مکتوب: طالبانو په کابل کې نویو کورونو ته د نوري فایبر غځولو خدمات تر امر ثاني وځنډول

په متحده عربي اماراتو کې مېشت افغان سیاستوال احمد شاه دراني نن جمعه د غويي په ۲۵مه پر خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې د دولت او وګړو ترمنځ اړیکه په ټولنیز تړون او متقابل مسوولیت پورې اړه لري. دراني د طالبانو د ادارې نوم له اخیستو پرته څرګنده کړه، هغه نظامونه چې د خلکو د ارادې له مخې نه وي جوړ شوي، پایښت نه لري.

درانی باور لري چې په افغانستان کې بدلون یقیني دی او اوسنی وضعیت دوام نه شي کولای. نوموړي تر دې وړاندې په یوه غږیز پیغام کې هم له افغانانو غوښتي وو چې د بدلون لپاره په یووالي او صداقت کار وکړي. هغه ویلي:«راځئ چې نن ورځ د بدلون پیل ووایو او د هغې لپاره په یووالي او صادقانه توګه کار وکړو». نوموړي په سیمه او نړۍ کې جدي پرمختګونو ته په اشارې سره ویلي، چې دا بدلونونه به د افغانستان پر راتلونکي مستقیمه اغېزه ولري.

د یادونې وړ ده چې د پخواني جمهوریت له پرځېدو او واک ته د طالبانو له رسېدو وړاندې، د لنډمهاله حکومت د مشرۍ لپاره د احمد شاه دراني د نوم په اړه ګڼ راپورونه خپاره شوي وو. افغان سیاستوال لا هم د بحران د حل یوازینۍ لار د یوه رښتیني ټولګډونه حکومت جوړېدل بولي.

د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې ندا محمد ندیم د یوه لوړپوړي پلاوي په مشرۍ د تاتارستان جمهوریت له مشر سره په کته کې غوښتنه وکړه چې د داړو لوریو ترمنخ دې سوداګریز او اقتصادي تعاملات له درېیمو لوریو پرته، په مستقیم ډول ترسره شي.

ندیم د تاتارستان مشر ته د علمي همکاریو پراختیا لپاره د یوه ځانګړي میکانیزم د جوړېدو وړاندیز وکړ، تر څو د تاتارستان استادان د افغانستان په پوهنتونونو کې تدریس ورکړي.
د طالبانو په خبرپاڼه کې راغلي، چې د تاتارستان مشر د طالب پلاوي هرکلی کړی او ویلي یې دي چې روسیه او افغانستان اوږدمهاله ښې اړیکې لري او دغه اړیکي باید نورې هم پراخې شي.

نوموړي زیاته کړې چې د تاتارستان او افغانستان اقتصادي او سوداګریزي اړیکې د پراختیا په حال کې دي او اړتیا ده چې دا تعاملات لا نور هم پیاوړي شي. نوموړي د روسي شرکتونو لکه «کاماز» او د هیلیکوپټرو اړوند شرکتونو پخوانۍ تجربې مثبتې بللې او ویلي یې دي چې باید د فعالیت زمینه ورته بیا برابره شي.

د تاتارستان مشر مینیخانوف همداراز ویلي، چې د لوړو زدهکړو او علمي همکاریو پراختیا د اړیکو په پیاوړتیا کې مهم رول لري او تاتارستان چمتو دی چې په دې برخه کې ګډ کار ته دوام ورکړي.

همدارنګه نوموړي ویلي، چې خپل د نفتو د استخراج، صنعت او تخنیکي برخو پراخې تجربې به افغانانو سه شریکي کړې او تمه ده چې په نږدې راتلونکي کې افغانستان ته سفر وکړي.

دا لیدنه په داسې حال کې شوې چې ندا محمد ندیم تر دې وړاندې د کازان ښار په نړیوال اقتصادي فورم کې ګډون کړی و او د نفت، ګاز او طبي موادو له نندارتون څخه یې هم لیدنه کړې وه.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزیر شیراحمد حقاني دا خبرې نن جمعې په ورځ، د میدان وردګ ولایت په نرخ ولسوالۍ کې د یوه «جامع جومات» د پرانېستې پرمهال کړې دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو تر واک لاندې د ښځو او نجونو پر وړاندې لګېدلي محدودیتونه د بشري حقونو، اسلامي اصولو او ټولنیزو دودونو له مخې په یوه جنجالي بحث بدل شوي دي. زده‌کړو ته د نجونو نه لاسرسی، د کار او اقتصادي ګډون محدودېدل او د ټولنیز ژوند پر فعالیتونو بندیزونه هغه مسایل دي چې د افغانستان په ګڼو برخو کې یې د عامو خلکو پام ځانته اړولی دی.

که څه هم د طالبانو چارواکي دغه محدودیتونه له «اسلامي ارزښتونو او عرفي دودونو» سره تړلي بولي؛ خو د اسلام د دین اصلي سرچینې لکه قران او احادیث د ښځو زده‌کړو، کار او ټولنیز ګډون ته واضحه اشاره لري، چې له امله یې د دغو محدودیتونو په اړه نیوکې لا هم پر ځای پاتې دي.

د یاد سازمان د راپور له مخې، د ایران د قانون پر بنسټ له دغې سزا څخه څلور کاله تعزیري بند عملي کېږي او شپږ کاله او شپږ میاشتې نور بند یې په تعلیقي ډول صادر شوی دی. زهره موسوي د افغان-ایران دوه ګوني تابعیت لرونکې ده، چې د ۱۴۰۴ کال د مرغومي میاشتې د اعتراضونو پر مهال نیول شوې وه.

یاد سازمان وايي، ایراني حکومتي ادارو د هغې تابعیت لغوه کړی او اوسمهال یې له ایران څخه د جبري ایستلو له ګواښ سره مخ کړې ده. زهره موسوي په ایران کې زېږېدلې او تر نیول کېدو وړاندې یې د فریمان ولسوالۍ په یوه رستورانت کې کار کاوه، چې د خپلې کورنۍ د سرپرستۍ مسوولیت هم ور تر غاړې و.

تر دې دمه ایراني چارواکو د زهره موسوي د نیولو، د بند د حکم او د هغې د تابعیت د لغوه کولو په اړه په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

د هلمند ولایت مرکز لښکرګاه ښار د دریېمې ناحیې ځینو اوسېدونکو نن جمعه، د غويي ۲۵مه ویلي، چې د طالبانو د مخابراتو او ټکنالوژۍ وزیر ملا عبدالحد فضلي په امر شپه او ورځ په دې سیمه کې کار روان دی ترڅو دا سیمه چهاردېوالي کړي.

ځايي اوسېدونکو ویلي، چې په یاده سیمه کې یوه نمره (څلور بسوې) ځمکه له ۵۰ زره تر ۶۰ زره امریکايي ډالرو پورې ارزښت لري. په هغو ویډیوګانو کې چې له سیمې لېږل شوي، لیدل کېږي چې د امنیه قومندانۍ ټاورونو ته څېرمه پر چهاردیوالي کار روان دی او طالب وسلوال یې امنیت ساتي.

د ځايي اوسېدونکو د معلوماتو له‌مخې، غصب شوې ځمکه شاوخوا ۷ جریبه ده.

یو ځايي اوسېدونکي وویل:« د طالبانو مخابراتو د نوي وزیر ګمارل کېدو سره د ده اړوند کسانو چې په ولایت کې د هغه استازی شرف الدین او د هلمند امنیه قومندانۍ د ځینو مسوولینو په ملتیا دا سیمه غضب کړې او اوس مهال شپه او ورځ یې پر چهاردېوالۍ کار روان دی.»

د سیمې اوسېدونکي وايي، چې د غصب د دې موضوع په اړه یې په د لښکرګاه ښاروالۍ لپاره د طالبانو د مرستیال سره هم لیدلي خو هغه ورته ویلي، چې د دې ځمکې پر غصب کوونکو یې وس نه راسیږي او د چهاردېوالۍ د جوړېدو پرمهال د طالبانو وسلوالو هم ولاړ وي او څوک نه پرېږدې چې ددې کار پر وړاندې خنډ جوړ کړي.

د ځايي خلکو په وینا د ښاروالۍ مرستیال هم ځايي خلکو ته ویلي، چې په دې غصب کې د طالبانو ځینې چاراکي لاس لري او د هغوي په امر چهاردېوالۍ د جوړېدو چارې پیل شوي دي.

ځايي اوسېدونکو د طالبانو د مشر ملاهبت الله څخه غوښتنه کوي، چې د دې غصب مخه ونیسي.

د یادې موضوع په اړه مو هڅه وکړه، چې د طالبانو د چارواکو او اړوندو ادارو نظر واخلو خو بریالي نشو.

د سیمې اوسېدونکي وايي، چې دا ځمکه دولتي ده.

طالبانو که څه هم د غصب د مخنوي لپاره یو ځانګړی کمېسیون جوړ کړی خو د دې کمېسیون د چارو په اړه خلک بېلابېلې نیوکې لري او وايي، دوی دا کمیسیون د خپلو سیاسي رقیبانو د جایدادونو د دولتي اعلانولو لپاره جوړ کړی دی.

تېر ۱۴۰۴ کال په لیندۍ میاشت کې د طالبانو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې د طالبانو عدلیې وزیر عبدالحکیم شرعي د نوي کابل پروژې د اوکسین اریانا شرکت له لارې شپږ ټوټې ځمکه باج اخیستې ده. یوه ۱۲ بسوې ځمکه د وزیر د میرمنې په نوم د تجارتي ځمکې په توګه ثبت شوې، درې نورې یې د دریو زامنو او دوه ټوټې د وزیر د وروڼو په نوم ثبت شوې دي.