د افغان طالبانو پر وړاندې د پاکستان د ځينې مذهبي ډلو او علماوو نظر بدل شوی

د لوګر ولایت لپاره د طالبانو امنیه قومندانۍ د یکشنبې په ورځ (د غويي ۲۷مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، نن د پل علم ښار په کجۍ سیمه کې د درېیو کم عمره کسانو موټر سایکلونه درول شوي او همداراز یې خبرداری ورکړی، چې تر دې وروسته به د عامه خوندیتوب په موخه دغه بهیر دوام ولري.

خبرپاڼه زیاتوي، په دغه ولایت کې د ټرافیکي پېښو د ډېرېدو یو لامل د کم عمره کسانو له لوري د موټر او موټرسایکل چلول دي.

د دغې قومندانۍ د ټرافیک مدیریت له کورنیو غوښتي، چې خپلو کم عمره ماشومانو ته د موټر سایکل د چلولو اجازه ور نه‌کړي، څو د احتمالي پېښو مخه ونیول شي او د خلکو ژوند خوندي پاتې شي.

د یادونې وړ ده، چې په دې وروستیو کې په لوګر کې د موټرسایکلونو په وسیله ټرافیکي پېښې ډېرې شوي دي.

د یاد وزارت طالب ویاند همایون افغان ویلي، هدایت‌الله بدري د ترکمنستان د ترکمن‌باشي بندر څخه لیدنه کړې او هلته یې د ټاپې پروژې اړوند د هرات برخې لپاره د نلونو او تخنیکي تجهیزاتو د انتقال بهیر له نږدې څارلی دی.

د طالبانو د معلوماتو له مخې، د افغانستان په خاوره کې تر اوسه د ټاپي پروژې ۶۳کیلومتره نللیکه غځول شوې او د پاتې برخو د کار لپاره ۱۲۵کیلومتره مسیر هم پاک او چمتو شوی دی.

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت زیاته کړې چې د پروژې لپاره شاوخوا ۵۱کیلومتره نلونه د بهرنیو سرچینو له لارې د کار سیمې ته رسېدلي او د کار سرعت هم زیات شوی دی. د دوی په وینا، اوس هره ورځ نږدې ۵۰۰متره نوې نللیکه ویلډینګ کېږي.

ټاپي پروژه د سیمې له مهمو اقتصادي او دانرژۍ له پروژو څخه ګڼل کېږي، چې موخه یې د ترکمنستان د طبیعي ګازو لېږد افغانستان، پاکستان او هند ته دی. د دې پروژې د پرمختګ په اړه د طالبانو تازه څرګندونې په داسې حال کې دي چې یاده پروژه په تېرو کلونو کې د امنیتي او تخنیکي ننګونو له امله څو ځله ځنډېدلې وه.

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت د یکشنبې په ورځ (د غويي ۲۷مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، دغو بهرنیو پانګوالو د طالبانو له لوري د پانګونې لپاره د مناسب چاپېریال د برابرولو له امله هم «مننه» کړې ده.

د دغه وزارت مالي او اداري مرستیال حسام‌الدین صابري د ازبکستان او چین له پانګوالو سره په دې کتنه کې د کانونو په برخه کې د پانګونې په موخه د هغوی له لېوالتیا هرکلی وکړ.

نوموړي همداراز یادو پانګوالو ته ډاډ ورکړ، چې د پانګونې لپاره د مناسب چاپېریال له رامنځته کولو سربېره به د کانونو د قانون او کړنلارې له‌مخې اړینې همکارۍ هم وکړي.

د یادونې وړ ده، چې د اسټرالیا د لووي انسټیټیوټ په خپل وروستي راپور کې ویلي وو، چې افغانستان په داسې بڼه خپله کاني شتمني له لاسه ورکوي چې نه یوازې د دې سرچینو اصلي ارزښت نه ساتل کېږي، بلکې د هېواد اقتصادي راتلونکی هم له جدي ګواښ سره مخ کوي.

اسټرالیایي انسټیټیوټ: افغانستان په بې‌سارې توګه خپله کاني شتمني له لاسه ورکوي | افغانستان انټرنشنل پښتو

د راپور له مخې، افغانستان مهم او حیاتي کاني توکي د ارزښت د ځنځیر په تر ټولو ټیټه کچه صادروي، په داسې حال کې چې نور هېوادونه، په ځانګړي ډول چین، د پروسس، بیې ټاکلو او ستراتېژیک نفوذ واګی په لاس کې اخلي. په دې توګه هغه سرچینې چې کولی شول د افغانستان د ثبات او سوکالۍ بنسټ وګرځي، په داسې ډول مدیریت کېږي چې هېواد له دې فرصت څخه بې‌برخې کوي.

د طالبانو د کلیو د بیارغونې او پراختیا وزیر عبداللطیف منصور د یکشنبې په ورځ (د غويي ۲۷مه) د اهل تشیع له مخور سید حسن فاضل زاده او استازو سره په کتنه کې وویل، په هېواد کې اسلامي نظام حاکم دی او ادعا یې وکړه، چې ټول ولس يې په «خوشحالۍ» سره ملتیا کوي.

هغه زیاته کړه: «زموږ نظام ټولو مذاهبو ته درناوی لري».

دا په داسې حال کې ده، چې تر دې مخکې د طالبانو په اړه راپورونه ورکړل شوي، چې خلک له خپلو مذهبونو اړوي او سني مذهب پرې مني.

د تېر کال د سلواغې په درېیمه افغانستان انټرنشنل د یوه سند پر بنسټ یې ویلي وو، چې په بدخشان کې د طالبانو د علماوو شورا په یوه رسمي مکتوب کې اعلان کړی، چې د اسماعیلیه مذهب پیروان که «سني مذهب» ته واوړي، نو له مالي انعام او امنیتي مصونیت څخه به برخمن شي.

د مذهب تبديلي: طالبان اسماعیلي پیروان هڅوي چې سني شي | افغانستان انټرنشنل پښتو

له دې سره سم، د تېر کال د سلواغې په ۲۹مه د طالبانو مشر ملا هبت‌الله اخوندزاده د یوه نوي فرمان په ترڅ کې د مبلغانو، چې په افغانستان کې په تبلیغیانو مشهور دي، قانون توشیح کړ او حنفي مذهب او پر دیني مسایلو تسلط یې شرط ور ته اېښی دی.

د دغه فرمان په شپږمه ماده کې راغلي، چې مبلغ باید مسلمان او «حنفي مذهبه» وي. همدا راز د دغه فرمان په لسمه ماده کې ویل شوي، چې مبلغ باید دعوت له «حنفي مذهب» سره سم ترسره کړي. په ۱۷ ماده کې دا هم ویل شوي، چې مبلغان د «غیر حنفي» شخص د شته والي په صورت کې له دعوت څخه منع کیږي.

په ورته وخت کې طالبانو په تېر کوچني اختر کې هم د هېواد اهل تشیع ته په خپل مذهب کې د اختر د لمانځه له ادا کولو مخنیوی کړی وو.

د کورمې پاړاچنار جاوېد حسین چې له دوبۍ څخه جبري ستون کړای شوی افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وويل، د ۱۶ کالو راهسې متحده عرب اماراتو ته تللی او راغلی دی، هېڅکله یې کوم جرم نه دی کړی او نه هم کله د پولیسو حوزې ته ورغلی دی.

حسین زیاتوي، «د اپرېل د مياشتې پر ۲۸مه د دوبۍ د پوليسو ټيليفون راغلو، د پولیسو حوزې ته یې وبللم، چې لاړم موبايل او بټوه یې رانه واخېستل، اته ساعته وږي تږي کښېنولي او وروسته یې بې له کومې پوښتنې د نورو کسانو سره زندان ته بوتلم».

هغه وويل، سربېره پر دې چې د ۲۰۲۸م پورې راسره ويزه وه، پوښتنه مو وکړه، چې کوم جرم مو کړی؟ خو هېڅ ځواب رانه کړل شو، او «د ورسان زندان ته چې یې بوتلم، هلته یې راسره هغه څه وکړه چې هغه په دين اسلام کې نشته».

هغه زیاته کړه، د «پنځه، شپږو، کسانو نه یې يو ځای جامې وويستلې لغړ یې ودرولو، کوتک ورسره وو، په هغې به یې وهلو، شوګر ناروغان پکې و، د ځينو نه یې بګه په کټر وشلوله».

جاوېد حسین وویل، «په ورسان زندان کې مو اته ورځې ډېرې په تکليف تېرې کړې، دومره سختي یې کوله، چې د لامبېدو په ځای کې هم امنیتي کامرې لګول شوې وې».

خلک یوازې په نوم نيول کيږي

جاوېد حسین وويل، «د چا په نامه کې چې حسین، علي، عباس توری راځي، هغه نيول کيږي». او يوه بل تن وويل، نه يوازې نارينه نيسي را اوباسي یې، بلکې د ښځو نومونه چې «، زهرا، زېنب، سکينه» وي هغوی هم نيسي او رالېږي يې.

په دوبۍ کې د خلکو نيولو له بهير څخه وړاندې کورمې ته په خپله راغلي اقرار حسین افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وويل، د کال ۲۰۱۲م راهسې په دوبۍ کې د هغو کسانو نومونه به ثبت کېدل او کارتونه به یې له منځه وړل کېدل چې «څوک به امام بارګاه، د اهل تشيع د عبادت ځايونو ته تلل».

يوازې د کورمې په زرګونو کسان را ايستل شوي

د اقرار حسین په خبره، «زما سره ټول اسناد سم وو، ويزه مې د تېر اګست په میاشت کې د يو کال لپاره نوې کړې وه، موټر به مې چلولو، خو انلاين راته معلومه شوه، ايپليکېشن کې یې راپسې هر څه بلاک کړل شوي، د ويرې راغلم».

د متحده عرب اماراتو څخه کورمې ته رالېږل شوو کسانو وويل، «مونږ د دغو کسانو معلومات راټولوو، تراوسه مو په يوه فورم کې د زرو څخه د زیاتو کسانو معلومات ثبت کړي دي، خو زموږ اندازه ده چې د څلور زرو نه زيات کسان را ايستل شوي دي».

هغه زیاته کړه، د کوهاټ، هنګو، اورکزو او تر کراچۍ پورې هغه کسان چې اهل تشيع وو، را ايستل شوي دي.

د کورمې، پاړاچنار د میرعباس په نوم بل تن افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وويل، «د يو نړيوال شرکت سره به مې دوبۍ کې کار کولو، د مارچ په نهمه په رخصتۍ کلي ته راغلی وم، د مارچ په ۲۷مه راپسې خبر خبر راغلو چې ويزه مې لغوه شوې ده».

هغه وويل، د شرکت نه یې د ايمېل له لارې پوښتنه وکړه، خو هغوی ته د حکومت لخوا کوم ځواب نه دی ویل شوی. هغه زیاته کړه، «دا سياسي ستونزه جوړه کړل شوې او موږ د مذهب په نوم په هدف شوي يو، نه چې چا کوم جرم کړی او په هغې را ايستل شوی يا یې ويزې لغوه کړل شوي دي».

د پاکستان په حکومت نيوکې

د متحده عرب اماراتو څخه را ايستل شوو د شنبې په ورځ پاړا چنار کې يوه خبري کانفرنس کړی او د پاکستان په حکومت یې نيوکې کړي دي.

ميرعباس وويل، د پاکستان د کورنيو چارو وزير محسن نقوي او طلال چودري چې د متحده عرب اماراتو څخه د را ايستونکو په اړه کوم بیان ورکړی، چې دغو خلکو غيرقانونه کارونه کړي د هغې له امله را ايستل شوي دي، «زه دوی سره مخامخ کېدو ته تیار يم، زما يو غيرقانوني څيز دې ماته راوښايي».

هغه وویل، دوی په متحده عرب اماراتو کې د قانون سرغړونه څه چې، ان تر ټولنيزو رسنيو کارولو څخه هم ډډه کوله.

د پاکستان د حکومت نظر

د پنجشنبې په ورځ (د می پر ۱۴مه) د کورنيو چارو وزير مملکت طلال چودري په پارلمان کې وويل، د متحده عرب اماراتو سره د اسلام اباد اړيکې سمې دي.

هغه دغه راپورونه «رد کړل چې ګنې د عرب هېوادونو څخه اهل تشيع مسلمانان را ايستل کيږي».

چودري همداراز زیات کړه، «ولې داسې بیانيه جوړول کيږي، چې د تبعيض په اساس خلک راشړل کيږي»، حکومت خپل مسووليت ترسره کوي او متحده عرب اماراتو سره په اړيکو کې هېڅ خرابوالی نشته.

تېره اونۍ د پاکستان د بهرنيو چارو وزارت هم ويلي، هغه خلک را ايستل کيږي چا چې د سفر له قوانینو څخه سرغړونې کړي دي.

د دوبۍ څخه را را ايستل شوو ځینې کسانو ويلي، داسې خبرې هم تر غوږو شوي، چې د دوی پاسپورټونه پاکستان بلاک کړي دي. خو طلال چودري ويلي، که د چا کوم اعتراض هم وي، حکومت به یې پرته له دې چې «څوک د کوم مذهب، رنګ او ژبې ویونکی دی» د دوی اعتراضونه به اوري او حل به یې کړي.