبري اژانس هم راپور ورکړی چې په بريد کې يو ځانمرګی بريدګر شامل و.
د درییو وسله والو ډلو ایتلاف «اتحادالمجاهدين» په نوم يوې وسلوالې ډلې د دې بريد مسوليت پر غاړه اخيستی دی.

د چارواکو په وینا، «جعفر اکسپرس» اورګاډی چې ټاکل شوې وه پېښور ته ولاړ شي، خپل سفر یې نه دی ترسره کړی. همداراز له کویټې څخه کراچۍ ته د «بولان مېل» او چمن ته د نورو اورګاډو تګ راتګ هم درول شوی دی.

چارواکي وایي، دغه ځنډ نه یوازې روان سفرونه اغېزمن کړي، بلکې بېرته راتلونکې کرښې یې هم له ستونزو سره مخ کړې دي. د دوی په خبره، هغه «جعفر اکسپرس» چې کویټې ته روان و، د جیکب اباد له سیمې بېرته ګرځول شوی دی.

په وروستیو دوو کلونو کې بلوچستان کې د اورګاډو خدمتونه څو ځله له ورته خنډونو سره مخ شوي دي. راپورونه ښيي چې د اورګاډو پر پټلیو بریدونه، امنیتي عملیات او د رېل پټلیو ویجاړېدل د دې لامل شوي چې کویټه د پاکستان له نورو سیمو سره د اورګاډي له لارې د اړیکو په برخه کې له دوامداره ستونزو سره مخ شي.